II SA/Ol 165/13

Dnia 11 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant referent-stażysta Anna Zofia Głażewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 roku sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 20 grudnia 2012r. K. D. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup w styczniu 2013r. posiłku lub żywności W dniu 21 grudnia 2012r. pracownik socjalny dokonał aktualizacji wywiadu środowiskowego w wyniku której ustalił, że wnioskodawca ma 36 lat, jest kawalerem, nie ma dzieci, jego rodzice nie żyją, a zamieszkujące w O. trzy siostry nie chcą utrzymywać z nim kontaktów. Nie posiada on także własnego mieszkania, od 10 kwietnia 2012r. przebywa w hotelu "[...]" w pokoju jednoosobowym z dostępem do łazienki (wspólna na piętrze), a opłaty za pobyt w tym hotelu w całości ponosi MOPS. Wnioskodawca ma wykształcenie podstawowe, a podczas pobytu w Zakładzie Karnym, z którego został zwolniony w dniu 5 marca 2012r., ukończył kurs ogólnobudowlany, nie pracuje, nie nabył także uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych z ZUS. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym orzeczonym na okres do 30 kwietnia 2015r. Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta, przyznał K. D. świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie 60 zł na okres od 1 do 31 stycznia 2013r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji przytoczył przepisy regulujące zasady i tryb przyznawania zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w ramach niniejszego programu oraz ustalenia dotyczące sytuacji życiowej wnioskodawcy zawarte w aktualizacji wywiadu środowiskowego. Wskazał, że w grudniu 2012r. przyznano wnioskodawcy zasiłki celowe na łączną kwotę 1130 zł, w tym kwotę 960 zł z przeznaczeniem na opłacenie pobytu w hotelu "[...]", 30 zł na zakup środków higienicznych i środków czystości, 100 zł na zakup kurtki zimowej, 20 zł na zakup kapci i 20 zł na usługę fryzjerską. Organ podał, że średnia kwota przyznanego zasiłku celowego w grudniu wynosiła 215,99 zł. Podniesiono, że w grudniu 2012r. beneficjentowi przyznano zasiłek celowy w kwocie 120 zł na zakup posiłku lub żywności z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Mając powyższe na uwadze organ uznał, że wnioskodawca jest zabezpieczany prawidłowo. Wyszczególnił jakimi środkami dysponował w miesiącu grudniu na świadczenia pieniężne na zakup posiłku lub żywności, jaką ilość osób objęto pomocą oraz jaka była w tym czasie średnia wysokość przyznanego zasiłku na ten cel . Podkreślono, że była to kwota 101,77 zł. Organ wyjaśnił również, że budżet na realizację przedmiotowych świadczeń na rok 2013 jest niższy od budżetu jakim dysponował Ośrodek w 2012r. W związku z tym przyznawane świadczenia muszą być realizowane w niższych kwotach. Organ zwrócił też uwagę na ilość osób i rodzin ubiegających się i kwalifikujących do tej formy pomocy. W odwołaniu od powyższej decyzji K. D. zażądał przyznania wyższego zasiłku na zakup posiłku lub żywności. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, w całości podzielając przedstawione w niej argumenty. Organ odwoławczy podkreślił, że zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, przyznawanym przez organy administracji publicznej w zakresie tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że organ pomocy społecznej ma możliwość wyboru jednego z dopuszczonych prawem rozstrzygnięć w konkretnej, indywidualnej sprawie. Przyjął więc, że skoro organ I instancji, dokonując oceny wszystkich okoliczności sprawy, uznał, że sytuacja bytowa i finansowa strony uzasadnia przyznanie mu pomocy na zakup posiłku lub żywności w kwocie 60 zł, to wobec wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji motywów tego rozstrzygnięcia, nie można uznać, że decyzja ta narusza prawo. Stwierdził przy tym, że o wysokości przyznanego świadczenia decydowały nie tylko potrzeby strony, ale również możliwości finansowe Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych pomocą tego Ośrodka. Kolegium zauważyło dodatkowo, że przedmiotowe świadczenie nie było jedyną forma pomocy udzieloną odwołującemu w styczniu 2013r.. Odrębną decyzją z dnia 4 stycznia 2013r. organ I instancji przyznał stronie zasiłek celowy na styczeń 2013r. w łącznej wysokości 980 zł, w tym na pobyt w hotelu "[...]" 960 zł oraz 20 zł na zakup środków higienicznych i czystości. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, K. D. stwierdził, że przysługuje mu pomoc w wyższej kwocie i wniósł o nakazanie jej zwiększenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności. Zgodnie z treścią art. 3 pkt. 1 lit c ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.), w ramach Programu są realizowane działania dotyczące w szczególności: zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Z treści art. 5 w/w ustawy wynika, że pomoc może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa wart. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio wart. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej (542,00 zł). Art. 7 w/w ustawy stanowi, że do udzielania pomocy w zakresie dożywiania, z wyłączeniem pomocy określonej w art. 6a, mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Stosownie zaś do § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności realizowane jest w postaci zasiłku celowego. W my art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. 