II SA/Ol 167/07

WyrokWSA w Olsztynie2007-03-29

Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Adam Matuszak, Beata Jezielska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pożyczka udzielona rodzinie ubiegającej się o zasiłek okresowy stanowi dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, który należy uwzględnić przy ustalaniu prawa do świadczenia i jego wysokości?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pożyczka, podobnie jak kredyt, jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki i jako taka stanowi dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, który należy uwzględnić przy ustalaniu prawa do zasiłku okresowego i jego wysokości. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy nie wyłączają przychodu w postaci pożyczki z dochodu ustalonego jako kryterium dochodowe do przyznania zasiłku.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania T. P. zasiłku okresowego. Organ pierwszej instancji przyznał zasiłek, ale jego wysokość została zakwestionowana przez męża T. P. w odwołaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając pożyczkę od rodziny za dochód. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję SKO, uznając, że pożyczka nie może być traktowana jako dochód. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na błędną wykładnię prawa materialnego przez WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2007 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę Decyzją z dnia 4 marca 2005r., znak "[...]", Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. przyznał T. P. zasiłek okresowy w wysokości 149,60 zł miesięcznie na okres od dnia 1 lutego 2005r. do dnia 30 kwietnia 2005r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż rodzina T. P. spełnia łącznie dwie przesłanki, od których zależy przyznanie świadczenia: legitymuje się dochodem niższym od kryterium dochodowego, przy czym wszyscy członkowie rodziny są bezrobotni. Ponadto dodał, że stosownie do art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym złożony został wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Wyjaśnił również, że obecnie nie jest w stanie zwiększyć kwot przyznawanych zasiłków okresowych, bowiem na ich realizację w budżecie zatwierdzonym przez Radę Gminy otrzymał jedynie środki finansowe przyznane przez Wojewodę, a ta dotacja pokrywa jedynie minimalną wysokość zasiłku okresowego. Od decyzji tej w imieniu T. P. odwołał się jej mąż W. P., żądając jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania innemu organowi. Zaskarżonej decyzji zarzucił, że została podjęta z naruszeniem art. 35 k.p.a., jak też, że została podjęta przez organ nieuprawniony, tzn. podlegający wyłączeniu na podstawie art. 24 k.p.a., a nadto który to celowo pomieszał składane w sprawie żądania i wnioski. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 14 września 2005r., znak "[...]", utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Rozpatrując sprawę w instancji odwoławczej Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 oraz art. 147 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego. Zasiłek okresowy ustala się – w przypadku rodziny – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z powyższą regułą nie może być w 2005r. niższa niż 20% różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem rodziny. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 ustawy, przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które dla 3-osobowej rodziny wynosi 948 zł, po spełnieniu przesłanek określonych w art. 7 ustawy. Ponadto Kolegium dodało, iż z kwestionariusza wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i dorosłą córką. Skarżąca i jej mąż nie pracują i nie otrzymują zasiłku dla osób bezrobotnych. Deklarowany dochód miesięczny wynosi 200 zł. Różnica między kryterium dochodowym rodziny, a jej dochodem wynosi 748 zł, natomiast 20% tej kwoty to 149,60 zł. zatem w takiej wysokości przyznano skarżącej zasiłek okresowy. Odnosząc się zarzutu, że decyzja została wydana przez organ nieuprawniony, Kolegium wskazało, iż pomimo faktu, że pracownicy GOPS w D. byli świadkami w postępowaniu karnym, czy też cywilnym, w którym stroną była T. P. nie świadczy to, że zaszła przesłanka z art. 24 ust. 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto Kolegium dodało, że brak jest podstaw do przyjęcia, że Gmina D. jest stroną postępowania o przyznanie skarżącej pomocy społecznej, jak również, aby którykolwiek z pracowników organu był stroną postępowania, świadkiem, biegłym lub przedstawicielem strony lub brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, czy też aby wszczęto przeciwko niemu postępowanie karne lub dyscyplinarne. Również, jak wskazało, nie zachodzą przesłanki określone w art. 24 § 3 k.p.a. uzasadniające wyłączenie któregokolwiek z pracowników GOPS w D. od załatwienia niniejszej sprawy. Ponadto Kolegium wskazało, że do dyspozycji organu na przyznawanie zasiłków okresowych pozostaje kwartalnie 14.250 zł, podczas gdy ubiegają się o nie 42 osoby. A zatem, organ pierwszej instancji faktycznie nie dysponuje budżetem pozwalającym na przyznawanie zasiłków okresowych w większych kwotach niż minimalne. Od decyzji tej odwołała się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie T. P., żądając jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję wydaną przez osobę podlegającą wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 7 k.p.a., tj. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., który to podlega wyłączeniu z tego względu, że wraz z dwoma innymi pracownikami GOPS w D. był świadkiem w procesie karnym przeciwko niej, jak też z powodu złożenia do Rady Gminy wniosku o wszczęcie wobec Kierownika GOPS postępowania dyscyplinarnego. Ponadto dodała, iż w związku z licznymi oszustwami, jakich dopuścili się pracownicy GOPS w D., prowadzone było postępowanie karne przeciwko Wójtowi Gminy D., a okoliczność ta ma znaczenie w świetle art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a., gdyż Kierownik GOPS w D. jest podwładnym Wójta Gminy i działa z jego upoważnienia. W związku z powyższym skarżąca zarzuciła Kolegium stronniczość i brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie podstaw do wyłączenia pracowników GOPS w D. Nadto zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie, że udzielona jej rodzinie pożyczka na przetrwanie w kwocie ok. 150 zł stanowi dochód. Zarzuciła również, iż w uzasadnieniu decyzji powołano się na punkty § 1 art. 24 k.p.a., których naruszenia nie zarzuciła. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W dniu rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie pełnomocnik organu potwierdził, iż w zaskarżonej decyzji są błędy polegające m.in. na błędnym określeniu okresu na jaki został przyznany zasiłek, jak też na omyłkowym powoływaniu się na zasiłek celowy zamiast na zasiłek okresowy. Wyrokiem z dnia 1 marca 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdzając, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, uznał skargę za zasadną. Argumentując uzasadnienie wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podkreślił, że zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przez rodzinę jest spełnienie warunków określonych w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych art. 7 pkt 2 – 15 tej ustawy. Zgodnie z art. 147 ust. 2 pkt 1 i art. 38 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej minimalna wysokość zasiłku okresowego w 2005r. wynosi 20% różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a rzeczywistym dochodem tej rodziny z tym, że kwota tego zasiłku nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie, przy czym okres na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy – art. 38 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Organy administracji przyznając skarżącej zasiłek okresowy w kwocie 149,60 zł miesięcznie przyjęły, że przy wyliczaniu wysokości zasiłku należy uwzględnić jako źródło utrzymania pomoc finansową rodziny w wysokości 200 zł. Takie założenie zakwestionowała skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podzielił stanowisko zawarte w skardze, że pomoc rodziny, która nie ma charakteru bezzwrotnego (pożyczka) nie może być uznana za dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Okresowe wsparcie finansowe, udzielane pod warunkiem późniejszego zwrotu, stanowi jedynie dochód pozorny, który nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji finansowej rodziny. W konsekwencji ustalenie, czy pomoc rodziny ma charakter bezzwrotny, czy też przybiera formę pożyczki, ma istotne znaczenie nie tylko dla prawidłowego ustalenia dochodu w rozumieniu powołanej ustawy, lecz także wysokości przyznanego zasiłku okresowego. Wskazał również, że podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego skarżąca wskazała, iż dochód rodziny, którego źródłem jest pomoc rodziny wynosi 200 zł, lecz oświadczyła ponadto, iż utrzymuje się wraz z rodziną z pożyczek od rodziny, co znalazło swoje odzwierciedlenie w notatce pracownika socjalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podniósł, iż organy administracji publicznej, pomimo tego, że są zobowiązane na podstawie art. 7 i 77 k.p.a. do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, nie wyjaśniły jednak wskazanej nieścisłości poprzez ustalenie charakteru otrzymywanej przez rodzinę skarżącej pomocy. Brak jednoznacznych ustaleń w tym zakresie rodzi tym samym, konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w celu przeprowadzenia w ramach postępowania administracyjnego uzupełniającego postępowania dowodowego we wskazanym zakresie. Kwestia ta ma bowiem istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia wysokości zasiłku okresowego. