II SA/Ol 188/18
WyrokWSA w Olsztynie2018-04-05
Skład orzekający: Janina Kosowska, Ewa Osipuk, Piotr Chybicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy fakt podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia, mimo zaprzestania faktycznego wykonywania pracy na jej podstawie, wyklucza możliwość uznania osoby za bezrobotną?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo formalne podleganie ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia nie wyklucza automatycznie statusu osoby bezrobotnej. Kluczowe jest faktyczne wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy cywilnoprawnej. Organy administracji miały obowiązek zbadać faktyczną datę rozwiązania umowy zlecenia i zgodny zamiar stron, a nie opierać się wyłącznie na formalnym istnieniu umowy i opłacaniu składek.Stan faktyczny
J. K. została zarejestrowana jako osoba bezrobotna i przyznano jej zasiłek. Później, na podstawie informacji z ZUS o zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy zlecenia, organy uznały, że utraciła status bezrobotnej. Po wznowieniu postępowania, organy uchyliły pierwotne decyzje i odmówiły przyznania statusu bezrobotnej, uznając, że fakt podlegania ubezpieczeniu z tytułu umowy zlecenia wykluczał ten status. J. K. twierdziła, że zaprzestała faktycznego wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia przed datą rejestracji jako bezrobotna, a składki były opłacane omyłkowo.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.
Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda działając na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r., poz. 1065 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania J. K. od decyzji Starosty "[...]" z dnia "[...]", w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
J. K. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w "[...]"
w dniu 2 czerwca 2014 r. Decyzją z dnia "[...]" Starosta "[...]" orzekł o uznaniu J. K. z dniem 2 czerwca 2014 r. za osobę bezrobotną oraz przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 2 czerwca 2014 r.
W dniu 29 stycznia 2015 r. do PUP w "[...]" wpłynęło pismo ZUS – Inspektoratu w "[...]" z dnia 28 stycznia 2015 r., informujące, że w dniu 1 grudnia 2014 r. J. K. zgłosiła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Decyzją z dnia "[...]" Starosta orzekł
o utracie przez J. K. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem 2 grudnia 2014 r. z powodu nabycia prawa do pobierania świadczenia przedemerytalnego.
W dniu 25 kwietnia 2017 r. do PUP wpłynęło pismo ZUS – Inspektoratu w "[...]" informujące, że po przeanalizowaniu zapisów dotyczących
dokumentów zgłoszeniowych na koncie J. K. stwierdzono zbieg ubezpieczeń.
Dodano, że J. K. została zgłoszona jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku w okresie od 2 czerwca 2014 r. do 1 grudnia 2014 r. W wymienionym okresie posiadała inny tytuł do ubezpieczeń społecznych z tytułu wykonywania umowy zlecenie.
W dniu 3 lipca 2017 r. do PUP wpłynęła informacja ZUS, że J. K. podlega ubezpieczeniu z tytułu pobierania
zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego od 2 grudnia 2014 r. Dodano, że we wskazanym okresie J. K. była zgłoszona do ubezpieczenia z tytułu umowy zlecenia od 1 czerwca 2014 r. do 11 maja 2015 r. przez płatnika Spółka A.
Postanowieniem z dnia "[...]" Starosta wznowił postępowanie w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi: z dnia "[...]", orzekającej o uznaniu J. K. za osobę bezrobotną
z dniem 2 czerwca 2014 r. oraz przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 2 czerwca 2014 r. oraz z dnia "[...]", orzekającej o utracie przez J. K. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem 2 grudnia 2014 r.
W dniu 4 sierpnia 2017 r. J. K. przedstawiła pismo datowane na dzień 30 maja 2014 r., z którego wynikało, że na okres od dnia 30 maja 2014 r. do 25 czerwca 2014 r. powierzyła wykonywanie umowy zlecenia C. B. Pismo to zawierało nieopatrzony pieczęcią podpis pod zgodą zleceniodawcy
Decyzją z dnia "[...]", po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia "[...]", Starosta orzekł o: uchyleniu w całości decyzji z dnia "[...]" orzekającej o uznaniu J.
