II SA/Ol 194/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora Protokolant Ewa Rychcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2008 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane dni wolne oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie administracyjnych akt sprawy wynika, iż wnioskiem z dnia "[...]" A. P. wystąpił do Dowódcy Jednostki Wojskowej w "[...]" o zapłatę ekwiwalentu finansowego, w zamian za niewykorzystane 74 dni wolne za pełnione służby i udział w szkoleniach poligonowych, w kwocie 11877,55 zł wraz z odsetkami. Decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]" Dowódca Jednostki Wojskowej w "[...]", działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.), art. 60 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 sierpnia 2006r. w sprawie dodatkowych dni wolnych od służby oraz rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 161, poz. 1138), odmówił przyznania A. P. - żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu ze służby zapłaty ekwiwalentu pieniężnego za przysługujące mu w czasie pełnienia służby dni wolne w zamian za wykonywanie zadań służbowych w czasie przekraczającym normę obowiązującego czasu służby. W motywach uzasadnienia wskazał, że zarówno przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jak i rozporządzenia wykonawczego do niej, nie przewidują takiego rodzaju wnioskowanego świadczenia, i to niezależnie od tego czy chodzi o żołnierza, który pełni służbę, czy też o żołnierza, który jest z niej zwalniany. Przepisy te nie zwierają również odesłania do odpowiedniego stosowania art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który daje żołnierzowi zwalnianemu ze służby prawo do należności pieniężnej jaką jest ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. W odwołaniu od tej decyzji A. P. ponowił żądanie zapłaty i wskazał, że pomimo braku przepisów o prawie do ekwiwalentu za niewykorzystane w naturze dni wolne po jego stronie wystąpiła strata, bowiem przepisy regulujące rozkład czasu służby żołnierzy zawodowych nie zawierają kategorycznego stwierdzenia, że takie świadczenie pieniężne nie przysługuje. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Dowódca Jednostki Wojskowej w "[...]", działając na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając orzeczenie wskazał, iż ze względu na okoliczność, że skarżący został już zwolniony z zawodowej służby wojskowej, należy przede wszystkim zwrócić uwagę na należności pieniężne należne żołnierzowi w takiej sytuacji. Rodzaje tych świadczeń przewidują przepisy art. 94-97 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Nie ma wśród nich jednak świadczenia, które odpowiadałoby charakterem prawnym świadczeniu wymienionemu w art. 95 ust. 2 wskazanej ustawy, tj. ekwiwalentowi pieniężnemu za urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie. Nie ma też podstaw prawnych do odpowiedniego zastosowania tego przepisu do sytuacji, w jakiej znalazł się skarżący. Nadto dodał, że skarżący w czasie służby w latach "[...]"-"[...]" przez okres 241 dni przebywał na zwolnieniach lekarskich. Mimo to w znacznej części wykorzystał w "naturze" dni wolne za służby i zajęcia poligonowe, w miarę możliwości i potrzeb służbowych Jednostki. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A. P. żądając jej uchylenia, jak też uchylenia w całości decyzji jej poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych polegającą na uznaniu, iż żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej nie przysługuje świadczenie o wypłacenie ekwiwalentu za niewykorzystany dodatkowy urlop wypoczynkowy oraz naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia o wypłaceniu odsetek ustawowych. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż odpowiedzialnym za wykorzystanie wszelkich dni wolnych od zajęć służbowych przez żołnierza jest jego bezpośredni przełożony. Oznacza to więc, iż w sytuacji gdy żołnierz zawodowy nie wykorzystał dni wolnych od zajęć służbowych przed planowanym zwolnieniem go ze służby i nie jest w stanie już ich wykorzystać, nie powinien być zwolniony ze służby w terminie, który uniemożliwia mu ich wykorzystanie. W takiej sytuacji organ wojskowy winien jest zażądać zwolnienia ze służby w takim terminie aby możliwym było wykorzystanie zaległych dni wolnych od służby. W takim zakresie dni wolne od zajęć służbowych zbliżają się co do charakteru prawnego z urlopami wypoczynkowymi. Dodał, iż w sytuacji, gdy przełożony nie był w stanie udzielić żołnierzowi czasu wolnego przed zwolnieniem go ze służby, to należało wypłacić mu ekwiwalent. Podniósł również, iż bezspornym jest, że gdyby został wysłany na przysługujący mu urlop przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, organ wojskowy musiałby wypłacić mu pełne uposażenie. Zatem organ winien był liczyć się z obowiązkiem wypłacenia należności na podstawie art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, albowiem ponosi odpowiedzialność za niewykorzystanie urlopu. W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując argumentację prawną zawartą w zaskarżonej decyzji. Nadto wskazał, że skarżący w sposób całkowicie błędny dokonuje subsumcji swojej podstawy faktycznej żądania pod normę prawną zawartą w art. 95 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wskazując, że czas wolny (z tytułu przekroczenia obowiązujących norm czasu służby) niewykorzystany w czasie służby, jest tożsamy z urlopem wypoczynkowym. Podniósł, iż nieuprawnione jest posługiwanie się przez skarżącego analogią do sytuacji pracownika i jego uprawnień wynikających ze stosunku pracy, bowiem sytuacja prawna żołnierza zawodowego nie wynika z przepisów prawa pracy, a ze szczególnej regulacji stosunku służbowego o charakterze administracyjno-prawnym. Nadto dodał, że skarżący otrzymał na podstawie art. 95 pkt 2 ekwiwalent za niewykorzystany "właściwy" urlop wypoczynkowy za "[...]". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dale jako: p.p.s.a.). Argumentację prawną zawartą w kwestionowanych przez skarżącego orzeczeniach organów administracji obu instancji należy uznać w pełni za zasadną. Wskazać bowiem należy, że ani przepisy ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jak też przepisy rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy (rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 sierpnia 2006r. w sprawie dodatkowych dni wolnych od służby oraz rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych) nie przewidują możliwości orzeczenia o przyznaniu ekwiwalentu pieniężnego za przekroczenie norm czasu służby, tak jak domagał się tego skarżący. Zgodnie z treścią art. 95 wskazanej ustawy, obowiązującą w dacie wydania skarżonej decyzji, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94, przysługują następujące należności pieniężne: 1) przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby; 2) ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, nie więcej jednak niż za trzy lata; 3) dodatkowe uposażenie roczne za rok, w którym nastąpiło zwolnienie ze służby; 4) zryczałtowany ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby przejazd na koszt wojska; 5) gratyfikacja urlopowa niewykorzystana w roku zwolnienia ze służby; 6) zwrot kosztów jednorazowego przejazdu żołnierza i członków jego rodziny oraz zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego do obranego przez żołnierza miejsca zamieszkania w kraju - w wysokości i na zasadach określonych jak dla żołnierzy zawodowych przeniesionych do pełnienia służby w innej miejscowości. Jak zatem wynika z powyższego, ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych normuje kwestię przyznania ekwiwalentu pieniężnego wyłącznie za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy urlop wypoczynkowy. Zatem poza zakresem unormowania, a zwłaszcza poza zakresem normowania pkt 2 art. 95 ustawy, pozostawił ustawodawca sytuację gdy żołnierz przed przejściem w stan spoczynku nie wykorzystał udzielonych mu dni wolnych, przy czym bez znaczenia pozostaje tu okoliczność, co było powodem niewykorzystania urlopu w "naturze". Nie jest zatem możliwe i dopuszczalne rozciągnięcie mocy obowiązującej art. 95 pkt 2 wskazanej ustawy na sytuację faktyczną skarżącego, a tym bardziej wyprowadzenie ze wskazanego artykułu podstawy prawnej do pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia sprawy. Słusznie zatem wskazał organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nie ma w niniejszej sprawie podstaw prawnych do "odpowiedniego" zastosowania normy art. 95 pkt 2 do sytuacji w jakiej znalazł się skarżący. Ponadto, zgodzić się również należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że literalne brzmienie treści przepisu art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jest na tyle klarowne, że nie pozostawia miejsca na pomocnicze stosowanie jakiejkolwiek wykładni prawa. Dlatego też, jako błędne należy uznać zawarte w skardze stanowisko, że ekwiwalent pieniężny przysługuje również za dni wolne od służby, bowiem ze względu na ich cel, jak i charakter prawny zbliżają się one do urlopów wypoczynkowych. Prawo do dni wolnych od służby należy odróżnić od prawa do urlopu. Prawa te są od siebie niezależne, regulują je odrębne przepisy, a nadto źródłem powstania tych praw są odmienne zdarzenia faktyczne i prawne. Dodatkowo niemożność uwzględnienia roszczeń skarżącego wynika z treści art. 71-73 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przepisy te określają, jakie uposażenie i należności pieniężne przysługują żołnierzowi i nie odnoszą się do ekwiwalentu pieniężnego. A contrario, jeżeli przepisy nie regulują tych kwestii, alternatywne świadczenie nie przysługuje. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku rozstrzygnięcia o całości żądania (o odsetkach), stwierdzić należy, iż zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Odsetki z tytułu opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego są zawsze powiązane z roszczeniem głównym. Są należnością uboczną, która staje się wymagalna najwcześniej wraz z roszczeniem głównym. Skoro organ nie uwzględnił roszczenia głównego o wypłatę ekwiwalentu, nie mógł orzekać o niewymagalnych odsetkach. Rozstrzygając o roszczeniu głównym, braku podstaw do przyznania świadczenia pieniężnego, organ orzekł automatycznie o należnościach ubocznych. Reasumując, wykładnia przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych prowadzi do jednoznacznego wniosku, że przysługujące żołnierzom prawo do dni wolnych od służby można wykorzystać (skonsumować) jedynie w naturze, to jest w formie wolnych dni od służby, bowiem ustawodawca nie przewidział z tytułu nabycia prawa do wolnych dni zamiennego świadczenia pieniężnego (ekwiwalentu). W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę, jako nieuzasadnioną, oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. ----------------------- 5