2009, Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanej pomocy. W szczególności jest osobą niepełnosprawną, bezrobotną, a jego miesięczny dochód to kwota 542 zł, na którą składa się zasiłek stały i środki zwrócone z depozytu Zakładu Karnego. Nie oznacza to jednak obowiązku automatycznego przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy. Zasiłek ten jest bowiem świadczeniem nieobowiązkowym, a jego przyznanie, jak słusznie wskazywały organy obu instancji, pozostawione jest uznaniu organu administracji publicznej. Tym samym, spełnienie przez skarżącego kryteriów przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie tej formy pomocy. Podkreślenia wymaga, że kwestionowana przez skarżącego decyzja, uwzględniła jego wniosek na kwotę 60 zł. Dodatkowo tego samego dnia organ I instancji przyznał skarżącemu zasiłek celowy na pobyt w hotelu "[...]" w kwocie 960 zł oraz 20 zł na zakup środków czystości i higieny. Zatem łącznie skarżącemu przyznano na styczeń 2013r. sumę 1040 zł. Dodatkowo skarżący otrzymuje zasiłek stały w kwocie 243,83 zł. Pozostałe gospodarstwa domowe otrzymały w tym czasie średnio pomoc w formie zasiłku celowego w kwocie 215,99 zł. Zatem przyznana skarżącemu pomoc finansowa jest znaczna. Z urzędu wiadomym jest Sądowi, w związku z rozpatrywaniem skargi na powołaną przez organ II instancji decyzję, przyznającą skarżącemu na styczeń 2013r. zasiłek celowy w kwocie 980 zł ( sygn. akt II SA/Ol 164/13), że skarżący jest objęty pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej od kwietnia 2012r. W samym tylko grudniu (a więc w miesiącu, w którym złożył, rozpoznany w kontrolowanej sprawie wniosek o przyznanie zasiłku na zakup posiłku lub żywności) skarżącemu wypłacono zasiłek stały w kwocie 243,83 zł, przyznano zasiłek celowy w kwocie 960 zł z przeznaczeniem na opłacenie pobytu w hotelu "[...]", a ponadto zasiłek celowy w kwocie 30 zł na zakup środków higienicznych, środków czystości oraz zasiłek celowy na zakup kurtki, kapci i usługę fryzjerską (140 zł). Co miesiąc MOPS opłaca skarżącemu pobyt w hotelu "[...]". Dodatkowo skarżący otrzymywał zasiłki celowe na zakup środków czystości i higieny, na zakup posiłków. Miesięczna kwota pomocy udzielonej skarżącemu w postaci zasiłków celowych od kwietnia do grudnia była znaczna, gdyż wyniosła 1295,07 zł. Otrzymane kwoty świadczeń z pomocy społecznej znacznie przekraczały średnie kwoty zasiłków, jakie w tym okresie otrzymywali inni podopieczni tego Ośrodka. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, w grudniu 2012r. średnia kwota zasiłku celowego wypłacanego w tym Ośrodku wynosiła 215,99 zł, zaś świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności średnio wynosiło 101,77 zł. Organ I instancji przekonywująco argumentował też, że w 2013r. dysponuje niższym budżetem na realizację przedmiotowych świadczeń. W tych okolicznościach przyjąć należy, że przyznana skarżącemu pomoc na zakup posiłku lub żywności w kwocie 60 zł jest zgodna z prawem. Zauważyć w tym miejscu należy też, że skarżący, co prawda kwestionował wysokość przyznanego mu świadczenia na zakup posiłku lub żywności, jednakże nie podał jaka kwota w jego ocenie byłaby wystarczająca. To zaś uniemożliwia sądowi szczegółowe odniesienie się do argumentu skarżącego, że przyznana kwota świadczenia jest zbyt niska. Podnieść należy, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z treścią tego przepisu koresponduje art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w świetle którego, organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (zob. wyrok NSA z 11.06.1981r., sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). Z regulacji tej wynika zatem domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. wyrok NSA z 19.01.2006r., sygn. akt I OSK 777/05, LEX nr 194414). W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonał wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie, a jej wyniki zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie budzą one zastrzeżeń. Zaskarżonej decyzji nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organ szczegółowo wskazał, czym kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje na akceptację. Wbrew stanowisku skarżącego jego trudna sytuacja finansowa nie mogła stanowić wyłącznego kryterium uwzględnianego przy rozstrzyganiu sprawy. O możliwościach świadczenia pomocy społecznej decydują nie tylko potrzeby skarżącego i cel pomocy, ale również możliwości finansowe Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych jego pomocą. Podkreślić należy, iż organ pomocy musi uwzględniać fakt, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Organ ma obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącego, ale także ilości i rodzaju skierowanych do niego form pomocy. Środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. Organ i instancji wykazał zaś, że środki te są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb. W związku z tym organ musi uwzględniać ilość posiadanych środków pieniężnych, ilość osób i rodzin ubiegających się i kwalifikujących do przyznania pomocy i dokonywać stosownego rozdziału środków, tak aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.