II SA/Ol 180/12

Dnia 31 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2012 roku sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia "[...]" wydaną z upoważnienia Burmistrza B. przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. odmówiono D.M. przyznania zasiłku rodzinnego na córkę, W. P. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego określonego w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ podniósł, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 wskazanej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł, natomiast w przypadku wnioskodawczyni dochód ten wyniósł 616,66 zł. D. M. wniosła odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia, podnosząc, iż w złożonym wniosku wskazała, że nie mieszka z ojcem dziecka, tylko sama z córką, ale dzieli się z nim obowiązkami związanymi z wychowywaniem córki. Dodała, iż organ nie chciał przyjąć jej wniosku, gdyż otrzymuje od ojca dziecka dobrowolne alimenty. Zaznaczyła, że to pracownik organu nakazał wpisanie ojca dziecka do wniosku jako członka rodziny i dostarczenie informacji o jego dochodach. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż w niniejszej sprawie nie można pominąć dochodu uzyskanego przez ojca dziecka, bowiem zgodnie z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych rodzice dzieci stanowią rodzinę, a zgodnie z art. 3 pkt 2 powołanej ustawy dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, Kolegium wskazało, iż bez znaczenia dla ustalenia czy określona osoba wchodzi w skład rodziny jest fakt wspólnego gospodarowania. Ustawodawca określając pojęcie rodziny uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności odnośnie statusu rodziny, dotyczących np. wspólnego gospodarowania. D. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na powyższą decyzję. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, razem ze swoją córką. Podkreśliła, iż ojciec dziecka nie wchodzi w skład rodziny i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Podnieść należy, iż w organy odmówiły przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego z uwagi na przekroczenie kwoty uprawniającej do tego świadczenia. Przy czym do członków rodziny skarżącej zaliczono ojca jej dziecka, mimo iż (jak twierdzi skarżąca) nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego - wskazując iż jest on członkiem rodziny z mocy art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. (Dz.U. z 2006r. Nr 139 poz. 992 ze zm.). Podniesiono, iż z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, iż dla ustalenia czy określona osoba wchodzi w skład rodziny nie ma znaczenia, czy prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Zważyć jednak należy, iż orzecznictwo przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium odnosi się do sytuacji, w których do członków rodziny zaliczono dziecko, bądź też małżonka osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny, wskazując iż są oni członkami rodziny z mocy art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nawet jeśli zamieszkują osobno. Tymczasem w niniejszej sprawie do członków rodziny skarżącej zaliczono ojca jej dziecka, z którym nie pozostaje w związku małżeńskim i z którym – jak oświadczyła skarżąca – nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Należy zaś zauważyć, iż art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych oprócz definicji rodziny zawiera także – w pkt 17a - definicję osoby samotnie wychowującej dziecko wskazując, iż jest to panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Zatem w pierwszej kolejności należy ustalić, czy skarżąca nie spełnia przesłanki do uznania jej za osobę samotnie wychowującą dziecko, a tym samym wyjaśnić, czy wychowuje dziecko wspólnie z jego rodzicem czy też nie. Należy przy tym wskazać, iż interpretacja przepisów nie może ograniczać się do wykładni gramatycznej, a musi uwzględniać wykładnię systemową i celowościową. Skoro bowiem ustawodawca zdefiniował pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko, to tym samym uznał, iż nie wszyscy rodzice dzieci stanową rodzinę, zwłaszcza jeśli nie pozostają w związku z małżeńskim. Zatem organ winien poczynić ustalenia, czy w świetle powyższych wskazań skarżąca może być uznana za osobę samotnie wychowująca dziecko, czy też nie, a w związku z tym czy faktycznie jej dochód przekracza kwotę uprawniająca do świadczenia. Przy czym organ winien też ustalić, czy w niniejszej sprawie zostały spełnione inne przesłanki określone w ustawie, w tym m.in. określone w art. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.