II SA/Ol 182/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2008 r. sprawy ze skargi T.M. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie statusu bezrobotnego I. oddala skargę; II. przyznaje od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz radcy prawnego kwotę 240,- zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia "[...]" Prezydent Miasta orzekł o utracie przez T.M. statusu osoby bezrobotnej z dniem 23 listopada 2007r. W uzasadnieniu organ podał, że bezrobotny nie stawił się w Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. Poinformowano, że odzyskanie statusu osoby bezrobotnej może nastąpić w wyniku ponownej rejestracji po upływie co najmniej 3 miesięcy od dnia niestawienia się w Urzędzie Pracy. Od decyzji tej odwołał się T.M., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, zgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. Podał, iż w związku z otrzymanym w dniu 21 października 2007r. skierowaniem do przeprowadzenia badań lekarskich kolejny termin zgłoszenia się w Urzędzie Pracy wyznaczono mu na dzień 23 października 2007r. W jego ocenie był to zbyt krótki termin na zrobienie badań specjalistycznych, ze względu na ograniczone limity przeprowadzania takich badań. Wskazał, że jedno z badań lekarskich przeprowadzono w dniu 26 listopada 2007r. Zdaniem odwołującego się nie może on ponosić jakichkolwiek skutków niedomagań służby zdrowia. Ponadto zarzucił, iż przez działania Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej jest osobą bezdomną, a w zajmowanym lokalu przebywa nielegalnie. W jego ocenie okoliczność ta powinna być wzięta pod uwagę przy rozważaniu możliwości pozbawienia go statusu bezrobotnego. Odwołujący się nadmienił, że otrzymał poradę prawną, z której wnikało, że w czasie robienia badań lekarskich zleconych przez Urząd Pracy nie jest możliwe wyrejestrowanie osoby bezrobotnej. Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż odwołujący się zapoznał się z obowiązkami osoby bezrobotnej, podpisując w dniu 31 maja 2005r. Kartę rejestracyjną bezrobotnego. W punkcie 20 tej Karty widnieje pouczenie o obowiązku zgłaszania się bezrobotnego w wyznaczonych terminach w powiatowym urzędzie pracy, zawiadomienia urzędu o fakcie wyjazdu za granicę lub innej okoliczności powodującej brak gotowości do podjęcia pracy, a także powiadomienia urzędu pracy w określonym terminie od wyznaczonej daty zgłoszenia o przyczynie niestawiennictwa. Dodatkowo pouczenie o skutkach nieprzestrzegania obowiązku stawiennictwa w wyznaczonych terminach zamieszczone zostało w karcie potwierdzania gotowości do pracy, z którą strona również się zapoznała. Podano, iż T.M. pierwotnie miał stawić się w Urzędzie Pracy w dniu 24 października 2007r. Jednakże nie stawił się ani w tym dniu, ani po dniu 31 października 2007r., do którego to dnia, zgodnie z przesłaną urzędowi pracy informacją, stawienie się uniemożliwiało mu postępowanie eksmisyjne. W związku z tym wyznaczono mu kolejny termin stawiennictwa na dzień 23 listopada 2007r. Wprawdzie odwołujący się nie odebrał wezwania, jednakże pismo ze wskazaną datą stawiennictwa uznano za doręczone, stosownie do przepisów prawa. Wskazano, iż T.M. musiał być świadomy, iż powinien się zgłosić do urzędu pracy, zwłaszcza iż otrzymał propozycję pracy i w związku z tym został skierowany na badania lekarskie. Ponadto nie poinformował organu, iż opuści dotychczasowe miejsce pobytu i nie wskazał nowego adresu do korespondencji. Nie zawiadomił także organu o przedłużających się badaniach lekarskich. Przy czym organ odwoławczy nie dał wiary wyjaśnieniom strony co do długości trwania badań lekarskich. Odwołujący się nie informował o tym bowiem w piśmie dotyczącym jego niezgłoszenia się w dniu 24 października 2007r., ani nawet nie kontaktował się z urzędem pracy do chwili wniesienia odwołania od decyzji, czyli przez ponad 2 miesiące od otrzymania skierowania na badania lekarskie. Natomiast z ustaleń telefonicznych poczynionych przez urząd pracy wynikało, iż T.M. do