K. za osobę bezrobotną z dniem 2 czerwca 2014 r. oraz o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 2 czerwca 2014 r.; uchyleniu w całości decyzji z dnia "[....]" orzekającej o utracie przez J. K. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem 2 grudnia 2014 r.; odmowie uznania J. K. za osobę bezrobotną z dniem 2 czerwca 2014 r.; umorzeniu postępowania w sprawie pozbawienia J. K. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 2 grudnia 2014 r.
W odwołaniu J. K. wskazała, że nie wykonywała pracy na rzecz Spółki od maja 2014 r. Pracę tę na rzecz ww. firmy w czerwcu 2014 r. wykonywała C. B. Stwierdziła, że nie posiada żadnej wiedzy, dlaczego Spółka, pomimo niewykonywania przez nią pracy, dokonała zgłoszenia w czerwcu i lipcu 2014 r. do ZUS i odprowadziła składki. Wyjaśniła, że zwróciła C. B. wynagrodzenie za wykonaną przez nią pracę na rzecz Spółki, którą firma przelała omyłkowo na jej konto.
Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że organ l instancji nie zastosował w pełni dyspozycji zawartej w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem uchylając decyzję z dnia "[...]" wydał orzeczenie jedynie w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej, pozostawiając bez rozstrzygnięcia kwestię prawa do zasiłku.
Decyzją z dnia "[...]" Starosta orzekł o: uchyleniu w całości decyzji z dnia "[...]" orzekającej o uznaniu J.
K. za osobę bezrobotną z dniem 2 czerwca 2014 r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 2 czerwca 2014 r.; uchyleniu w całości decyzji z dnia "[...]", orzekającej o utracie przez J. K. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem 2 grudnia 2014 r.; odmowie uznania J. K. za osobę bezrobotną z dniem 2 czerwca 2014 r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku od dnia 2 czerwca 2014 r.; umorzeniu postępowania w sprawie pozbawienia J. K. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 2 grudnia 2014 r.
Od decyzji powyższej J. K. wniosła odwołanie, w którym zawarła argumentację zbieżną z zawartą w odwołaniu od decyzji Starosty z dnia "[...]". Podniosła dodatkowo, że organ I instancji pominął bezpodstawnie jej wnioski dowodowe, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" Wojewoda, przytaczając treść art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., podniósł, że istota zagadnienia w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy istniały podstawy do wznowienia postępowania. Stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zostały spełnione. Jak bowiem bezspornie wynika z akt sprawy, skarżąca w okresie od 1 czerwca 2014 r. do 11 maja 2015 r. była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych
i ubezpieczenia zdrowotnego. Fakt ten potwierdzają pisma ZUS z dnia 28 czerwca 2017 r. oraz z dnia 21 czerwca 2017 r. Z pism Spółki z dnia 26 czerwca 2017 r. oraz z dnia 31 lipca 2017 r. również wynika, iż w okresie tym J. K. była zatrudniona na umowę zlecenia. Powyższe dokumenty wskazują niezbicie, że w dniach 13 czerwca 2014 r. i 29 stycznia 2015 r., tj. w dniach kiedy Starosta wydawał decyzje, skarżąca podlegała do ubezpieczenia społecznego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia w Spółce. Fakt ten nie był znany organowi I instancji w momencie wydania ww. decyzji. Pisma ZUS, a także pisma Zleceniodawcy ujawniają zatem nowe okoliczności, które nie były brane pod uwagę przez Starostę, gdy wydawał powyższe decyzje. Wojewoda wskazał, że ujawnione nowe fakty, w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia instytucjach rynku pracy definiującego osobę bezrobotną, mają istotne znaczenie dla sprawy. Ponadto w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l powyższej ustawy bezrobotnym nie może być osoba, która nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Wykładnia powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że fakt podlegania do ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia w ramach umowy zlecenia powodował, iż J. K. nie mogła być uznana za osobę bezrobotną od dnia 2 czerwca 2014 r. W świetle powyższego jest jednoznaczne, że skarżąca, rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 2 czerwca 2014 r. nie spełniała wymogu, od którego obowiązujące w danym czasie przepisy uzależniały uzyskanie statusu bezrobotnego. Zasadnie więc organ I instancji - uzyskawszy informację o tym fakcie- uznał, że w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uzasadniająca wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 151 k.p.a.
