II SA/Ol 175/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia "[...]" o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na budowę stacji bazowej sieci telefonii cyfrowej postanawia odmówić przyznania Stowarzyszeniu "[...]" prawa pomocy. We wniosku z dnia 31 maja 2007 r., złożonym na urzędowym formularzu, Stowarzyszenie "[...]" wniosło o zwolnienie od wpisu w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu podniosło, iż jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego działa nie dla zysku, lecz dla dobra publicznego. "[...]". W odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego z dnia 5 września 2007 r. do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, Stowarzyszenie przedłożyło pismo procesowe z dnia 2 października 2007 r., w którym rozszerzając zakres pierwotnego żądania, wskazało, iż w obecnej sytuacji odmowę zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego należałoby odebrać jako próbę utrudnienia Stowarzyszeniu realizacji zadań statutowych. "[...]". W dniu 23 października 2007 r. do Sądu wpłynął uzupełniający wniosek Stowarzyszenia z zaktualizowanymi danymi dotyczącymi sytuacji finansowej oraz potwierdzający zmianę zakresu żądania. Postanowieniem z dnia "[...]", sygn. akt "[...]", Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do rozpoznania sprawy ze skargi Stowarzyszenia. Z uwagi na znaczny upływ czasu od daty złożenia przez Stowarzyszenie wniosku o przyznanie prawa pomocy i tym samym konieczność zaktualizowania i uzupełnienia informacji na temat jego sytuacji majątkowej i finansowej, pismem Referendarza sądowego z dnia 28 marca 2008 r. Stowarzyszenie wezwane zostało do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych z pouczeniem, że ich nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, Stowarzyszenie przesłało pismo procesowe z dnia 21 kwietnia 2008 r., w którym podniosło, iż nie posiada żadnych środków na pokrycie kosztów postępowania. "[...]". Stowarzyszenie powołało się jednocześnie na postanowienia sądów administracyjnych, na mocy których przyznane zostało Stowarzyszeniu prawo pomocy w innych sprawach. Do przedmiotowego pisma procesowego załączone zostały kserokopie: sprawozdania finansowego za 2006 r., sprawozdania z działalności Stowarzyszenia za 2007 r. wraz z informacją dodatkową, pisma banku z dnia 1 stycznia 2008 r. "[...]" oraz wyciąg "[...]" na dzień 21 stycznia 2008 r., "[...]". Na wstępie, zauważyć należy, iż w postępowaniu przed sądami administracyjnymi to strona zobowiązana jest co do zasady do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie [art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)]. W postępowaniu tym, z uwagi na brak odpowiednich regulacji prawnych, ze zwolnienia od kosztów sądowych nie korzystają organizacje pożytku publicznego. Mogą one jednak wnosić o przyznanie prawa pomocy na zasadach ogólnych. W świetle art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Jeśli natomiast wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, to na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może być jej przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona powinna zatem przekonać Sąd, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. O tym, czy okoliczności podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy są wystarczające do oceny sytuacji materialnej strony decyduje Sąd. Jeśli zaś, jego zdaniem, oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach złożone na urzędowym formularzu jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony lub budzi wątpliwości, to strona, zgodnie z art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma obowiązek złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe, pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Stowarzyszenie nie wywiązało się należycie z tego obowiązku, nie wykazało też wiarygodnie, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka do przyznania prawa pomocy, czy to we wnioskowanym przez Stowarzyszenie zakresie całkowitym, czy też częściowym. Zauważyć należy, iż Stowarzyszenie, pomimo wezwania z dnia 28 marca 2008 r. nie przedłożyło przede wszystkim pełnego sprawozdania finansowego za 2007 r. oraz dokumentów, w oparciu o które można byłoby ocenić jego aktualną sytuację majątkową i finansową, tj. odpisów bilansu oraz rachunku zysków i strat za I kwartał 2008 r., a także wyciągów z rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy. Powyższe, uniemożliwia natomiast stwierdzenie, że Stowarzyszenie rzeczywiście znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie temu Stowarzyszeniu prawa pomocy. Zauważyć jednocześnie należy, iż wybór żądanych w toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w zakresie prawa pomocy oświadczeń i dokumentów źródłowych należy do Sądu. Jeśli jednak strona złoży inne niż żądane oświadczenia i dokumenty źródłowe to należy rozważyć, czy nie mogą być one uznane za wystarczające do oceny sytuacji materialnej strony. W niniejszej sprawie, Stowarzyszenie nie wyjaśniło przyczyn braku przedłożenia żądanych dokumentów źródłowych, w piśmie procesowym z dnia 21 kwietnia 2008 r. złożyło natomiast oświadczenie dotyczące wysokości wpływów i wydatków Stowarzyszenia za okres od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 21 kwietnia 2008 r. Przedmiotowe oświadczenie nie może być jednak przyjęte do oceny aktualnej sytuacji finansowej Stowarzyszenia, gdyż wobec braku jego zgodności z informacjami zawartymi w sprawozdaniu z działalności stowarzyszenia za 2007 r. nie może być uznane za wiarygodne. "[...]". Rozbieżności co do wysokości deklarowanych wpływów oraz tytułów z jakich te wpływy pochodzą, uniemożliwiają tym samym stwierdzenie jak rzeczywiście kształtuje się sytuacja finansowa Stowarzyszenia i czy rzeczywiście nie dysponuje ono środkami pieniężnymi, które mogłyby być przeznaczone na sfinansowanie jego udziału w niniejszej sprawie. Przedstawiony przez Stowarzyszenie wyciąg z rachunku bankowego na dzień 21 stycznia 2008 r. nie stanowi również potwierdzenia braku posiadania aktualnie na tym rachunku środków pieniężnych. Oświadczenie, zgodnie z którym obecnie stan rachunku "[...]" wynosi 0,00 zł, pomijając nawet to, że nie stanowi wypełnienia żądania złożenia wyciągów z rachunków bankowych "[...]", nie może być natomiast uznane za wystarczające, skoro z przedłożonego pisma banku z dnia 1 stycznia 2008 r. wynika, że Stowarzyszenie dysponuje kilkoma rachunkami bankowymi. Oświadczenie strony co do jej sytuacji majątkowej i finansowej, które budzi wątpliwości, nie może stanowić natomiast podstawy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do podmiotów, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Nieujawnienie przez stronę swojej sytuacji materialnej w pełnym zakresie, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, uniemożliwia tym samym pozytywne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy i podjęcie korzystnego dla strony rozstrzygnięcia. Podnieść jednocześnie należy, iż w warunkach niniejszej sprawy bez znaczenia jest fakt, iż w innych sprawach toczących się przed sądami administracyjnymi Stowarzyszeniu przyznawane było prawo pomocy. W każdej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy wszczyna bowiem odrębne postępowanie i w każdej z tych spraw Sąd, w oparciu o indywidualne okoliczności danej sprawy, dokonuje oceny istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie, stwierdzenie istnienia tych przesłanek wobec braku przedstawienia przez Stowarzyszenie żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych nie jest natomiast możliwe. W oparciu o oświadczenia i dokumenty źródłowe przedłożone przez Stowarzyszenie nie jest bowiem możliwe, co wykazano wyżej, ustalenie jak rzeczywiście kształtuje się jego aktualna sytuacja majątkowa i finansowa. Uznać tym samym należy, że w warunkach niniejszej sprawy Stowarzyszenie nie wykazało wiarygodnie, że istnieje podstawa do przyznania prawa pomocy, czy to we wnioskowanym przez Stowarzyszenie zakresie całkowitym, czy też w zakresie częściowym. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.