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zauważył, iż organ pierwszej instancji przyznał T. P. zasiłek okresowy na okres od dnia 1 lutego 2005r. do dnia 30 kwietnia 2005r. Z kolei organ odwoławczy oceniając prawidłowość ustalenia okresu, na jaki zostało przyznane przedmiotowe świadczenie, przyjął bez jakiegokolwiek odniesienia się do zasadności zmiany, iż jest to okres od stycznia do marca 2005r. Kwestia ta wymaga również ponownego przeanalizowania przez organ odwoławczy. Ustalając długość okresu, na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy, organ powinien mieć ponadto na uwadze cel, dla którego przedmiotowy zasiłek jest przyznawany. Zatem Kolegium w uzasadnieniu ponownie podjętej decyzji powinno ustosunkować się co do zasadności przyznania skarżącej przez organ pierwszej instancji zasiłku okresowego na okres trzech miesięcy od dnia 1 lutego 2005r. do dnia 30 kwietnia 2005r. Ponadto Sąd, odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi dotyczących kwestii wyłączenia pracowników organu administracji publicznej, stwierdził, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Podkreślił, że organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do tej kwestii i wyjaśnił dlaczego w niniejszej sprawie brak było podstaw do wyłączenia pracowników organu od udziału w postępowaniu administracyjnym zarówno z mocy ustawy, jak i na wniosek strony. Przytaczając treść art. 24 § 1 k.p.a. Sąd stwierdził, że za stronę postępowania o przyznanie zasiłku okresowego nie może być uznany ani Wójt Gminy D., ani Kierownik GOPS w D. wraz z pracownikami. Z akt sprawy nie wynika, aby pracownicy organu występowali w sprawie dotyczącej zasiłku okresowego w roli świadka lub biegłego, zaś sprawa karna, w której byli świadkami, nie może być uznana za powiązaną z niniejszą sprawą administracyjną. Z akt sprawy nie wynika również, aby wszczęte było postępowanie dyscyplinarne, służbowe lub karne w związku ze sprzecznym z prawem zachowaniem się pracownika GOPS podczas postępowania administracyjnego. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 1 marca 2006r. skargę kasacyjną wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. Zaskarżając wyrok w całości, Kolegium zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 133 § 1 i art. 144 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., polegające na - wydaniu wyroku i sporządzeniu jego uzasadnienia bez uwzględnienia całych akt sprawy; uchyleniu decyzji organu II instancji bez rozważenia, czy stwierdzone przez sąd naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy; uchylenie decyzji organu II instancji pomimo, że nie zaistniało naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy; zawężenie możliwości orzekania, jak również naruszenie art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) poprzez zawężenie możliwości orzekania przez organ II instancji do utrzymania w mocy bądź uchylenia decyzji organu I instancji. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie naruszenie prawa materialnego tj. art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż pomoc rodziny, która nie ma charakteru bezzwrotnego, nie może być uznana za dochód w rozumieniu tego przepisu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. zawarło w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2006r., sygn. akt "[...]", Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w motywach wyroku, że zarzut naruszenia prawa materialnego, jako najdalej idący, jest w pełni zasadny. Bowiem, w myśl art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zatem sformułowanie tego przepisu jest jednoznaczne i nie powinno budzić wątpliwości interpretacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny ponadto wskazał, iż zasadny jest także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., albowiem wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji, w przypadku uzyskiwania przez osobę (rodzinę) ubiegającą się o pomoc społeczną określonych kwot od rodziny, nie zachodzi konieczność ustalenia, czy pomoc rodziny ma charakter bezzwrotny, czy też przybiera formę pożyczki. To zaś oznacza, iż niezasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zarzucił organom administracji publicznej naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. i nakazał przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w tymże zakresie. Usprawiedliwiony jest również, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 133 § 1 i art. 141 § 1 p.p.s.a., gdyż sąd pierwszej instancji pominął, że organ odwoławczy ustosunkował się do zasadności przyznania skarżącej zasiłku okresowego na okres trzech miesięcy, przeprowadzając uzupełniające postępowanie dowodowe w zakresie: możliwości finansowych organu pomocy społecznej, sytuacji finansowej rodziny skarżącej i pomocy udzielonej T. P. w marcu 2005r. w postaci kilku zasiłków celowych. Rację ma też Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., że okoliczności tej sprawy wyraźnie wskazują, iż doszło jedynie do oczywistej omyłki, a nie jak to uznał sąd pierwszej instancji, do zmiany okresu, na który przyznano skarżącej zasiłek okresowy. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zasługuje również na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez sąd pierwszej instancji normy art. 153 p.p.s.a. poprzez zawężenie możliwości orzekania przez organ odwoławczy do utrzymania w mocy bądź uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy jest wyposażony przede wszystkim w kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, ale też i w kompetencje kasacyjne – art. 138 § 1 i 2 k.p.a. A zatem organ odwoławczy może wydać jedną z decyzji określonych w art. 138 § 1 i 2 k.p.a. Przepis ten nie przewiduje wydania decyzji ograniczającej się jedynie do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Decyzja organu odwoławczego ograniczająca się tylko do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji byłaby dotknięta wadą nieważności. W niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji nie tylko ograniczył kompetencje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. ale i wskazał rodzaj decyzji organu odwoławczego nie mieszczący się w dyspozycji art. 138 § 1 i 2 k.p.a. Jest to o tyle istotne, iż stosownie do art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a. jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania, zaś ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu – zgodnie z art. 153 p.p.s.a. – wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ustawodawca w art. 190 p.p.s.a. określił więc, iż Sąd pierwszej instancji nie może orzec w sposób odmienny od wykładni przepisów dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ponadto orzeczenie prawomocne (w niniejszej sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego) wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W wyroku z dnia 8 grudnia 2006r. Naczelny Sąd Administracyjny - jak była o tym mowa wyżej – stwierdził, iż w myśl art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszone o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zatem sformułowanie tego przepisu jest jednoznaczne i nie powinno budzić wątpliwości interpretacyjnych. Generalnie, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, za dochód uważane są wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszone o miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym, składką na ubezpieczenie zdrowotne i świadczone alimenty. Obciążenia pomniejszające dochód są wymienione enumeratywnie. Nadto przepis art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej przewiduje, jakich źródeł przychodu nie wlicza się do dochodu. I tak, zgodnie z tym przepisem w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., do dochodu ustalonego w myśl ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny podniósł iż: "pomoc społeczna jest instytucją publiczną mającą na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego – w dacie ubiegania się o pomoc społeczną. Z tej przyczyny nie ma znaczenia tytuł i źródło uzyskiwania tych środków, albowiem pożyczka, podobnie jak kredyt, jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki (kredytu). Dlatego też nawet kwoty pożyczek, kredytów, wydatkowanych na podstawowe utrzymanie stanowią z punku widzenia ustawy o pomocy społecznej przychód podlegający wliczeniu do dochodu". Odnosząc powyższe rozważania do realiów omawianej sprawy uznać należy, iż kwoty uzyskane z tytułu pożyczek kreują dochód, nie zmniejszając go, a więc kwoty te organ administracji publicznej winien uwzględnić, i prawidłowo uwzględnił w niniejszej sprawie, przy ustalaniu dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku z pomocy społecznej. Prowadzi to również do konkluzji, że organ administracji w sposób prawidłowy dokonał wykładni art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Bowiem przepisy ustawy o pomocy społecznej nie wyłączają przychodu w postaci pożyczki - jako przychodu mogącego stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki - z dochodu ustalonego jako kryterium dochodowe do przyznania zasiłku okresowego. Wskazać zatem trzeba, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 14 września 2005r., znak "[...]", nie została wydana z naruszeniem prawa materialnego i z tego też względu może pozostać w obrocie prawnym. Odnosząc się z kolei do zarzutu skargi dotyczącego kwestii wyłączenia pracowników organu administracji publicznej, stwierdzić należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Bowiem wbrew przekonaniu skarżącej, ani Wójt Gminy D. – jako organ administracji, ani Kierownik GOPS w D. i jego pracownicy, nie byli stroną postępowania w przedmiotowej sprawie. Z akt sprawy nie wynika również, aby pracownicy GOPS w D. występowali w omawianej sprawie w roli świadka, biegłego lub przedstawiciela strony, jak również z akt sprawy nie wynika, aby wszczęte było postępowanie karne, dyscyplinarne lub służbowe w związku ze sprzecznym z prawem zachowaniem się pracownika organu pomocy społecznej podczas postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Nadto, z akt administracyjnych niniejszej sprawy nie wynika, aby skarżąca bądź członkowie jej rodziny pozostawali z jakimkolwiek pracownikiem organu administracji w takim stosunku prawnym, który powoduje, iż wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa i obowiązki. Z tego też powodu, jak słusznie wskazało Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie było w przedmiotowej sprawie podstaw do zastosowania normy art. 24 § 1 k.p.a. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło