II SA/Ol 167/22
WyrokWSA w Olsztynie2022-03-22
Skład orzekający: Bogusław Jażdżyk, Marzenna Glabas, Adam Matuszak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od czerwca do października 2020 r. z uwagi na fakt, że skarżąca w tym okresie pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, mimo złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne i deklaracji rezygnacji z zasiłku od dnia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił punkt decyzji odmawiający przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od czerwca do października 2020 r. Stwierdził, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie powinien być interpretowany w oderwaniu od art. 27 ust. 5 tej ustawy, który gwarantuje osobie uprawnionej wybór świadczenia w przypadku zbiegu uprawnień. Sam fakt pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zapewnione jest, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu świadczeń.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanek z art. 17 ust. 1b i 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało świadczenie od listopada 2020 r., ale odmówiło za okres od czerwca do października 2020 r., powołując się na pobieranie przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skarżąca zaskarżyła decyzję w części odmawiającej przyznania świadczenia za wskazany okres.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił punkt 2 zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od Kolegium na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 marca 2022 r. sprawy ze skargi H. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla pkt 2 zaskarżonej decyzji; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wnioskiem z 24 czerwca 2020 r. H. L. (dalej jako: "skarżąca") zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje ona z prawa do zasiłku dla opiekuna.
Decyzją z "[...]" Burmistrza odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że nie została spełniona przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111; dalej jako: "u.ś.r."), ponieważ niepełnosprawność matki skarżącej ur. w 1933 r. istnieje od 6 maja 2019 r. Ponadto organ I instancji wskazał, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a do tego zasiłku, do 31 października 2020 r. uprawniona jest skarżąca.
Na skutek wniesionego odwołania przez pełnomocnika skarżącej, decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i orzekło co do istoty w ten sposób, że:
1/ przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 listopada 2020 r. z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką;
2/ odmówiło skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką za okres od 1 czerwca 2020 r. do 31 października 2020 r.
W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że od momentu wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z Konstytucją RP. Jest to skutek stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny, iż art. 17 ust. 1b w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
W ocenie Kolegium przeszkodą do przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego, ale tylko za okres od 1 czerwca 2020 r. do 31 października 2020 r. był fakt uprawnienia do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ta negatywna przesłanka istniała od momentu złożenia wniosku do 31 października 2020 r., tj. do momentu, kiedy to uprawnienie wygasło. Pełnomocnik skarżącej w piśmie z 3 listopada 2020 r. wyjaśnił, iż nie złożyła ona wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na kolejny okres zasiłkowy.
Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w części, w jakiej nie przyznano wnioskowanego świadczenia za okres od 1 czerwca 2020 r. do 31 października 2020 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;
- art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię
i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak uznania przez organ odwoławczy, że skarżąca spełniła wszystkie przesłanki do tego, aby w świetle przepisów u.ś.r. otrzymać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 czerwca 2020 r., a nie jak błędnie przyjęto od 1 listopada 2020 r., jak też nieprawidłowe uznanie, że ustanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od 1 listopada 2020 r. winno skutkować pozbawieniem skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 czerwca 2020 r. do 31 października 2020 r.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium w zaskarżonej części.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 25 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę skarżącej na decyzję Kolegium z dnia [...].
Skargę kasacyjną od wskazanego wyroku wywiodła skarżąca, działając przez adwokata.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 grudnia 2021 r., I OSK 832/21 uchylił wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 lutego 2021 r. i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. NSA podniósł, że sam fakt, iż na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) specjalny zasiłek opiekuńczy, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona deklaruje gotowość zrzeczenia się wcześniej ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Wywiedziona w niniejszej sprawie skarga jest zasadna.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw.
z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329., dalej jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności
z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.
Wyjaśnić należy, że sprawa niniejsza została rozpoznana przez tutejszy Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna
z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja zaistniała na gruncie rozpatrywanej sprawy, gdyż taki wniosek został zawarty przez skarżącego
w skardze oraz przez organ w odpowiedzi na skargę.
Przechodząc do meritum sprawy podnieść należy, że niniejsza sprawa była przedmiotem oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 16 grudnia 2021 r. (sygn. akt I OSK 832/21), uchylił zaskarżony wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie. Zgodnie zaś z art. 190 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawę przekazano pozostaje związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. (zob. A. Kabat, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 345). Sąd rozpoznający sprawę ponownie nie może zatem dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. II GSK 808/09). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności uzasadniających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skoro zaś Sąd orzekający w niniejszej sprawie związany był wytycznymi zawartymi w powołanym wyroku, to zaskarżoną decyzję należało ocenić przy uwzględnieniu jego treści.