Na powyższą decyzję Wojewody J. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy
o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 77 § 1
i art. 80, art. 7, a11. 8 § I Kpa i art. 9 Kpa. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie
zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty
i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Podniosła, że jej wnioski dowodowe i postawione tezy były jasne i konkretne. Wbrew twierdzeniom Wojewody dowody te mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza w zakresie ustalenia, że dokonując rejestracji w PUP oświadczyła, iż jest osobą niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia oraz, że nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Nadmieniła, że złożyła takie oświadczenie, albowiem w chwili jego składania nie miała ani wiedzy ani świadomości, iż Spółka dalej,
pomimo niewykonywania już pracy na zlecenie, zgłaszała ją do ubezpieczeń społecznych w ZUS. Złożone wnioski dowodowe miały na celu wyjaśnić postępowanie firmy i potwierdzić złożone przez nią twierdzenia. Okolicznością mającą potwierdzać, że umowa zlecenia nie wiązała stron od czerwca 2014 r., poza faktem wykonywania już w tym okresie pracy przez C. B., jest także fakt, że płatnik nie odprowadzał już składek do ZUS z tytułu umowy zlecenia, co wynika wprost z pisma ZUS z dnia 21 czerwca 2017 r. Stwierdziła, że oczywistym dla niej było, że powierzenie wykonywania pracy innej osobie stanowiło już tylko
potwierdzenie rozwiązania umowy, bowiem oświadczenie o wypowiedzeniu umowy zlecenia złożyła już w maju 2014 r. pracownikowi reprezentującemu firmę, tj. J. K., a oświadczenie o wypowiedzeniu umowy zlecenia może być złożone w dowolny sposób, w tym ustnie. Dodała, że nie mogła już wykonywać pracy na zlecenie gdyż w dniu 10 maja 2014 r. wyprowadziła się do "[...]", a spółka miała pełną wiedzę, że stron nie łączy już umowa zlecenia, a pracę wykonywała inna osoba.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg decyzje. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując kontroli sądowej w tak określonych granicach kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak tez decyzja ja poprzedzająca, naruszały prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Naruszenie to polegało na niewyjaśnieniu okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia, przez co uchybiono przepisom art. 7 i art. 11 oraz art. 77 § 1 art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego organ administracji jest zobowiązany każdorazowo dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.). W tym celu powinien, w pierwszej kolejności, w sposób wyczerpujący zebrać cały niezbędny dla prawidłowego załatwienia sprawy materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), by następnie na jego podstawie ocenić, czy zostały udowodnione okoliczności istotne dla jej końcowego rozstrzygnięcia (art. 80 k.p.a.). Wreszcie dokonanym ustaleniom i ocenom organ winien dać wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu decyzji, które zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. winno obejmować uzasadnienie faktyczne, zawierające w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także uzasadnienie prawne, czyli wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ winien w uzasadnieniu zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz umotywować jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności wskazać, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stanowi podstawę do stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązki te, zgodnie z art. 140 k.p.a. obarczają również organ odwoławczy. Podkreślenia w tym miejscu wymaga że przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie zawierają szczególnych regulacji dotyczących dowodzenia faktu zatrudnienia. Wykazanie, że strona postępowania pozostawała czy pozostaje w zatrudnieniu powinno zatem nastąpić na podstawie wszelkich dowodów zgromadzonych w postępowaniu dowodowym, uregulowanym w przepisach k.p.a.
Zaskarżona decyzja nie potwierdza, by Wojewoda zastosował się do tych obowiązków. Aktem tym Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty którą uchylono, po wznowieniu postępowania, decyzję o uznaniu skarżącej za bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku. W ocenie Sądu ostateczna konkluzja orzekających organów, że skarżąca w dacie składania wniosku wykonywała pracę jest co najmniej przedwczesna, jako, że oparta na niepełnym materiale dowodowym, skoro najistotniejsza w sprawie okoliczność faktyczna, jaką jest zidentyfikowanie daty rozwiązania umowy zlecenia i w jej następstwie zaprzestania świadczenia usługi przez skarżącą nie została w sprawie dowodowo zweryfikowana.
