II SA/Ol 171/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Hanna Raszkowska (spr.) Marzenna Glabas Katarzyna Matczak Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego: L uchyla zaskarżoną decyzje i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia "[...]" ("[...]") Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta, przyznał J. P. zasiłek stały w wysokości 49,77 zł. od dniał kwietnia 2005r. Wyliczenie jego wysokości nastąpiło w oparciu o ustalenie, iż w stosunku do skarżącego orzeczony został umiarkowany stopień niepełnosprawności do 30 kwietnia 2006 r., zamieszkuje wspólnie z żoną, która otrzymuje świadczenie rentowe w kwocie 476, 47 zł, rodzina otrzymuje 55, 99 zł dodatku mieszkaniowego. W dniu 22 sierpnia 2005 r. organ pomocy społecznej, powołując się na art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), wydał decyzję ("[...]") o zmianie swej wcześniejszej decyzji w części dotyczącej wysokości wypłacanego zasiłku, orzekając iż od dnia l sierpnia 2005 r. wynosi on 42,52 zł. miesięcznie. W osnowie decyzji organ stwierdził, że w związku z faktem, iż zasiłek stały przysługujący za miesiąc sierpień został pobrany w dniu 17 sierpnia 2005 r. w kwocie 49,77 zł. a jego wysokość ustalono na kwotę 42, 52 zł., nadpłacona kwota w wysokości 7,25 zostanie potrącona od świadczenia należnego za miesiąc wrzesień 2005 r., więc zasiłek w miesiącu wrześniu będzie wypłacony w kwocie 35,27 zł., natomiast począwszy od października 2005 r. świadczenie będzie wypłacane w kwocie 42,52 zł. Modyfikację uzasadniono tym, iż sytuacja dochodowa rodziny zmieniła się, ponieważ przyznano skarżącemu dodatek mieszkaniowy w nowej wysokości - 70,49 zł od 1 lipca do 31 grudnia 2005 r. Uwzględniając zatem powyższą kwotę w dochodzie rodziny i biorąc pod uwagę kryterium dochodowe wynikające z art. 37 ustawy o pomocy społecznej wyliczono nową kwotę zasiłku w wysokości 42, 52 zł. J. P., wyrażając przekonanie, iż należy mu się zabezpieczenie społeczne na poziomie 800 zł, wniósł odwołanie od tej decyzji. Zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"stycznia 2006 r. ("[...]"). W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, iż wysokość przyznanego zasiłku stałego została określona prawidłowo, gdyż - jak tego wymaga art. 37 ust. 2 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy - w przypadku osoby w rodzinie, stanowi ona różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie (tu: 316 zł.), a dochodem na osobę w rodzinie (tu: 273, 48 zł.). Zarzucając, iż przyznana kwota nie odpowiada gwarancjom konstytucyjnym, J. P. wniósł skargę do sądu. W uzasadnieniu podał, że dochód rodziny, na który składa się renta żony, dodatek mieszkaniowy i zasiłek stały, nie wystarcza na leczenie i potrzeby socjalno bytowe. Zarzucił organom, że wydały decyzję godząca w interes osoby niepełnosprawnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podając w uzasadnieniu, że decyzja jest zgodna z prawem i jasno przedstawia sposób obliczenia wysokości przyznanego świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 2 i art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. W przedmiotowej sprawie kontrola ta wykazała, iż zapadłe w sprawie decyzje nie są zgodne z prawem, jednak z innych przyczyn niż podane w skardze. Jako podstawa prawna decyzji organu pomocy społecznej, utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium odwoławczego powołany został art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Zakres wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wykracza jednak poza dyspozycję tego przepisu. Przyjmując ustalenie, iż doszło do zmiany sytuacji dochodowej strony, orzeczono mianowicie nie tylko o zmianie decyzji przyznającej zasiłek, poprzez jego zmniejszenie, lecz jednocześnie o potrąceniu nadpłaconej kwoty. Rozstrzygnięcie to stoi w sprzeczności z prawem. Zgodnie z art. 104 ust. 2 cytowanej ustawy, potrąceniu z bieżących wypłat podlegają jedynie kwoty nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych. Co do zasady, określonej w art. 98 tej ustawy, podlegają one bowiem zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Ustalenie wysokości należności podlegającej zwrotowi oraz terminu zwrotu tej należności następuje jednak w drodze decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 104 ust. 3 analizowanej ustawy, przy założeniu, że świadczenie było nienależnie pobrane. Dokonanie potrącenia musi mieć więc oparcie w odrębnej i ostatecznej decyzji rozstrzygającej o należności podlegającej zwrotowi. "Każdorazowo konieczność zwrotu, jego wysokość i termin należy określić w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto powinna ona, mimo iż przepis tego nie wymaga, wskazywać sposób dokonania zwrotu (np. rachunek bankowy, do kasy urzędu gminy). Decyzja taka winna być również wydana w przypadku potrącenia z bieżących wypłat." (komentarz do nowej ustawy o pomocy społecznej, Ł.Borkowski, R.Krajewski, S.Szymański, wydawnictwo Leges 2005, s.182). Ponieważ w przedmiotowej sprawie decyzja taka nie została wydana nie można było dokonać potrącenia. Biorąc powyższe pod uwagę zaskarżoną decyzje i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.