II SA/Ol 195/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Asesor WSA Beata Jezielska Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" r., Nr "[...]" w przedmiocie choroby zawodowej - oddala skargę. Decyzją z dnia 29 grudnia 2004 r., nr "[...]" Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O., działając na podstawie art. 104 § l i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 5 pkt 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 z późn. zm.), po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej u J. K., nie stwierdził u w/w choroby zawodowej - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz - wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych określonych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115). Od powyższej decyzji odwołanie wniósł J. K. Podniósł, iż żaden z lekarzy A S.A. nie poinformował go przed odejściem, z dniem l września 2000 r. na emeryturę, jak mógłby dochodzić swoich uprawnień w związku z ubytkiem słuchu i czy to schorzenie ewentualnie może być chorobą |zawodową. J. K. w odwołaniu stwierdził, że nowe rozporządzenie Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. nie powinno obejmować okresu pracy dnia l września 2000 r., ponieważ prawo nie działa wstecz. Wskazał, że 33 lata pracował jako maszynista urządzeń ciepłowniczych, operator np i sprężarek oraz operator urządzeń energetycznych. Do 1980 r. na stanowisku pracy nie było żadnych kabin dźwiękochłonnych. Ponadto ochronniki słuchu, w których pracował od 1967 r. , mało tłumiły hałas i dopiero w 1990 r. zostały zakupione ochronniki słuchu ze Szwecji. J. K. podniósł również, że nikt nie badał wibracji maszyn i ewentualnych negatywnych skutków tego zjawiska na jego zdrowie. Nadto wskazał, że jest osobą schorowaną, cierpi m.in. na migotanie przedsionków serca, pękanie stawów rąk i nóg, obrzęk kończyn dolnych. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia 14 lutego 2005 r., nr "[...]", na podstawie art. 138 § l pkt l kpa i § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem - wymieniony w poz. 21 wykazu chorób zawodowych wg załącznika do w/w rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z przepisami wskazanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. , uszkodzenie słuchu można uznać za zawodowe w przypadku, gdy jednostka orzecznicza rozpozna u pacjenta "obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym". Tymczasem przeprowadzone badania w Instytucie Medycyny Pracy w L. wykazały u J. K. obustronny odbiorczy ubytek słuchu o lokalizacji pozaślimakowej o wielkości mniejszej niż 45 dB w uchu lepiej słyszącym i zachowanej wydolności społecznej słuchu. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowa sprawa nie może być rozpatrywana na podstawie przepisów poprzednio obowiązujących tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( DZ. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm. ), ponieważ zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej zostało dokonane po dniu 3 września 2002 r. i w związku z tym ustalenia § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. nie odnoszą się do przypadku J. K. Na decyzję organu odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożył J. K. Wskazując na okoliczności zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Ponownie wskazał, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej zostało dokonane w dniu 23 stycznia 2004 r., data wystawienia skierowania na badania przez dr O., które to skierowanie zgodnie z § 3 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. jest zgłoszeniem choroby zawodowej ) i w związku z tym ustalenia § 10 nie odnoszą się do przypadku J. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ), sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji administracyjnej. Podstawę do wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej (lub braku podstaw do jej stwierdzenia), stanowi przede wszystkim orzeczenie wydane przez placówkę służby zdrowia upoważnioną zgodnie z § 5 ust. 1-4 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. , do rozpoznania choroby zawodowej. Co do zasady jednostkami właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie i oddziały chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, katedry, poradnie i kliniki chorób zawodowych akademii medycznych, przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i inwazyjnych, jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej, w których nastąpiła hospitalizacja - zakresie chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. Podkreślić należy, iż organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym w trybie § 5 - 7 powołanego rozporządzenia i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Oznacza to, że ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej, uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Zatem dowody te muszą być zgromadzone w toku postępowania i ocenione zgodnie z zasadami przewidzianymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, co stwarza prawnoprocesową gwarancję trafności rozstrzygnięcia administracyjnego. Sąd ocenia w związku z powyższym, czy orzeczenie wydane zostało zgodnie z przepisami procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 k.p.a. ,który to przepis obliguje organ administracji do podejmowania kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, art. 77 § l k.p.a. obligujący organ administracji do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, oraz art. 80 k.p.a. wyrażający zasadę swobodnej oceny dowodów. Należy wskazać, iż stosownie do przepisu § l O ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ze zm. ), postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów, tj. zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm. ). W niniejszej sprawie zgłoszenie choroby zawodowej dokonane zostało w dniu 23 stycznia 2004 r. , gdyż z tą datą lekarz medycyny - laryngolog J. O. wystawiła skierowanie na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej u J. K. Wobec tego organy administracji słusznie przyjęły, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u skarżącego dokonane zostało po dniu wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., tj. po dniu 3 września 2004 r. Ustalenia § 10 tegoż rozporządzenia nie mogą więc mieć zastosowania w sprawie skarżącego. Podniesiony w skardze przez J. K. zarzut, że nowe rozporządzenie z dnia 30 lipca 2002 r. nie powinno mieć zastosowania w jego sprawie, obejmować okresu jego pracy do dnia l września 2000r., ponieważ prawo nie działa wstecz, nie jest więc zasadny. Nadto zgodnie z § 2 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznaniu i stwierdzeniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej " narażeniem zawodowym ". Przepisu tego wynika, że o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują dwa czynniki : 1) zamieszczenia schorzenia w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, 2) ustalenie bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem i wykonywania pracy, przy czym przy ocenie czynnika szkodliwego należy uwzględnić okoliczności wymienione w § 2 ust.3 tego rozporządzenia. Konstrukcja tego przepisu przemawia za tym, iż w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie ( por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 1984 r. II PRN 9 / 84 OSNCP 1985 / 4 poz.53 i z dnia 3 lutego 1999 r. III RN 110 / 98 OSNAP i US 1999 r. / 22 poz. 709). W wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., pod pozycją 21. wskazano jako taką chorobę - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych l, 2 i 3 kHz. Tymczasem przeprowadzone badania przez jednostki orzecznicze wskazują, iż brak jest podstaw do uznania ubytku słuchu u J. K. za chorobę zawodową. Wojewódzki Zespół Medycyny Pracy orzeczeniem z dnia 4 maja 2004 r. , nr "[...]", orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u J. K. Także jednostka orzecznicza II stopnia, tj. Instytut Medycyny Pracy w L. - Przychodnia Chorób Zawodowych, po przeprowadzeniu kompleksowych badań audiologicznych, zweryfikowanych audiometrią obiektywną z uwzględnieniem audiometrii słownej wykazały również brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Stwierdzono u skarżącego obustronny odbiorczy ubytek słuchu o lokalizacji pozaślimakowej o wielkości mniejszej niż 45 dB w uchu lepiej słyszącym i zachowanej wydolności społecznej słuchu. Organ wskazał, iż pomiary hałasu za okres od 1977 r. kiedy skarżący pracował jako operator pomp i sprężarek wykazały poziomy hałasu od 87 -89 do 90 dB ( A ), przekraczające obowiązujący normatyw higieniczny. Badania okresowe słuchu od 1985 r. do 16 lutego 2000 r. wykazały odbiorczy ubytek słuchu, który nie uległ istotnemu l, przyrostowi co wynika prawdopodobnie z faktu stosowania ochronników akustycznych. Ubytek słuchu badanego w ostatnim roku pracy zawodowej był niewielkiego stopnia i nie dawał podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Ekspozycja na hałas ustała 4 lata temu. Zatem stwierdzony typ ubytku słuchu u J. K. nie spełnia dwóch warunków, wymaganego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. kryterium diagnostyczno - orzeczniczego do rozpoznania choroby zawodowej, tj. niewłaściwą lokalizację i wielkość ubytku słuchu. Nadto należy podkreślić, że przepis § 2 ust. 2 wskazanego wyżej rozporządzenia stanowi, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, zwanego dalej "pracownikiem " , w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. W pozycji 21 wykazu chorób zawodowych okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo Wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego określono na dwa lata. J. K. z dniem l września 2000 r. przeszedł na emeryturę, zatem określony wyżej okres dwóch lat, upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej, minął z dniem l września 2002 r. Tymczasem zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u skarżącego dokonane zostało w dniu 23 stycznia 2004 r. , a więc ze znacznym przekroczeniem okresu wskazanego w cytowanym wyżej rozporządzeniu. A więc, również ta okoliczność nie upoważnia i wskazuje na brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, 1270 z późn. zm. ), oddalić.