II SA/Ol 175/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Adam Matuszak Asesor WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2006 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". Nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy odmówiła przyznania L. P. świadczenia pielęgnacyjnego w tytułu opieki nad dzieckiem – A. P. W uzasadnieniu wskazano, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli między innymi dziecko wymagające opieki przebywa w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Wskazano, iż dziecko przebywa w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym. Pomimo, iż córka wnioskodawczyni zamieszkuje w placówce faktycznie cztery doby to jednak ośrodek ma możliwość zapewnienia całodobowej opieki przez 5 dni w tygodniu. Od decyzji tej odwołała się L. P., wnosząc o jej uchylenie i przyznanie jej prawa do wnioskowanego świadczenia. Podniosła, iż wprawdzie Ośrodek zapewnia opiekę przez ci najmniej 5 dni, lecz jej córka przebywa w nim tylko 4 dni w tygodniu. W ocenie odwołującej się art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma zastosowanie w przypadku, gdy korzysta się ze świadczeń przez 5 dni w tygodniu. Podniosła, iż dziecko musi korzystać z Ośrodka w O., gdyż w pobliżu miejsca zamieszkania nie ma odpowiedniego ośrodka. Decyzją z dnia "[...]"grudnia 2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, iż odwołująca się przedłożyła orzeczenie o zaliczeniu córki do osób niepełnosprawnych wraz ze wskazaniem konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji i konieczności sprawowania zwiększonej stałej opieki pielęgnacyjnej. Jednakże dziecko przebywa w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym "[...]". Z pisma Ośrodka wynika, iż zapewnia on całodobową opiekę pedagogiczną przez pięć dni w tygodniu. Wskazano, iż w rozumieniu art. 17 ust. 5 pkt 2b ustawy o świadczeniach rodzinnych istotny jest charakter placówki oraz czy zapewnia ona całodobową opiekę przynajmniej przez 5 dni w tygodniu. Ośrodek, w którym przebywa dziecko takie przesłanki spełnia, a w związku z tym bez znaczenia jest liczba dni w tygodniu, w których dziecko faktycznie przebywa w placówce. Na decyzję tę skargę wniosła L. P. Ponownie podniosła okoliczność, iż dziecko przebywa w Ośrodku przez 4 dni w tygodniu. Powoływany przez organy przepis ma w ocenie skarżącej zastosowanie w przypadku, gdy korzysta się ze świadczeń ośrodka przez 5 dni w tygodniu. Wyjaśniła, iż Ośrodek w O. jest jedynym który ma uprawnienia do nauki dzieci głuchoniemych (w pobliżu jej miejsca zamieszkania nie ma podobnych placówek), a nie jest winą skarżącej iż jednocześnie Ośrodek ten zapewnia całodobową opiekę przez 5 dni w tygodniu z czego ona nie korzysta. Skarżąca podniosła, iż odmowa przyznania świadczenia zmusiłaby ją do pozostawienia dziecka na cały tydzień w Ośrodku, co ograniczyłoby kontakt dziecka. z rodziną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie jednak do art. 17 ust. 5 pkt 2 ppkt b świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. Należy podkreślić, iż przepisy określające zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego w sposób jednoznaczny określają przesłanki, które warunkują przyznanie przedmiotowego świadczenia. Zatem uzyskanie prawa do tego świadczenia nie jest zależne od uznania organu, a w związku z tym żadne inne okoliczności, poza wskazanym w przepisie, związane czy to z sytuacją materialną, czy też rodzinną wnioskodawcy nie mogą być uwzględnione przez organ. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, iż placówka w której umieszczono dziecko zapewnia całodobową opiekę przez 5 dni w tygodniu (pismo Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno- Wychowawczego "[...]"). W związku z tym zaistniała podstawa do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie można bowiem podzielić zarzutu skarżącej, iż skoro jej dziecko przebywa w placówce jedynie przez cztery dni w tygodniu, to przysługuje jej prawo do przedmiotowego świadczenia. Okoliczność ta nie ma bowiem znaczenia w niniejszej sprawie. Jak słusznie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sam fakt umieszczenia dziecka w placówce zapewniające całodobową przez pięć dni w tygodniu pozbawia skarżącą uprawnienia do świadczenia, niezależnie od faktycznej ilości dni, przez które dziecko w takiej placówce przebywa. Za taką interpretacją przemawia wykładnia językowa, celowościowa jak i historyczna. Wskazać należy, iż przepis art. 17 ust 5 pkt 3 w brzmieniu przed jego nowelizacją (do 31 sierpnia 2005 r.) stanowił, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli dziecko wymagające opieki przebywa, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Obecnie świadczenie to nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Zmiana sformułowania "przebywa" na "została umieszczona" była więc celowym zamierzeniem ustawodawcy, ograniczającym uprawnienie do przedmiotowego świadczenia. Obecnie zatem decydujące znaczenie ma wyłącznie charakter placówki tj. fakt, iż zapewnia ona całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, a osoba wymagająca opieki została w takiej placówce umieszczona, niezależnie od tego, ile dni faktycznie w takiej placówce przebywa. Należy także podkreślić, iż świadczenie pielęgnacyjne – w odróżnieniu od zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych - nie jest świadczeniem przysługującym niepełnosprawnemu dziecku z tytułu zwiększonych wydatków z tym związanych, lecz formą rekompensaty przysługującą rodzicowi lub opiekunowi faktycznemu dziecka niepełnosprawnego, w sytuacji, gdy z powodu konieczności sprawowania opieki nad tym dzieckiem rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W związku z tym ustawodawca wyłączył możliwość korzystania z tej formy pomocy przez osoby, które wprawdzie spełniają kryteria określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednakże de facto nie sprawują ciągłej opieki nad dzieckiem, gdyż jest ono umieszczone w placówce zapewniającej taką opiekę przez pięć dni w tygodniu, a tym samym konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem nie jest przeszkodą do podjęcia przez rodzica lub opiekuna dziecka zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Natomiast fakt, iż rodzic lub opiekun dziecka nie korzysta w pełni z usług placówki, w której umieszczone jest dziecko nie ma wpływu na jego uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższym w ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. W tym stanie rzeczy skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.