dnia 3 stycznia 2008r. w ogóle nie zgłosił się do placówki medycznej i nie wykonał badań lekarskich. Podniesiono przy tym, iż złożona mu propozycja wykonywania pracy społecznie użytecznej dotyczyła pracy na stanowisku pracownika porządkowego, co nie wymaga od pracownika posiadania szczególnych zdolności psychofizycznych, a badania lekarskie mają charakter podstawowy. Stąd organ nie dał wiary wyjaśnieniom strony, że badania przydatności skarżącego do tej pracy trwają ponad dwa miesiące, wskazując także, iż nie istnieją limity przeprowadzania takich badań, gdyż koszty ich przeprowadzania są w całości opłacane ze środków Funduszu Pracy. W związku z tym nie dopatrzono się istnienia uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa bezrobotnego w dniu 23 listopada 2007r., podnosząc dodatkowo iż nieobecność ta nie została usprawiedliwiona w ustawowym terminie. W ocenie organu odwoławczego utrata statusu osoby bezrobotnej była wynikiem lekceważącego stosunku do obowiązku stawiennictwa w urzędzie pracy i rozliczenia się z otrzymanego skierowania na badania lekarskie. Wskazano, iż art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ma charakter bezwzględnie obowiązujący i w przypadku niepotwierdzenia gotowości do podjęcia pracy w wyznaczonym dniu i braku usprawiedliwienia przyczyny nieobecności organ administracji musi orzec o utracie statusu osoby bezrobotnej. Na powyższą decyzję skargę wniósł T.M., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o wszczęcie postępowania, o którym mowa w art. 271 § 1 Kodeksu karnego. Podniósł, iż organ odwoławczy naruszył przepisy dotyczące prawdy materialnej. Organ ten powołał się bowiem na stwierdzenia organu pierwszej instancji, iż skarżący nie zgłosił się na badania w przychodni "H. " do dnia 3 stycznia 2008r., co jest niezgodne z prawdą. Wskazał, iż jego obecność na badaniach jest potwierdzona dokumentacją świadczącą o wykonywaniu badań w dniach 6, 9 i 26 listopada 2008r. W ocenie skarżącego ma to znaczenie dla sprawy, bowiem od tego zależało wydanie rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym. W związku z tym zdaniem skarżącego organ odwoławczy dał wiarę kłamstwom Miejskiego Urzędu Pracy, co winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Do skargi załączył kopię karty badania profilaktycznego z zapisanymi datami badań. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wskazano, iż okolicznością, która spowodowała utratę przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej nie było jego niezgłoszenie się na badania lekarskie, lecz niestawiennictwo w wyznaczonym terminie. Termin ten wyznaczono z uwagi na konieczność potwierdzenia przez skarżącego gotowości do podjęcia pracy oraz wyjaśnienia kwestii wykonywanych przez niego badań lekarskich w związku z informacjami uzyskanymi z placówki medycznej. Podniesiono, iż skarżący nie odebrał osobiście pisma organu informującego o dacie stawiennictwa, jednakże uznano je za skutecznie doręczone w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego z dniem 21 listopada 2007r., czyli przed wyznaczoną datą zgłoszenia. Podkreślono, że skarżący nie informował urzędu pracy o swoim dłuższym pobycie poza miejscem zamieszkania. Nie wyjaśnił też ani w odwołaniu, ani w skardze co w tym czasie robił, odnosząc się jedynie do kwestii jego uczestnictwa w badaniach lekarskich. Podano, iż sytuacja w której bezrobotny przebywa przez dłuży okres czasu poza miejscem zamieszkania nie informując o tym urzędu pracy, jest w zasadzie poczytywana za brak gotowości do podjęcia pracy. Wskazano, iż z załączonej do skargi kopii karty badania profilaktycznego wynika, że istotnie zgłosił się on do przychodni lekarskiej "H" w celu wykonania badań lekarskich, których zresztą nie ukończył, lecz okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie organu przedłożony dokument stanowi świadectwo niewytłumaczalnej opieszałości skarżącego w wykonywaniu badań, na które został skierowany, ponieważ do przychodni zgłosił się dopiero