Zaskarżona decyzja zapadła w trybie wznowienia postępowania uregulowanego w Rozdziale 12, działu II k.p.a. W rozpoznawanej sprawie Starosta w postanowieniu o wznowieniu postępowania powołał się na przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Starosta za podstawę samego wznowienia postępowania w uzasadnieniu postanowienia z dnia "[...]" wskazał okoliczność, że "[...]" czyli w dacie wydawania decyzji o uznaniu skarżącej za bezrobotną, podlegała ona ubezpieczeniu społecznemu w związku z wykonywaniem pracy na podstawie umowy zlecenie. W kończących postępowanie decyzjach organów obu instancji przyjęto, że organ rejestracyjny w dacie wydawania pierwotnej decyzji nie znał okoliczności, jaką było zawarcie umowy zlecenia z Spółki, co w ocenie organów było jednoznaczne z istnieniem w dacie wydawania decyzji uznającej za bezrobotną negatywnych przesłanek uznania za osobę bezrobotną, tzn. wykonywaniem innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz podleganiem obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tytułu zawarcia umowy zlecenia - art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l powyższej ustawy. Te zatem okoliczności uznano za stanowiące podstawę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bezrobotnym w rozumieniu tej ustawy jest osoba, która w szczególności bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej, a także mająca ukończone 18 lat, która nie nabyła prawa do emerytury lub renty. Jak z powołanej w skrócie definicji wynika, jedną z podstawowych przesłanek posiadania (nabycia lub zachowania) statusu osoby bezrobotnej jest niepozostawanie w zatrudnieniu oraz niewykonywanie innej pracy zarobkowej. Zgodnie z definicją zamieszczoną w art. 2 ust. 1 pkt 43 cytowanej ustawy, zatrudnienie oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy, pojęcie "innej pracy zarobkowej" oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło.
Oceniając stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przy uwzględnieniu treści przytoczonych regulacji należy wskazać, że organy wyciągnęły przedwczesny wniosek z materiału dowodowego sprawy, a przyczyną tego stanu rzeczy było oddalanie, bez dokonania oceny, pism odwołującej się (wówczas) o przeprowadzenie dowodów na okoliczność daty rozwiązania umowy zlecenia, którą to okoliczność orzekające organy uznały za niemającą znaczenia dla sprawy.
W sprawie organy przyjęły, że skarżącą w dacie wydania przez Starostę decyzji z dnia "[...]" wiązała formalnie nierozwiązana umowa zawarta ze Spółką. Z treści tej umowy wynikało bowiem, że zawarta została na okres od 16 stycznia 2014 r. do 11 maja 2015 r. Tym niemniej dalsze wnioski wywiedzione przez organy z faktu formalnego obowiązywania tej umowy pomijały okoliczności wynikające z pism skarżącej znajdujących się w aktach sprawy.
Otóż skarżąca w toku postępowania konsekwentnie twierdziła że nie wykonywała pracy na rzecz Spółki od maja 2014 r. Pracę tę na rzecz ww. firmy od 30 maja 2014 r. wykonywała C. B.. W aktach sprawy znajduje się datowane na 30 maja 2015 r. pismo powierzenia wykonania umowy zlecenia podpisany przez skarżącą, C. B. oraz przedstawiciela zleceniodawcy J. K.. Ponadto, skarżąca wskazała, że oświadczenie o wypowiedzeniu umowy zlecenia złożyła w maju 2014 r. pracownikowi reprezentującemu firmę i od czerwca tego roku pracy na rzecz firmy nie świadczyła.
