II SA/Ol 177/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o zwolnienie od opłat sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania postanawia ustanowić dla skarżącego adwokata i odmówić zwolnienia skarżącego od opłat sądowych. W piśmie z dnia 26 maja 2010 r. M. L. wniósł o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu podniósł, iż długie postępowania sądowe "[...]" doprowadziły go do całkowitego zubożenia i zadłużenia. Wskazał, iż spłaca obecnie dwa kredyty, z których środki przeznaczył na koszty postępowań sądowych i komorniczych oraz spłatę opłat "[...]". W sądzie powszechnym toczą się ponadto dwie sprawy z jego udziałem. Wobec powyższego nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. W zażaleniu z dnia 11 maja 2010 r., na które skarżący powołał się we wniosku, wskazał, iż osiąga dochody w kwocie "[...]", natomiast jego wydatki to: raty dwóch kredytów ("[...]"), czynsz "[...]" – "[...]" ("[...]"), opłaty za gaz i energię – "[...]", bilet miesięczny – "[...]", telefon – "[...]", porady prawne i koszty sporządzania pism – "[...]", różne drobne opłaty sądowe – "[...]" (w sumie – "[...]"). Po pokryciu tych wydatków, na wyżywienie pozostaje mu "[...]". Do zażalenia załączone zostały kserokopie: dokumentu potwierdzającego spłatę raty kredytu w kwocie "[...]" oraz wyciągu z rachunku bankowego za miesiąc "[...]", z którego wynika, iż z tytułu wynagrodzenia za pracę na rachunek skarżącego wpłynęła kwota "[...]". W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, skarżący przesłał wniosek z dnia 14 czerwca 2010 r., w którym rozszerzając zakres pierwotnego wniosku wniósł dodatkowo o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołał się na długoletnie procesy sądowe, w związku z prowadzeniem których zmuszony był do ponoszenia licznych wydatków i w konsekwencji zaciągnięcia na ten cel dwóch kredytów. Wskazał, iż w związku z tym jest zadłużony, nie zgromadził żadnych oszczędności, a kilka spraw jest jeszcze w toku. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku oraz przedmiotów wartościowych. Źródłem jego dochodu jest wynagrodzenie za pracę w kwocie ok. "[...]". W rubryce nr 11 formularza, skarżący przedstawił wykaz ponoszonych wydatków zasadniczo tożsamy z przedstawionym w zażaleniu (wzrósł jedynie wydatek na bilet miesięczny do kwoty "[...]"). Pismem z dnia 9 lipca 2010 r. skarżący wezwany został do uzupełnienia braku formalnego wniosku z dnia 14 czerwca 2010 r. w zakresie uzupełnienia rubryki nr 7.2.1. ("Posiadane zasoby pieniężne") oraz do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżący odesłał, przesłany mu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skreślił rubrykę nr 7.2.1. W okolicznościach niniejszej sprawy uznać należy zatem, że brak formalny został uzupełniony. Dodatkowo w rubryce nr 4 odesłanego formularza wniosku skarżący wskazał, iż wnosi o zwolnienie od kosztów w całości i ustanowienie adwokata. Następnie, skarżący przesłał pismo procesowe z dnia 29 lipca 2010 r., w którym precyzując zakres żądania, złożył oświadczenie, z którego wynika, iż wnosi o zwolnienie od opłat sądowych w całości i ustanowienie adwokata, co uznać należy za określenie w sposób ostateczny zakresu żądania. Dla potwierdzenia ponoszenia wykazanych w formularzu wniosku wydatków, skarżący załączył do przedmiotowego pisma różnego rodzaju dokumenty, w tym m.in. zaświadczenie banku dotyczące posiadanych kredytów ("[...]"), umowę najmu lokalu mieszkalnego wraz z fakturą/rachunkiem za czynsz, w tym za energię, w kwocie "[...]" i dowodami opłacania czynszu, potwierdzenia zapłaty kosztów postępowań sądowych z lat "[...]", orzeczenia obciążające go obowiązkiem zapłaty różnych kwot w latach "[...]", a także jego pisma procesowe, w tym wniosek o rozłożenie kosztów sądowych na raty z dnia "[...]", zażalenie na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 300 zł z dnia "[...]" maja 2010 r., a także wyciąg z rachunku bankowego za okres od dnia "[...]" do dnia "[...]". Z wyciągów przedłożonych obecnie i wraz z zażaleniem wynika, iż wynagrodzenie za pracę przelewane na rachunek skarżącego wynosi "[...]" (średnia z "[...]" miesięcy), skarżący spłaca raty kredytu w różnych wysokościach ("[...]"), saldo końcowe na rachunku wyniosło -"[...]". Wskazać należy, iż zgodnie z art. 245 § 2-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika – adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zwolnienie od opłat sądowych w całości oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika stanowi natomiast odrębnie prawo pomocy w zakresie częściowym. Ponieważ zwolnienie od opłat sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata łącznie nie stanowi jednak prawa pomocy w zakresie całkowitym, wniosek we wskazanym zakresie uznać należy za wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie natomiast z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania sądowego, w związku z zamiarem skarżącego wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w niniejszej sprawie wyroku, dla nadania jej dalszego biegu konieczne jest uiszczenie przez skarżącego opłat sądowych (opłata kancelaryjna oraz wpis od skargi kasacyjnej) w łącznej kwocie 200 zł oraz poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. Na dalszym etapie postępowania, mogą, ale nie muszą, pojawić się dalsze opłaty sądowe. Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną skarżącego, za uzasadnione w warunkach niniejszej sprawy uznano ustanowienie dla skarżącego adwokata i jednoczesną odmowę zwolnienia go od opłat sądowych. Uznano bowiem, mając na uwadze wysokość wykazanych przez skarżącego wydatków i dochodu, że poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika nie mieści się obecnie w zakresie zdolności płatniczych skarżącego. Sytuacja finansowa skarżącego umożliwia mu jednak pokrycie, bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania, ze środków pieniężnych, którymi dysponuje, wymaganych obecnie opłat sądowych oraz zgromadzenie oszczędności na ewentualne inne opłaty sądowe, których obowiązek uiszczenia może pojawić się na dalszym etapie postępowania sądowego. Decydując o rozmiarze przyznanego skarżącemu prawa pomocy, uznano, że w związku ze wzrostem wysokości jego dochodu (z przedłożonych przez skarżącego wyciągów z rachunku bankowego wynika, iż dochód ten w ciągu ostatnich "[...]" miesięcy systematycznie wzrastał i wynosił odpowiednio "[...]"), będzie on mógł poczynić oszczędności z przeznaczeniem na pokrycie wymaganych obecnie i przyszłych kosztów sądowych, tym bardziej, że nie deklarował on znacznego wzrostu wysokości ponoszonych wydatków. Dodatkowo pod uwagę wzięto również to, że wśród stałych wydatków skarżący wykazuje koszty związane z prowadzeniem procesów sądowych (porady prawne, koszty sporządzania pism, opłaty sądowe) w łącznej kwocie "[...]", których obowiązku stałego ponoszenia w zadeklarowanej wysokości, mimo wezwania z dnia 9 lipca 2010 r., jednoznacznie nie wykazał. Przesłane dokumenty potwierdzają wprawdzie, że skarżący jest uczestnikiem różnych prowadzonych od wielu lat postępowań i ponosi związane z nimi różne koszty, lecz nie wynika z nich, aby poza obowiązkiem zapłaty kwoty 300 zł tytułem wpisu (zażalenie skarżącego z dnia "[...]" maja 2010 r.) zmuszony był on obecnie do ponoszenia wydatków we wskazanym wyżej zakresie i wysokości. Powyższe pozwala natomiast przyjąć, że środki pieniężne zabezpieczane co miesiąc na ten cel skarżący może przeznaczyć na sfinansowanie swojego udziału w niniejszej sprawie. Podkreślić jednocześnie należy, iż z zasady, wynikającej z art. 199 ppsa wynika, iż to strony zobowiązane są do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Strona, prowadząca liczne sprawy sądowe, musi liczyć się zatem z kosztami związanymi z ich prowadzeniem. Prawo pomocy stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego też powodu, powinno być przyznawane tylko, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie, z przyczyn wskazanych wyżej, postanowiono tym samym ustanowić dla skarżącego adwokata i jednocześnie odmówić zwolnienia go od opłat sądowych, uznając, że środki pieniężne, którymi dysponuje umożliwiają mu poniesienie przedmiotowych kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania. To, że ich poniesienie mieści się w zakresie jego możliwości finansowych potwierdza uiszczenie przez skarżącego wpisu od skargi w niniejszej sprawie w kwocie 100 zł, mimo niższego wcześniej dochodu. Na marginesie, wskazać natomiast należy, iż rozpoznawany obecnie wniosek stanowi drugi wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony w niniejszej sprawie. Pierwszy, z przyczyn formalnych, został oddalony. W konsekwencji, mimo że zakres przedmiotowych wniosków częściowo pokrywa się, uznano, iż brak jest przeszkód do merytorycznego rozpoznania obecnego wniosku w pełnym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, orzeczono jak w sentencji.