II SA/Ol 167/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2008 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt administracyjnych sprawy wraz ze skargą T. K. wynika, że skarżąca wnioskiem z dnia "[...]" zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na wymianę, zakup oraz montaż drzwi wejściowych do swego mieszkania oraz zamków. W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że T. K. prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, na którego dochód składają się: alimenty, zasiłek rodzinny i renta inwalidzka. Łączny dochód rodziny wynosi 1053.73 złotych, na osobę 526.87 złotych. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]", działając z upoważnienia Burmistrza Miasta "[...]", odmówił T. K. przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że wysokość dochodu na osobę w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni nie uprawnia jej do przyznania świadczenia pieniężnego, gdyż łączny dochód dwuosobowej rodziny wnioskodawczyni wynosi 1053.73 złotych co daje 526.87 złotych na osobę. Z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego które wynosi 351 złotych na osobę w rodzinie, przyznanie zasiłku celowego uznano za niezasadne. Nadto organ wskazał, że nie stwierdzono konieczności wymiany drzwi oraz zamków, gdyż nadają się one do użytku. Nie zachodzi także podstawa do przyznania pomocy o charakterze specjalnym. W odwołaniu od powyższej decyzji, T. K. wskazała, iż przyczyną odmowy przyznania jej pomocy jest zmowa bliżej nieokreślonych osób, będących pracownikami organu pierwszej instancji oraz osób korzystających z pomocy społecznej. Podniosła, że drzwi do jej mieszkania są stare i nieszczelne, winny być wymienione, a ona nie dysponuje środkami pieniężnymi na dokonanie tego remontu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy - wskazując przepisy regulujące zasady i tryb przyznawania zasiłku celowego oraz przedstawiając na podstawie wywiadu środowiskowego sytuację życiową i finansową rodziny wnioskodawczyni - podniósł, -2- Sygn. akt II SA/Ol 167/08 że zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze nieobowiązkowym, przyznawanym przez organy administracji publicznej w zakresie tzw. "uznania administracyjnego". Oznacza to, że organ pomocy społecznej ma prawo decydować o przyznaniu, bądź odmowie przyznania wymienionego świadczenia, jak również o jego wysokości, także wtedy gdy ubiegający się o pomoc określi kwotę której oczekuje. Ponadto, organ może odmówić przyznania wskazanego zasiłku, także w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się spełnia wszystkie ustawowe wymagania uprawniające do otrzymania tego rodzaju świadczenia. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że wprawdzie ogólna kwota świadczeń uzyskiwanych z ośrodka przez daną rodzinę nie powinna zasadniczo wpływać na kwotę świadczenia przyznanego w określonym postępowaniu, niemniej jednak organ pomocy może udzielać wsparcia jedynie w miarę możliwości finansowych i w zależności od ilości złożonych wniosków. Podniesiono przy tym, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi 526.86 złotych na osobę, a więc przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ ustalił, że drzwi oraz zamki w mieszkaniu skarżącej nie są uszkodzone, co ewentualnie uzasadniałoby konieczność ich wymiany. Wskazało, że wymiana sprawnych drzwi nie stanowi potrzeby pierwszego rzędu, a w istocie byłaby podniesieniem standardu mieszkania wnioskodawczyni, co wyklucza przyznanie pomocy ze środków pomocy społecznej. Nadto subiektywna ocena skarżącej w zakresie konieczności wymiany drzwi i zamków nie stanowi również podstawy do udzielenia pomocy na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej, która jest udzielana w wyjątkowych przypadkach nawet w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego przez wnioskodawcę. Mając zatem na uwadze opisaną sytuację materialną wnioskodawczyni, jak również wykazane ograniczone możliwości finansowe organu pomocy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie T. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wypłacenie należnego zasiłku celowego. Wskazała, iż skradziono jej kwotę 232 zł. oraz, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w uzasadnieniu argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. -3- Sygn. akt II SA/Ol 167/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga powyższa nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje tylko w takim przypadku, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z "[...]". Wskazać należy, że pomoc społeczna udzielana jest osobom i rodzinom, które spełniają jednocześnie dwa kryteria określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593 ze zm.). Stanowią je kryterium dysfunkcji, o którym mowa w art. 7 tej ustawy, między innymi ubóstwo, sieroctwo, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba, oraz kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, co do zasady, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, natomiast rodzinie przysługuje, gdy jej dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W stanie faktycznym sprawy organy obu instancji zasadnie uznały, że skarżąca i jej rodzina nie spełniają powyższego wymogu. Skarżąca i jej córka mają na swoje utrzymanie kwotę 1.053,73 zł z tytułu renty inwalidzkiej, zasiłku rodzinnego i alimentów. Dochód na osobę w rodzinie skarżącej i dochód jej rodziny przekraczają zatem podane wyżej kryterium dochodowe. Dokonanych w powyższym zakresie ustaleń skarżąca nie zakwestionowała. W tej sytuacji brak było podstaw do przyznania skarżącej żądanego zasiłku celowego na wymianę, zakup oraz montaż drzwi wejściowych do jej mieszkania oraz zamków. Zgodnie bowiem z wolą ustawodawcy przyznanie tego świadczenia -4- Sygn. akt II SA/Ol 167/08 uzależnione jest przede wszystkim od spełnienia przez wnioskodawcę (jego rodzinę) kryterium dochodowego. Natomiast w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, o czym stanowi art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ rozważył możliwość udzielenia tego rodzaju pomocy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji. Wskazano bowiem, że skarżąca dysponuje własnym dochodem, w ramach którego ma możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb swoich i córki. Natomiast w myśl art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zasadnie też organ odwoławczy wskazał, że zasiłek celowy ma zaspokoić tylko najpilniejsze potrzeby bytowe osoby lub rodziny. W tym pojęciu nie mieści się natomiast wymiana sprawnych technicznie drzwi wejściowych oraz zamków do mieszkania skarżącej. W bezspornych okolicznościach sprawy brak było również podstaw do przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca podniosła wprawdzie kwestię kradzieży pieniędzy przez Z. K., jednakże z informacji Komendy Powiatowej Policji w "[...]" wynika, że nie złożyła niezbędnego wniosku o ściganie sprawcy przestępstwa, a więc zaniechała dochodzenia swych praw w postępowaniu karnym. Podkreślić należy, że w przypadku zasiłku celowego przepisy nie nakładają na organy pomocy społecznej obowiązku jego przyznania, lecz kwestia ta została pozostawiona uznaniu tych organów. Uznanie administracyjne nie pozwala wprawdzie na dowolność w załatwianiu sprawy, ale też nie zobowiązuje do spełniania każdego żądania wnioskodawcy. Stosownie bowiem do art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000, Nr 98, póz. 1071 ze zm.), organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Z przepisu tego wynika zatem domniemanie pozytywnego -5- Sygn. akt II SA/Ol 167/08 załatwienia sprawy, od którego można jednak odstąpić wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. wyrok NSA z 19.01.2006r, l OSK 777/05, LEX nr 194414). Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez sąd administracyjny polega na zbadaniu jej zgodności z prawem, bez wnikania w celowość rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji zawierającej określone w niej rozstrzygnięcie, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania dozwolonego prawem oraz czy właściwie ocenił stan faktyczny sprawy i czy należycie uzasadnił rozstrzygnięcie z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa. W ocenie Sądu, organy administracji publicznej w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego dokonano bowiem analizy sytuacji materialnej i życiowej rodziny skarżącej, z akt administracyjnych wynika, że skarżąca wielokrotnie była obejmowana świadczeniami z pomocy społecznej na miarę możliwości organu pomocy w "[...]". Zauważyć również należy, że skarżąca może w przyszłości zwrócić się do ośrodka pomocy społecznej o przyznanie jej lub jej rodzinie świadczeń. Za każdym razem organ będzie zobligowany do zbadania jej aktualnej sytuacji i rozstrzygnięcia, czy zachodzą okoliczności uprawniające do otrzymania wnioskowanej pomocy. W ocenie Sądu organy obu instancji orzekające w sprawie w toku załatwiania sprawy nie naruszyły prawa materialnego ani przepisów o postępowaniu administracyjnym. Odmowa udzielenia zasiłku jest racjonalnym rozstrzygnięciem sprawy, nie naruszającym granic uznania administracyjnego ani celów pomocy społecznej. Odnosząc się natomiast do zawartego w skardze żądania wypłacenia przez Sąd zasiłku celowego, wskazać należy, że sąd administracyjny nie orzeka co do meritum sprawy w zakresie stanowiącym przedmiot postępowania administracyjnego, lecz kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia zgodności z przepisami postępowania administracyjnego i prawa materialnego, według stanu faktycznego i prawnego z daty jego podjęcia. Sąd ten nie jest bowiem organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym, lecz jest wyposażony w uprawnienia o charakterze kasacyjnym w stosunku do orzeczeń -6- Sygn. akt II SA/Ol 167/08 zapadłych w tym postępowaniu. Jeżeli stwierdzi, że zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej są niezgodne z prawem, to orzeka o pozbawieniu mocy obowiązującej zaskarżonego aktu lub czynności. Nie ma natomiast kompetencji do orzekania o przyznaniu świadczenia. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.).