Należy zauważyć, że z przytoczonych już art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy za bezrobotnego należy uznać osobę, która nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Inną pracę zarobkową ustawa definiuje natomiast jako wykonywanie pracy m. in. na podstawie umowy zlecenia (art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy). Oznacza to, że bezrobotnym w rozumieniu ustawy nie jest tylko ten, kto zawarł jedną z umów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy, lecz na podstawie tej umowy i w jej następstwie wykonuje pracę. Kluczowy jest zatem element faktyczny wykonywania pracy w następstwie podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Innymi słowy statusu bezrobotnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie pozbawia, samo z siebie, podleganie ubezpieczeniu społecznemu. Równie istotną jest bowiem przyczyna objęcia tymże ubezpieczeniem społecznym, jaką jest zatrudnienie w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 43 w/w ustawy, bądź wykonywanie innej pracy zarobkowej, jak stanowi pkt 11 przywołanego artykułu. Powyższa teza wynika wprost z legalnej definicji bezrobotnego w zakresie "i niewykonującą innej pracy zarobkowej"" i tym samym charakterze definicji innej pracy zarobkowej w części "wykonywanie pracy lub świadczenie usług".
Natomiast organ odwoławczy uznał, że okolicznością uniemożliwiającą uznanie skarżącej za osobę bezrobotną jest sam fakt zawartej umowy zlecenia, a zatem przyjął, że samo podpisanie umowy wyłączało uprawnienie do uzyskania statusu bezrobotnego. Tak kategoryczny pogląd w ocenie Sądu jest - z założenia, z przyczyny powyżej podanej – niewłaściwy, gdyż nie wyjaśnia dokładnie kwestii świadczenia usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej (art. 2 ust. 1 pkt 11 w/w/ ustawy).
Po wtóre, w realiach niniejszej sprawy fakt zaprzestania świadczenia usługi na podstawie umowy zlecenia jest okolicznością wtórną wobec pierwszoplanowego zagadnienia, jakim jest data faktycznego rozwiązania umowy zlecenia. Skarżąca konsekwentnie twierdziła, że zaprzestała świadczenia usługi na podstawie umowy zlecenia już od 30 maja 2014 r., co wykazała – w jej mniemaniu – pismem zatytułowanym "powierzenie wykonania umowy zlecenia". Wprawdzie ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U.2017, poz. 459 j.t. – dalej jako kc.) wśród nazwanych umów cywilnoprawnych nie wyszczególnia umowy powierzenia wykonywania obowiązków, lecz powyższe nie oznacza, że swoboda kontraktacji czyni z takowej tytularnej umowy czynność bezwzględnie nieważną w rozumieniu art. 58 § 1 (ewentualnie § 2) kc., względnie odmawia jej skuteczności. Równie bowiem istotna, co zwerbalizowana treść umowy, jest interpretacja (wykładnia) oświadczeń woli konstytuujących daną umowę, przynajmniej w zakresie jej przedmiotowo istotnych elementów. Tej materii poświęcony jest art. 65 § 2 kc., zgodnie z którym w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Ustalając znaczenie oświadczenia woli należy mieć na uwadze nie tylko interpretowane postanowienie umowy, ale także jego kontekst. Dlatego nie można przyjąć takiego znaczenia interpretowanego postanowienia umowy, który pozostawałby w sprzeczności z pozostałymi składnikami wypowiedzi. Jeżeli okaże się, że strony nie przyjmowały tego samego znaczenia oświadczenia woli, za prawnie wiążące należy rozważyć jego znaczenie według obiektywnego wzorca wykładni. Należy zaznaczyć, że zbadanie – poza samymi postanowieniami umownymi – zgodnego zamiaru stron i celu umowy, jest obowiązkiem ustawowym, wynikającym z art. 65 § 2 kc. Obciąża on w tym wypadku organ, gdyż stricte kontrolna rola sądów administracyjnych, wynikająca z ich usytuowania ustrojowego (art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych) wyklucza dokonywanie ustaleń faktycznych, pozostawiając tę kwestię w gestii organów administracji publicznej. Można w tym miejscu zauważyć, że organy administracyjne obu instancji dokonały oceny twierdzeń faktycznych stron umowy wyłącznie przez pryzmat pism procesowych, gdy tymczasem ocenie tej winny być poddane zgromadzone w tym postępowaniu dowody, w szczególności z przesłuchania stron oraz ewentualnie - świadków, które należało przeprowadzić na okoliczność rozwiązania przez strony umowy. W rozpoznawanej sprawie organ nie przeprowadził wyczerpującego postępowania w przedmiotowej sprawie, a przedkładane przez skarżącą pismo uznał za nieistotne. W orzecznictwie sądowym, dotyczącym sporów na tle określenia podstawy prawnej zatrudnienia podnoszono wielokrotne, że w takich sprawach mają zastosowanie reguły wykładni oświadczeń woli określone w art. 65 § 1 i 2 kc. W ramach tej wykładni należy zatem uwzględnić również zgodny zamiar stron (np. wyrok SN z 4 marca 1999 r., I PKN 616/98, wyrok SN z 18 lipca 2012 r., I UK 90/12). Autonomia woli stron zawierających umowę nie jest oczywiście nieograniczona, nie pozwala bowiem na dowolne określenie natury zawartego zobowiązania, wbrew rzeczywistej jego treści i wbrew prawu. Nie oznacza to jednak, że w sytuacjach wątpliwych o woli i zamiarze stron można przesądzać poza tymi stronami.