Należy zatem przed wszystkim podnieść, że w swoim wyroku NSA podniósł, że sam fakt, iż na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) specjalny zasiłek opiekuńczy, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona deklaruje gotowość zrzeczenia się wcześniej ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Podkreślono, że to po stronie organu leży podjęcie takich działań, by osoba uprawniona do dwóch różnych świadczeń (zbieg uprawnień) nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia, skoro może jej przysługiwać tylko jedno z tych świadczeń. W sytuacji bowiem zbiegu uprawnień oraz dokonania przez osobę uprawnioną wyboru korzystniejszego finansowo świadczenia, celem działań organu powinno być wyeliminowanie z obiegu prawnego rozstrzygnięcia przyznającego na ten sam okres innego świadczenia, a następnie przyznanie świadczenia wybranego przez stronę z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zgodnie ze złożonym wnioskiem z uwzględnieniem daty złożenia żądania. Tym samym, dokonany przez uprawnioną wybór świadczenia dla niej korzystniejszego powinien odnosić swój skutek na osi czasu zgodnie z ogólną regułą z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych W myśl tego przepisu, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Odnotować należy, na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, że Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] uchylił z dniem [...] decyzję Kolegium z dnia [...] w sprawie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką J. K.. Wskazał, że w dniu 11 października 2021 r. został poinformowany przez skarżącą o śmierci w dniu 4 października 2021 r. matki – J. K., nad którą skarżąca sprawowała opiekę, co potwierdziła weryfikacja danych w rejestrze PESEL. Skarżąca wyraziła w dniu 11 października 2021 r. zgodę na uchylenie tej decyzji z uwagi na śmierć matki. W związku z tym organ w oparciu o art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 32 ust. 2 oraz art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uchylił decyzję Kolegium z dnia [...].
Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku z dnia 16 grudnia 2021 r. stwierdził, że z informacji organu wynika, iż po wydaniu wyroku sądu I instancji, w czasie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, Burmistrz Miasta wszczął w stosunku do decyzji kontrolowanej przez Sąd postępowanie nadzwyczajne i w oparciu o art. 155 K.p.a. uchylił z dniem [...] przedmiotową decyzję. Stosownie do art. 56 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a. dwutorowość postępowania sądowego i administracyjnego w stosunku do tej samej decyzji jest niedopuszczalna. Z uwagi na brak informacji czy decyzja ta stała się ostateczna i czy nadal funkcjonuje w obrocie prawnym konieczne stało się ponowne rozpoznanie sprawy przez Sąd I instancji.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu dotyczy kwestii przysługiwania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożyła wniosek o przyznanie tego świadczenia, tj. od czerwca 2020 r. Kolegium przyjęło, że wnioskowane świadczenie przysługuje od 1 listopada 2020 r., z uwagi na fakt, iż do 31 października 2020 r. skarżąca miała przyznany i wypłacany specjalny zasiłek opiekuńczy na stałe. Przeszkoda ta przestała istnieć począwszy od 1 listopada 2020 r. bowiem jak wyjaśnił pełnomocnik strony w piśmie z dnia 3 listopada 2020 r. (akta adm., k. – 42) do Kolegium, skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres zasiłkowy.
Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.
o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111), u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
Z kolei według art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:
1) świadczenia rodzicielskiego lub
2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub
3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub
4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub
5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu
i wypłacie zasiłków dla opiekunów
- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także
w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Należy uznać, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz od treści art. 24 ust. 2 ustawy, wprowadzającego zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.
Regulacja obu wskazanych przepisów nie jest ani jasna, ani "logiczna" w tym znaczeniu, że próba jej dosłownego stosowania prowadzi do sprzeczności. Nie można pomijać, że zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. wybór, o którym mowa w tym przepisie przysługuje "osobie uprawnionej" w sytuacji "zbiegu uprawnień do świadczeń". Uprawnienie do świadczeń nie powstaje jednak ex lege, ale na podstawie decyzji. Można zatem być uprawnionym do danego świadczenia jedynie w oparciu o stosowną decyzję. Aby miał miejsce zbieg uprawnień do świadczeń, literalnie rzecz biorąc, powinny one zostać przyznane, czemu sprzeciwia się jednak art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. Jednocześnie odmowa przyznana świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie ze względu na pozostającą w obrocie prawnym decyzję przyznającą zasiłek dla opiekuna nie jest dopuszczalna ze względu na ustawowo zagwarantowane prawo do wyboru świadczenia. Ta sytuacja jest skutkiem niewątpliwie wadliwej regulacji prawnej, stąd potrzeba zastosowania wykładni celowościowej i systemowej, tak aby końcowy rezultat stosowania przepisów gwarantował osobie uprawnionej prawo pobierania wybranego przez nią świadczenia. Wprowadzenie bezwzględnego wymogu, aby do rezygnacji
z przysługującego uprawnienia doszło przed rozpoznaniem wniosku i przyznaniem nowego nie jest uzasadnione już z tego powodu, że wówczas niewątpliwie nie będzie miał miejsca zbieg uprawnień do świadczeń, który jest wszak przesłanką ustawową dokonania wyboru (vide: wyrok NSA z 14 października 2021 r., I OSK 483/21, dostępny w CBOSA).
Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo wyboru świadczenia. Poza tym, sprzeczna z koncepcją racjonalnego prawodawcy byłaby akceptacja sytuacji, w której osoba sprawująca opiekę nad osobą niepełnosprawną wnioskująca o przyznanie drugiego ze świadczeń, musiałaby najpierw zrzec się świadczenia uprzednio przyznanego, by następnie oczekiwać w niepewności na wydanie decyzji przyznającej świadczenie korzystniejsze, bez pewności jego uzyskania, pozostając bez środków do życia. Dlatego też żeby wybór ustawowo zagwarantowany stronie, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, mógł zostać skutecznie dokonany, nie zachodzi konieczność rezygnacji
z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Wobec tego, sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) specjalny zasiłek opiekuńczy, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres (vide: wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 832/21, dostępny w CBOSA).
W niniejszej sprawie skarżąca, która decyzją z dnia [...] miała przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, dokonała wyboru świadczenia, albowiem w związku ze złożonym przez nią wnioskiem z dnia 24 czerwca 2020 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła pisemne oświadczenie, że z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do zasiłku dla opiekuna. Akta sprawy zawierają oświadczenie strony w tej kwestii z dnia 24 czerwca 2020 r. (k. - 3 akt adm.). Wobec tego należy stwierdzić, że złożone do akt sprawy oświadczenie strony w sposób niewątpliwy wykazało jej wolę, co do rezygnacji z przysługującego jej innego świadczenia. Niezależnie od warunkowego charakteru oświadczenia o rezygnacji z prawa do zasiłku dla opiekuna (analogicznie specjalnego zasiłku opiekuńczego "z dniem przyznania mi prawa do świadczenia pielęgnacyjnego"), wybór co do rodzaju świadczenia jest oczywisty. Z treści pism i oświadczenia strony jednoznacznie wynika, że chciała ona uzyskać świadczenie pielęgnacyjne, nie chcąc jednak utracić ciągłości otrzymywania świadczenia dotychczasowego.
Mając na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie strona deklarowała rezygnację ze świadczenia "z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego", co jest równoznaczne z warunkową zgodą na uchylenie decyzji odnoszących się do pierwszego z wymienionych świadczeń, w grę mogło wchodzić przykładowo jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji. W orzecznictwie wskazuje się, że to ostatnie rozwiązanie zasadza się na przyjęciu, że kwestia przedmiotowego wyboru,
a tym samym i rezygnacji z zasiłku opiekuńczego, stanowi element faktyczny sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co wskazuje na możliwość odpowiedniego załatwienia rezygnacji z zasiłku opiekuńczego w decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1676/18.).
W sytuacji dokonania przez osobę uprawnioną wyboru korzystniejszego finansowo świadczenia, celem działań organu powinno być wyeliminowanie z obiegu prawnego rozstrzygnięcia przyznającego na ten sam okres innego świadczenia,
a następnie przyznanie świadczenia wybranego przez stronę z tytułu rezygnacji
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zgodnie ze złożonym wnioskiem
z uwzględnieniem daty złożenia żądania. Tym samym, dokonany przez stronę uprawnioną wybór świadczenia dla niej korzystniejszego powinien odnosić swój skutek na osi czasu zgodnie z ogólną regułą z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl tego przepisu zatem, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (vide: wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r.,
I OSK 832/21, dostępny w CBOSA).
Pomimo śmierci matki skarżącej, z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia co do daty początkowej przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego, niezbędne jest wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Kolegium weźmie pod uwagę ocenę prawną oraz zalecenia zaprezentowane w niniejszym wyroku.
Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w pkt 1 uchylił pkt 2 zaskarżonej decyzji w zakresie daty przyznania świadczenia.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło