II SA/Ol 168/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2008 roku sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego - oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej "[...]" odmówił T.K. przyznania zasiłku celowego na opłaty mieszkaniowe oraz zakup odzieży i obuwia. W uzasadnieniu podał, że wnioskodawczyni prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, zaś dochód rodziny i dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Ponadto strona uniemożliwiła ustalenie czy faktycznie w rodzinie występują braki w odzieży i obuwiu. W stanie faktycznym sprawy nie zachodziły, w ocenie organu pierwszej instancji, także okoliczności uzasadniające udzielenie pomocy o charakterze specjalnym. W złożonym odwołaniu T.K. zarzuciła, że wywiad środowiskowy został nieprawidłowo przeprowadzony. Podała również kwoty comiesięcznych wydatków i wskazała, że skradziono jej kwotę 223 zł oraz zniszczono obuwie i odzież należące do niej i córki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze "[...]" decyzją z dnia "[...]" utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy w całości. Organ odwoławczy podkreślił, że zasiłek celowy jest przyznawany w celu zaspokojenia w całości lub w części najpilniejszej potrzeby bytowej osoby lub rodziny. Świadczenie to nie ma charakteru obowiązkowego, zatem organ pomocy społecznej może je przyznać, ale również może odmówić jego przyznania nawet, jeżeli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria warunkujące jego przyznanie. W rozpoznawanej sprawie dochód na osobę w rodzinie odwołującej się wyniósł 526,87 zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do przyznania wnioskowanego świadczenia. Kolegium podniosło ponadto kwestię braku współpracy wnioskodawczyni z pracownikiem organu pomocy społecznej. Za prawidłowe uznało ustalenia organu pierwszej instancji w zakresie braku wyjątkowych okoliczności warunkujących przyznanie zasiłku celowego i możliwości zaspokojenia przez T.K. potrzeb rodziny we własnym zakresie. Dodatkowo Kolegium wskazało na zasadność rozważenia przez organ pierwszej instancji przyznania odwołującej się pomocy rzeczowej. W złożonej skardze T.K. wniosła o wypłacenie jej zasiłku, gdyż w listopadzie 2007 r. skradziono jej kwotę 232 zł. Wywiodła ponadto, że w obszarze działania organu pomocy społecznej pierwszej instancji nie ma osób potrzebujących pomocy. Wskazała także na swoją trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w uzasadnieniu argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wywiódł ponadto z treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2001 r. (II SA/Wr 1420/99), że w pojęciu "niezbędnej potrzeby życiowej" nie mieści się konieczność pokrycia zaległości w opłatach za mieszkanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wojewódzki sąd administracyjny właściwy jest do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja taka zgodna jest z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 powołanej ustawy. Tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji administracyjnej. Skarżąca nie podniosła w skardze żadnych zarzutów wskazujących na naruszenie prawa materialnego bądź procedury administracyjnej. Przypomnieć należy, że pomoc społeczna udzielana jest osobom i rodzinom, które spełniają jednocześnie dwa kryteria określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Stanowią je kryterium dysfunkcji, o którym mowa w art. 7 tej ustawy, tj. m.in. ubóstwo, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała choroba, oraz kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, co do zasady, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 315 zł, natomiast rodzinie przysługuje, gdy jej dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W stanie faktycznym sprawy organy obu instancji zasadnie uznały, że skarżąca i jej rodzina nie spełniają powyższego wymogu. Skarżąca i jej córka mają na swoje utrzymanie kwotę 1.053,73 zł z tytułu renty inwalidzkiej, zasiłku rodzinnego i alimentów. Dochód na osobę w rodzinie skarżącej i dochód jej rodziny przekraczają zatem podane wyżej kryterium dochodowe. Dokonanych w powyższym zakresie ustaleń skarżąca nie zakwestionowała. W tej sytuacji brak było podstaw do przyznania skarżącej żądanego zasiłku celowego na uregulowanie opłat mieszkaniowych oraz zakup odzieży i obuwia. Zgodnie bowiem z wolą ustawodawcy przyznanie tego świadczenia uzależnione jest przede wszystkim od spełnienia przez wnioskodawcę (jego rodzinę) kryterium dochodowego. Natomiast w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, o czym stanowi art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ rozważył możliwość udzielenia tego rodzaju pomocy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji. Wskazano bowiem, że skarżąca dysponuje własnym dochodem, w ramach którego ma możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb swoich i córki. Zauważono również, że córka skarżącej posiada jedną parę obuwia, a drugą, która miałaby zostać zakupiona z otrzymanego zasiłku celowego, chce mieć na zmianę. Podkreślono przy tym, że skarżąca uniemożliwiła ustalenie rzeczywistych potrzeb rodziny i sprawdzenie, czy faktycznie córka potrzebuje dodatkowej pary obuwia. Natomiast w myśl art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zasadnie też organ odwoławczy wskazał, że zasiłek celowy ma zaspokoić tylko najpilniejsze potrzeby bytowe osoby lub rodziny. W tym pojęciu nie mieści się natomiast uregulowanie opłat mieszkaniowych. W bezspornych okolicznościach sprawy brak było również podstaw do przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca podniosła wprawdzie w odwołaniu kwestię kradzieży pieniędzy, jednakże nawet nie uprawdopodobniła, że zdarzenie takie faktycznie miało miejsce. Podkreślić należy, że w przypadku zasiłku celowego przepisy nie nakładają na organy pomocy społecznej obowiązku jego przyznania, lecz kwestia ta została pozostawiona uznaniu tych organów. Uznanie administracyjne nie pozwala wprawdzie na dowolność w załatwianiu sprawy, ale też nie zobowiązuje do spełniania każdego żądania wnioskodawcy. Zauważyć również należy, że skarżąca może w przyszłości zwrócić się do ośrodka pomocy społecznej o przyznanie jej lub jej rodzinie świadczeń. Za każdym razem organ będzie zobligowany do zbadania jej aktualnej sytuacji i rozstrzygnięcia, czy zachodzą okoliczności uprawniające do otrzymania wnioskowanej pomocy. Ponadto, na co zwrócił uwagę już organ odwoławczy, w przypadku ustalenia, że rzeczywiście w rodzinie skarżącej występują braki w zakresie niezbędnego ubrania, organ pomocy społecznej może, także z urzędu, zaspokoić tę potrzebę przyznając potrzebującej niezbędne ubranie (art. 48 ust. 1 i 3 w zw. z art. 102 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Niemniej jednak zainteresowana musi umożliwić ustalenie, jakie są faktyczne potrzeby jej i córki. W ocenie Sądu organy obu instancji orzekające w sprawie w toku załatwiania sprawy nie naruszyły prawa materialnego ani przepisów o postępowaniu administracyjnym. Odmowa udzielenia zasiłku jest racjonalnym rozstrzygnięciem sprawy, nie naruszającym granic uznania administracyjnego ani celów pomocy społecznej. Odnosząc się natomiast do zawartego w skardze żądania wypłacenia przez Sąd zasiłku celowego, wskazać należy, że sąd administracyjny nie orzeka co do meritum sprawy w zakresie stanowiącym przedmiot postępowania administracyjnego, lecz kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia zgodności z przepisami postępowania administracyjnego i prawa materialnego, według stanu faktycznego i prawnego z daty jego podjęcia. Sąd ten nie jest bowiem organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym, lecz jest wyposażony w uprawnienia o charakterze kasacyjnym w stosunku do orzeczeń zapadłych w tym postępowaniu. Jeżeli stwierdzi, że zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej są niezgodne z prawem, to orzeka o pozbawieniu mocy obowiązującej zaskarżonego aktu lub czynności. Nie ma natomiast kompetencji do orzekania o przyznaniu świadczenia. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).