dnia 6 listopada 2007r. (15 dni po otrzymaniu skierowania na badania). Po kolejnych 3 dniach zgłosił się na badanie okulistyczne, zaś po następnych 17 dniach - na dodatkowe badanie okulistyczne. Skarżący nie informował w tym czasie urzędu pracy o przebiegu badań, jak również nie zgłosił się z wykonanymi badaniami do lekarza medycyny pracy, który wydaje końcowe orzeczenie w zakresie zdolności do wykonywania danej pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy wskazać, iż w myśl przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008r. Nr 64 poz. 415 ze zm.) nie każda osoba pozostająca bez pracy może zostać zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Musi ona bowiem spełniać przesłanki określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy. Przy czym z chwilą rejestracji w powiatowym urzędzie pracy osoba taka nie tylko nabywa uprawnienia określone w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ale nałożone zostają na nią konkretne obowiązki, których niewykonywanie może spowodować utratę statusu osoby bezrobotnej. Do takich obowiązków należy określony w art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach runku pracy obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonych terminach w celu potwierdzenia swojej gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji o możliwościach zatrudnienia lub szkolenia. Niestawiennictwo w powiatowym urzędzie pracy wyznaczonym terminie i niepowiadomienie w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego (art. 33 ust. 4 pkt 4 powołanej ustawy). Ponadto obowiązki zarejestrowanego bezrobotnego określone są w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 26 listopada 2004r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz.U. Nr 262 poz. 2607 ze zm). Zgodnie ze wzorem karty rejestracyjnej określonej w tym rozporządzeniu bezrobotny podaje adres zameldowania i adres do korespondencji, a w myśl § 4 ust. 4 rozporządzenia ma obowiązek zawiadomienia urzędu pracy o każdej zmianie danych zawartych w karcie w terminie 7 dni. Pouczenie o takim obowiązku znajduje się na karcie rejestracyjnej, którą bezrobotny podpisuje. W niniejszej sprawie organ pozbawił skarżącego statusu bezrobotnego na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnia i instytucjach rynku pracy z powodu niestawienia się w urzędzie pracy i niepowiadomienia w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. W swojej skardze T.M. zarzucił, iż organ pierwszej instancji nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy, gdyż ustalono, iż strona skarżąca nie stawiła się na badania lekarskie, na które została skierowana w związku z propozycją pracy, podczas gdy skarżący badania takie przeprowadzał trzykrotnie w listopadzie 2007r. Należy jednak wskazać, iż - jak słusznie podniósł organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę - podstawą do wydania decyzji o pozbawieniu skarżącego statusu bezrobotnego nie było jego niezgłoszenie się na badania lekarskie, lecz niestawiennictwo w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy. W ocenie Sądu stanowisko organów w niniejszej sprawie jest jak najbardziej uzasadnione. Należy podkreślić, iż skarżący miał obowiązek stawienia się w urzędzie pracy w dniu 24 października 2007r. Fakt powiadomienia go o tym terminie potwierdził własnoręcznym podpisem. Jednakże w wyznaczonym terminie skarżący nie stawił się w urzędzie. Natomiast w dniu 31 października 2007r. nadesłał pismo skierowane do urzędu pracy informujące, iż w związku z postępowaniem eksmisyjnym jego obecność do 31 października 2007r. nie będzie możliwa. Wskazać jednak należy, iż w myśl powołanego wyżej przepisu art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie jest wystarczające samo zawiadomienie urzędu w terminie do 7 dni o przyczynie niestawiennictwa, lecz musi być to niestawiennictwo wynikające z uzasadnionej przyczyny. Natomiast skarżący nie podjął żadnych kroków w celu ustalenia, czy organ uznał jego niestawiennictwo za usprawiedliwione, a tym samym czy nie poniesie konsekwencji określonych w powołanym przepisie. Nie zgłosił się zresztą do urzędu pracy także po 31 października 2007r. W związku z tym nie można także uznać za usprawiedliwione niestawiennictwo w kolejnym terminie wyznaczonym przez urząd pracy, tj. do dnia 23 listopada 2007r. Wprawdzie wezwanie to nie zostało skarżącemu doręczone, ale istniały podstawy do uznania pisma za doręczone w trybie określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący nie informował o zmianie adresu, mimo iż wiedział o takim obowiązku (co wynika także z jego oświadczenia z dnia 22 października 2007r. – k. 20 akt administracyjnych). Ponadto zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i w trakcie postępowania sądowego doręczenia były dokonywane na dotychczasowy adres i skarżący wszystkie pisma (poza wezwaniem do stawiennictwa w urzędzie pracy) odbierał. Wynika z tego, iż pomimo orzeczonej eksmisji skarżący dalej przebywa w miejscu zamieszkania. W tej sytuacji nie można uznać, aby doręczenie zastępcze było nieskuteczne. Nie można przy tym podzielić stanowiska strony skarżącej, iż w związku z poinformowaniem organu o toczącym się postępowaniu eksmisyjnym organ winien doręczać korespondencję wtedy, gdy wiadomym jest że skarżący może ją odebrać. To na bezrobotnym bowiem ciąży obowiązek zawiadamiania urzędu pracy o zmianie adresu. Zatem urząd pracy nie ma obowiązku ustalać, gdzie aktualnie przebywa bezrobotny, a niewskazanie przez niego aktualnego adresu nie może pozbawiać organu możliwości działania i podejmowania decyzji zgodnie z przepisami prawa. Ponadto - jak wskazano wyżej - pomimo toczącego się od dłuższego czasu (z akt administracyjnych wynika, iż od lipca 2007r.) postępowania eksmisyjnego skarżący nie zmienił miejsca pobytu. Zatem brak jest podstaw do uznania, iż doręczenie zastępcze było nieskuteczne. Dodatkowo należy wskazać, iż jeżeli faktycznie skarżący miał jakiekolwiek problemy z odbiorem korespondencji, a nie wskaza innego adresu do doręczeń, to winien sam podjąć działania celem ustalenia, czy urząd pracy nie skierował do niego jakiekolwiek pisma. Skarżący wiedział bowiem o propozycji pracy i konieczności wywiązania się z obowiązku przeprowadzenia badań lekarskich, na które został skierowany. Natomiast zachowanie skarżącego nie wskazuje, aby zachował minimum staranności w przedmiotowej sprawie. Skarżący nie informował urzędu pracy o problemach z przeprowadzeniem badań lekarskich, a ponadto badań tych de facto nie ukończył, gdyż nie przedłożył organowi stosownego zaświadczenia lekarskiego. Przy czym warto wskazać, iż ostatnie z badań, na które powołuje się skarżący, przeprowadzono w dniu 26 listopada 2007r., zaś do urzędu pracy zgłosił się dopiero w dniu 3 stycznia 2008r. dostarczając odwołanie od decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej. Zatem podjął on jakiekolwiek działania w swojej sprawie dopiero w chwili pozbawienia go statusu osoby bezrobotnej. Natomiast jak to już podkreślono wyżej status osoby bezrobotnej wiąże się z określonymi obowiązkami, które obciążają bezrobotnego, a nie urząd pracy. Wobec powyższego decyzje wydane w niniejszej sprawie nie naruszają prawa. Sąd oddalił wniosek pełnomocnika skarżącego o zażądanie pełnej dokumentacji lekarskiej skarżącego, gdyż sąd administracyjny dokonuje jedynie kontroli legalności zaskarżonych decyzji, a nie prowadzi postępowania wyjaśniającego. Wprawdzie w myśl art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje przedłużenia postępowania w sprawie, jednakże okoliczności wskazywane przez skarżącego, a dotyczące przeprowadzanych przez niego badań lekarskich z wyżej podanych względów nie miały wpływu na treść decyzji wydanych przez organy administracji. Wobec powyższego w ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. W związku z tym skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do art. 250 tej ustawy orzeczono o wynagrodzeniu dla radcy prawnego ustanowionego w ramach prawa pomocy.