II SA/Ol 169/25

Dnia 17 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Decyzją z 4 lutego 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (Kolegium) działając na podstawie art. 2-7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1335 - u.d.m.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania A. J. (skarżąca, strona) od decyzji wydanej w dniu 28 października 2024 r. z upoważnienia Wójta Gminy S. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. (organ pierwszej instancji) w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego na okres od 2024-11-01 do 2025-04-30 w wysokości 206,65 zł miesięcznie i ryczałtu na zakup opału na okres od 2024-11-01 do 2025-04-30 w wysokości 3,47 zł miesięcznie – utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji będącą przedmiotem odwołania. Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy: Skarżąca w dniu 24 października 2024 r. złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Podała, iż jednoosobowo zajmuje lokal o powierzchni użytkowej 41,22 m2, który nie jest wyposażony w instalację gazu przewodowego. Do wniosku załączona została deklaracja o wysokości dochodów członków gospodarstwa domowego za okres trzech miesięcy kalendarzowych poprzedzających datę złożenia wniosku. Decyzją z 28 października 2024 r. organ pierwszej instancji przyznał stronie dodatek mieszkaniowy na okres od 2024-11-01 do 2025-04-30 w wysokości 206.65 zł miesięcznie i ryczałt na zakup opału na okres od 2024-11-01 do 2025-04-30 w wysokości 3,47 zł miesięcznie. Od powyższej decyzji A. J. wniosła w terminie odwołanie wyrażając niezadowolenie z wysokości dodatku mieszkaniowego i wskazując, że powinna być uwzględniona kwota wydatku na podgrzanie ciepłej wody. W uzasadnieniu własnej decyzji z 4 lutego 2025 r. Kolegium, przytaczając mające w sprawie zastosowanie przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych, podniosło, że z akt sprawy wynika, że w lokalu skarżącej brak jest instalacji gazu przewodowego, liczba osób w gospodarstwie domowym wynosi - 1, powierzchnia użytkowa lokalu wynosi: 41,22 m2, powierzchnia normatywna mieszkania zgodnie z art. 5 ust. 1 dla 1 osoby wynosi: 35,00 m2, dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego wynosi: 2505,77 zł. Kryterium dochodowe określone w art. 3 ust. 1 dla 1 osoby wynosi: 2862,19 zł, tj. 40,00 % przeciętnego wynagrodzenia. Wydatki na powierzchnię użytkową zgodnie z art. 6 ust. 9 wynoszą: 678,77 zł, a wydatki na powierzchnię normatywną zgodnie z art. 5 ust. 4 wynoszą: 576,35 zł. Cena jednej kilowatogodziny energii elektrycznej wg ostatniego rachunku stanowi: 0,9643 zł. Równowartość ryczałtu za brak instalacji gazowej wynosi: 9,64 zł. Wydatki do obliczeń dodatku powiększone o ryczałt za brak gazu wynoszą: 585,99 zł. W sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił na podstawie poczynionych wyliczeń, że wysokość należnego dodatku mieszkaniowego - przy uwzględnieniu wydatków mieszkaniowych na powierzchnię normatywną i powiększone o ryczał za brak gazu (585,99 zł) i wysokości dochodu gospodarstwa domowego po uwzględnieniu, że kwota wydatków na mieszkanie pokrywana przez wnioskodawcę, zgodnie z art. 6 ust. 1 wynosi: 375,87 zł, tj. 15,00 % dochodu gospodarstwa domowego - stanowi kwotę łącznie 210,12 zł (585,99 zł - 375,87 zł = 210,12 zł). Ponieważ lokal w którym mieszka strona nie posiada instalacji gazu przewodowego z tego względu organ wyliczył ryczałt na zakup opału w kwocie 3,47 zł mając na względzie, że równowartość braku gazu wynosi 9.64 zł (10 kWh w gospodarstwie jednoosobowym x 0.9643 zł) i ustalając, że procent wydatków do obliczeń ryczałtu w wydatkach ogółem wynosi: 1,65 % oraz po uwzględnieniu art. 7 ust. 11 i art. 6a ust. 3 u.d.m. W skardze wywiedzionej do Sądu na powyższą decyzję Kolegium skarżąca podniosła, że we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, w pozycji gdzie wymienia się wysokość opłat, wymieniono m.in.: centralne ogrzewanie, zimną wodę i podgrzanie zimnej wody (48, 10 zł). Wskazała, że do wniosku załączyła dokumenty potwierdzające ponoszone koszty – koszty podgrzania ciepłej wody. Osoba naliczająca dodatek mieszkaniowy pomniejszyła faktycznie ponoszone koszty o kwotę 48,10 zł twierdząc, że brak było dokumentu potwierdzającego taki wydatek. Jeżeli dokument ten zaginął to organ mógł się zwrócić o jego ponowne dostarczenie. Wskazała, że cyklicznie "korzysta" z dodatku mieszkaniowego i nigdy nie było problemu z jego przyznaniem, w tym z uwzględnieniem wydatków za podgrzanie wody. Podniosła, że naliczono jej dodatek na opał w kwocie 3,47 zł, który dolicza się gdy w lokalu brak jest ciepłej wody, a we wniosku zaznaczono, że ciepła woda jest z centralnego ogrzewania. Ryczałty na opał i brak gazu przewodowego nalicza się wtedy (art. 6a ust. 1 u.d.m.) gdy lokal nie jest wyposażony w instalację (pkt 2) ciepłej wody. W lokalu strony taka instalacja jest, co zaznaczono we wniosku. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, czyli badają zaskarżone akty pod względem zgodności z prawem, w tym decyzje administracyjne. Z treści art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd uchyla zaskarżone orzeczenie, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według zaś art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania). Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonych decyzji wykazała, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone decyzje administracyjne naruszają prawo procesowe w stopniu skutkującym ich uchyleniem. Wyjaśnienie takiej oceny Sądu poprzedzić należy zwróceniem uwagi, że zasadnicze znaczenie dla każdego postępowania administracyjnego ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, co obejmuje przestrzeganie przepisów postępowania regulujących tryb dochodzenia organu do prawdy materialnej, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe zastosowanie prawa materialnego i ustalenie zakresu praw oraz obowiązków strony takiego postępowania. W sytuacji zatem sądowej kontroli decyzji w pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu przez Sąd kwestie dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W sprawie taki zarzut naruszenia prawa procesowego został wprost podniesiony w skardze. Skarżąca nie zgadza się z ustaleniami faktycznymi przedstawionymi przez organ pierwszej instancji (w konsekwencji z materialnoprawnymi ich skutkami). Zarzuciła w skardze tym ustaleniom brak uwzględnienia wydatku stanowiącego podstawę obliczenia ryczałtu poprzez niezaliczenie opłaty za podgrzanie ciepłej wody. Na powyższą okoliczność załączyła do skargi kserokopię rozliczenia wody i odpadów komunalnych za III kwartał 2024 r. Z powyższego rozliczenia wynika, że koszt podgrzania wody i opłaty za odczyt wynosi 144,20 zł (miesięcznie 48,10 zł). Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała nieprawidłowości, co do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone nieprawidłowo. Ustaleń faktycznych dokonano - zasadniczo - w oparciu o przedłożone przez samą skarżącą dokumenty. Jednak już na etapie odwołania skarżąca wskazywała na brak uwzględnienia opłaty za podgrzanie ciepłej wody. Argumentowała w powyższym zakresie, że organ pominął (zagubił złożony przez nią razem z wnioskiem) dokument potwierdzający ponoszenie kosztów w powyższym zakresie. Zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych, reguluje ustawa o dodatkach mieszkaniowych. Kryteria ustawowe, od których uzależnione jest przyznanie dodatku mieszkaniowego mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie pozwalają na uznaniowe rozstrzygnięcie sprawy. Przyznanie dodatku mieszkaniowego może nastąpić jedynie wówczas, gdy są spełnione wszystkie wymogi do jego przyznania określone przepisami u.d.m. Przysługujący dodatek i jego wysokość podlegają ścisłemu obliczeniu, zależnie od liczebności gospodarstwa domowego, wielkości powierzchni użytkowej mieszkania, wysokości dochodów, jakie członkowie gospodarstwa domowego uzyskiwali w okresie trzech miesięcy kalendarzowych przed miesiącem, w którym został złożony wniosek. Jeden z tych wymogów dotyczy również wysokości wydatków mieszkaniowych. Zauważyć należy, iż stosownie do art. 6 ust. 1 u.d.m. wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami przypadającymi na normatywną powierzchnię lokalu a kwotę stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą. Oznacza to, że dla oceny czy dodatek mieszkaniowy w ogóle przysługuje i w jakiej wysokości oprócz określenia dochodu (art. 3 ust. 1), powierzchni normatywnej (art. 5 ust. 1) zasadniczą kwestią jest ustalenie wysokości wydatków poniesionych przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy (art. 6 ust. 3 i ust. 4). Natomiast ryczałt, o którym mowa w art. 6 ust. 7 u.d.m., może być zastosowany, jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, w instalację ciepłej wody lub gazu przewodowego z zewnętrznego źródła znajdującego się poza lokalem mieszkalnym. Organy nie kwestionowały, że lokal mieszkalny zajmowany przez skarżącą nie jest wyposażony w instalację gazu przewodowego. Zatem zasadne było przyznanie skarżącej ryczałtu na podstawie art. 6 ust. 7 oraz art. 6a ust. 1 pkt 3 u.d.m. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie kwestia przyznawania skarżącej ryczałtu za brak centralnej instalacji ciepłej wody nie została przez organy wyjaśniona. W szczególności niewyjaśnione pozostają kwestie czy w lokalu skarżącej znajduje się instalacja ciepłej wody, jak wskazała skarżąca we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, a w związku z tym czy otrzymywała ona, jak twierdzi, ryczałt na podgrzanie ciepłej wody (art. 6a ust. 1 pkt 2 u.d.m.). Zastosowanie przepisów, dotyczących określenia wydatków skarżącej na podstawie ryczałtów, bez ustalenia okoliczności uzasadniających zastosowanie ryczałtu, było nieuprawnione. W konsekwencji zastosowanie wyliczeń ryczałtowych doprowadziło do błędnego ustalenia wydatków ponoszonych na utrzymanie lokalu. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ ustali czy i w jakie instalacje wyposażony jest lokal mieszkalny skarżącej, czy był przyznawany ryczałt za podgrzanie ciepłej wody, a następnie dokona ponownej oceny wydatków mieszkaniowych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.