W rezultacie powyższego jedyną istotną – w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – okolicznością w sprawie było ustalenie daty rozwiązania umowy zlecenia przez strony i w jej następstwie zaprzestanie świadczenia przez skarżącą usługi. Tej okoliczności orzekające w prawie organy w ogóle nie ustaliły, wręcz ją zignorowały, uznając ją za niemającą znaczenia dla sprawy w rozumieniu art. 78 § 1 k.p.a. Powyższe, najprawdopodobniej, było konsekwencją przypisania pierwszoplanowej roli (w zasadzie wyłącznej) okoliczności opłacenia za skarżącą składki ubezpieczeniowej i zdrowotnej w czerwcu 2014 r. Jednakże, jak powyżej uznano, objecie powyższą składką winno być konsekwencją wykonywania, w realiach niniejszej sprawy, innej pracy zarobkowej (zlecenia), a tą właśnie okoliczność skarżąca konsekwentnie kwestionuje, co uwiarygadnia (uprawdopodabnia) przedłożoną umową powierzenia wykonywania umowy zlecenia, dodajmy, zaaprobowaną (wedle jej twierdzenia) przez zleceniodawcę. Przeprowadzenie dowodu, co najmniej z przesłuchania stron rzeczonej umowy powierzenia wykonywania umowy zlecania, w tym bezwzględnie osoby wyrażającej zgodę w imieniu zleceniodawcy, w okolicznościach sprawy jawi się jako oczywista konieczność, tym bardziej, że uregulowania kodeksu cywilnego nie statuują w tym zakresie bezwzględnych zakazów dowodowych, zarówno co do faktu zawarcia samej umowy zlecenia (art. 74 § 2 kc z uwagi na uprawdopodobnienie za pomocą dokumentu faktu dokonania czynności prawnej ), jak i wykładni jej treści (analizowany art. 65 kc). Tak tylko na marginesie sprawy dostrzec wypada, że oświadczenia zleceniodawcy w tej mierze nie są jednoznaczne, z jednej bowiem strony konsekwentnie twierdzi, że umowa zlecenia trwała do 11 maja 2015 r., przy jednoczesnym oświadczeniu, że skarżącą świadczyła umowę do 25 czerwca 2014 r., choć składka za ubezpieczenie społeczne i zdrowotne była opłacona także za lipiec 2014 r. Tej okoliczności, mającej znaczenia dla sprawy w znaczeniu art. 78 § 1 k.p.a. i istotnej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., orzekające w sprawie organy nie ustaliły, czym naruszyły zasadę praworządności (art. 7 k.p.a.), prawdy obiektywnej (art. 77 § 1 k.p.a.), inicjatywy dowodowej strony (art. 78 k.pa.) i wreszcie stanowiącej ich konsekwencję zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a w rezultacie powyższego naruszyły także art. 2 ust. 1 pkt 2 i 11 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez ich błędną wykładnię.
Kontynuując postępowanie organy winny wykazać inicjatywę dowodową w zakreślonym kierunku.
Ostatecznie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przywołanych powyżej przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tej przyczyny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło