II SA/Ol 196/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi R. L. i L. L. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę. Decyzją z "[...]" r. "[...]" (dalej: "organ pierwszej instancji") zezwolił "[...]" (dalej: "Inwestor", "Wnioskodawca") na niezwłoczne zajęcie nieruchomości - działki "[...]", stanowiącej własność L. i R.L. (dalej: "Skarżący") w celu założenia i przeprowadzenia przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej, przez budowę linii kablowej SN 15 kV i demontażu istniejącej linii napowietrznej "[...]"w sposób i miejscu określonym w decyzji ograniczającej sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie, nadał niniejszej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wywiódł z art. 124 ust. 1 i ust. 1a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65 z późn. zm.), dalej: "u.g.n.", że udzielenie przez organ w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i wykonalność takiej decyzji uzależnione jest ściśle od uprzedniego wydania oraz dalszego pozostawania w obrocie prawnym decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Wyjaśnił, że istotą art. 124 ust. 1a u.g.n. jest zapewnienie możliwości dysponowania gruntem na cele budowlane, gdy decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości nie może być jeszcze wykonywana z uwagi na to, że nie stała się ostateczna. Organ pierwszej instancji podał, że wydana w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości decyzja z "[...]"r. nie stała się ostateczna i nie została w żadnym trybie uchylona. Podniósł, że dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia istnienia społeczeństwa i jednostek, suwerenności i niepodległości państwa, gdyż energia elektryczna jest potrzebna do niemal każdej aktywności jednostek i społeczeństwa. Obowiązkiem władz publicznych jest zaś zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego państwa, a więc zaspokojenie istniejących i przewidywanych potrzeb energetycznych. Na mocy art. 3 pkt 25 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059 ze zm.), operator systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego, jakim jest Inwestor, zobowiązany jest do realizowania ustawowych zadań w zakresie bezpieczeństwa energetycznego państwa, a więc zadań mających charakter publiczny. Stosownie do art. 4 ust. 1 Prawa energetycznego, przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się dystrybucją energii elektrycznej, jest obowiązane utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w tą energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych, a zgodnie z art. 9c ust. 3 Prawa energetycznego przedsiębiorstwo energetyczne wypełnia zadania operatora systemu dystrybucyjnego – zatem realizuje zadania publiczne i zabezpiecza interes gospodarstwa narodowego. Tworzenie i utrzymywanie systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym dla urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP, mieści się w katalogu zadań publicznych, wymienionych w art. 9c ust. 3 Prawa energetycznego. Organ pierwszej instancji stwierdził, że wydanie decyzji uzasadnione jest inwestycją celu publicznego, służącą zlikwidowaniu większości problemów związanych z zasilaniem w energię elektryczną "[...]". Demontaż istniejącej linii napowietrznej SN "[...]" i jej wymiana na linię kablową ma poprawić bezpieczeństwo użytkowania terenów oraz zwiększyć niezawodność i efektywność zasilania obecnych i przyszłych odbiorców energii elektrycznej na przedmiotowym terenie. Zauważył, że realizacja zadań niezbędnych z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego regionu i państwa lub służących zapewnieniu lepszego potencjału energetycznego, stanowi interes społeczny w rozumieniu art. 108 § 1 k.p.a. Organ pierwszej instancji dodał, że oczywiste jest również istnienie w sprawie interesu gospodarczego, z uwagi na publicznoprawne zobowiązanie Inwestora do zapewnienia stałego dopływu energii do odbiorców na przedmiotowym obszarze. Zaznaczył również, że w obecnym stanie linii, potencjalne opóźnienie związane z faktycznym wykonaniem prac na przedmiotowej nieruchomości skutkowałoby wystąpieniem niebezpieczeństwa powstania przerwy w dostawie prądu, pomimo stałego podejmowania przez dysponenta sieci czynności zapobiegawczych. Istnieje bowiem zagrożenie wystąpienia awarii, wynikające z faktu, że linia na odcinku od słupa nr 5 do stacji transformatorowej "[...]" znajduje się w terenie zadrzewionym, z bardzo utrudnionym dostępem. Stwierdził także, że w sprawie zaistniał także wyjątkowo ważny interes strony, gdyż przebudowa linii elektroenergetycznej niewątpliwie poprawi stabilność i niezawodność zasilania w energię elektryczną odbiorców z przedmiotowego obszaru, a zatem służyć będzie realizacji przez przedsiębiorstwo energetyczne zadań o charakterze publicznym w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego. W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu Skarżący podnieśli, że przed sądem rejonowym toczy się od 25 lutego 2019 r. z uczestnictwem Inwestora postępowanie o ograniczenie prawa własności przedmiotowej nieruchomości i ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem. Podali też, że 30 października 2019 r. złożyli do Prezydenta pismo z wnioskiem o odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, zatem wydając zaskarżoną decyzję, organ naruszył art. 61a § 1 k.p.a. Skarżący podnieśli również, że z winy Inwestora, od wielu lat nie mogą zagospodarować terenu zgodnie z jego przeznaczeniem przewidzianym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zarzucili ponadto, że plany inwestycyjne Inwestora określone we wniosku na II kwartał 2021 r. nie wymagają natychmiastowego działania. Wojewoda "[...]" (dalej "Wojewoda", "organ odwoławczy") decyzją z "[...]"r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewoda wyjaśnił w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 124 ust. 1a u.g.n. i art. 108 § 1 k.p.a. do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie muszą być spełnione przesłanki: wniosek podmiotu, który ma realizować cel publiczny, decyzja wydana w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, oraz wystąpienie jednego z przypadków, o których mowa w art. 108 k.p.a. Wnioskiem z 22 lipca 2019 r. Inwestor zwrócił się do Prezydenta o ograniczenie sposobu korzystania z wyżej opisanej nieruchomości i zezwolenie na niezwłoczne zajęcie tej nieruchomości. Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z "[...]"r., wydaną w trybie art. 124 u.g.n., Prezydent ograniczył sposób korzystania z ww. nieruchomości, wskazując jednocześnie, na czym ograniczenie będzie polegać i ustalając zakres ograniczenia prawa własności. Decyzja ta nie stała się ostateczna. Wojewoda wyjaśnił, że zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nadawany jest rygor natychmiastowej wykonalności w celu natychmiastowego dysponowania nieruchomością dla rozpoczęcia realizacji celu publicznego. Wskazał, że Inwestor stwierdził we wniosku, że za wydaniem decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z nadaniem temu zezwoleniu rygoru natychmiastowej wykonalności przemawia interes gospodarczy i ważny interes społeczny. Przystąpienie do realizacji przedsięwzięcia poprzedzone było analizami stanu technicznego istniejącej linii, które jednoznacznie wskazały na konieczność natychmiastowego wykonania przebudowy w celu uniknięcia istotnych problemów z pokryciem zapotrzebowania na energię elektryczną i jej dostawą bez przerw. Planowane przedsięwzięcie kwalifikowane jest jako inwestycja celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym. W wyniku realizacji inwestycji nastąpi zwiększenie pewności zasilania, poprawa jakości energii dostarczanej odbiorcom, a także zmniejszenia zagrożenia przeciążeniami linii, co mogłoby powodować braki dostaw energii elektrycznej. Inwestycja poprawi niezawodność sieci przesyłowej i ułatwi przeciwdziałanie skutkom poważnych awarii systemowych, jakie mogą być następstwem zdarzeń losowych. Linia, mająca długoletni okres eksploatacji, znajduje się w złym stanie technicznym, a jej wyeksploatowanie stale pogłębia się, w związku z czym jej przebudowa jest konieczna. We wniosku podkreślono również, że Inwestor systematycznie podejmował czynności zapobiegawcze. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent zasadnie wydał decyzję, stosując tryb przewidziany w art. 124 art. 1a u.g.n. Uwzględnił przy tym przesłankę wynikającą z art. 108 § 1 k.p.a., tj. interes społeczny, jakim jest poprawa niezawodności i sprawności funkcjonowania systemu przesyłowego oraz poprawa niezawodności zasilania w energię elektryczną (uniknięcie zerwania linii i przerw w dostawie energii). Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku konieczności natychmiastowego działania, Wojewoda stwierdził, że inwestycja zaplanowana jest na II kwartał 2020 r., a nie jak stwierdzili Skarżący - na II kwartał następnego roku, tj. 2021 r. Stwierdził ponadto, że wydanie kwestionowanej decyzji było bezpośrednio związane z realizacją celu publicznego. Umożliwienie budowy linii kablowej SN 15 kW, która ma za zadanie zwiększyć pewność i jakość zasilania w energię elektryczną pobliskich gmin, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Ma więc przez to znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Nie ma zatem wątpliwości, że przedsięwzięcie jest uzasadnione interesem społecznym, gospodarczym, gdyż przebudowa służyć będzie zapewnieniu stałego dopływu energii prądu gospodarstwom domowym i obiektom użyteczności publicznej. W złożonej na ww. decyzję skardze Skarżący zarzucili Wojewodzie naruszenie: - art. 124 ust. 1a u.g.n. przez niewłaściwe wykładnię i bezpodstawne zastosowanie; - art. 108 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", przez niewłaściwą wykładnię i bezpodstawne zastosowanie; - art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie pism składanych przez Skarżących i brak prawidłowych ustaleń, a tym samym zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę decyzji organu pierwszej instancji stanowi art. 124 ust. 1a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65 z późn. zm.), dalej: "u.g.n.", zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Z treści cytowanego przepisu wynika, że postępowanie w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być wszczęte wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu, a wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzależnione zostało od uprzedniego wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Zaznaczyć należy, że dla zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. znaczenie ma tylko fakt samego wydania decyzji, o której mowa w ust. 1 tego przepisu, nie zaś jej wykonalność, skuteczność, prawidłowość, czy nawet skuteczne doręczenie (zob. wyrok NSA z 8 marca 2017 r., I OSK 2418/16). Wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n., musi każdorazowo być poprzedzone ustaleniem, że istnieje w obrocie prawnym wydana wcześniej decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości. Decyzja wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma bowiem charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa, unormowanej w art. 124 ust. 1 u.g.n. Prawidłowo organy obu instancji wywiodły, że celem art. 124 ust. 1a u.g.n. jest umożliwienie wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu w sytuacji, kiedy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie może być wykonywana. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 9 u.g.n. w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Dlatego też decyzja o niezwłocznym zajęciu umożliwia rozpoczęcia realizacji inwestycji, w sytuacji gdy decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości nie jest jeszcze ostateczna lub wykonalna (por. wyrok WSA w Gdańsku z 25 października 2017 r., II SA/Gd 233/17 – wszystkie wyroki powołane w uzasadnieniu niniejszym są dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl). Z uwagi więc na charakter kwestionowanej decyzji, fakt, że decyzja ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości Skarżących nie była ostateczna w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie, nie stanowi o naruszeniu prawa. Tym samym zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. W okolicznościach niniejszej sprawy organy obu instancji prawidłowo uznały, że wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. Inwestor, będący operatorem systemu dystrybucyjnego energii elektrycznej, uzyskał decyzję Prezydenta z "[...]"r. ograniczającą sposób korzystania z ww. nieruchomości przez udzielenie inwestorowi zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej, przez budowę linii kablowej SN 15 kV i demontaż istniejącej linii napowietrznej "[...]". Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez stronę skarżącą, Wojewoda decyzją z "[...]"r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, a wniesiona przez Skarżących skarga na ww. decyzję została odrzucona prawomocnym postanowieniem WSA w Olsztynie z 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 535/20. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zarzuty dotyczące kwestii prowadzenia rokowań przez Inwestora w celu wejścia na przedmiotową nieruchomość lub ustanowienia służebności przesyłu mogły być podnoszone w postępowaniu zakończonym wydaniem ww. decyzji. W postępowaniu toczącym się w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. bez znaczenia jest kwestia prawidłowości prowadzenia negocjacji przez inwestora z właścicielem nieruchomości, w odniesieniu do której został złożony wniosek o wydanie zezwolenia niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Skoro w sprawie został spełniony podstawowy warunek wydania decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n., gdyż w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, to należało zbadać, czy organy prawidłowo ustaliły, że wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadnione jest okolicznościami wskazanymi w art. 108 k.p.a. lub ważnym interesem gospodarczym. W świetle art. 108 § 1 i art. 124 ust. 1a u.g.n. decyzję o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wydaje się, jeżeli zachodzi konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, konieczność zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny, wyjątkowo ważny interes strony lub ważny interes gospodarczy. Przy czym, zaistnienie okoliczności wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a. i przesłanka ważnego interesu gospodarczego nie wymagają łącznego ich wystąpienia, a zaistnienie jednej z nich uprawnia organ do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowa inwestycja zmierza do zlikwidowania problemów związanych z zasilaniem w energię elektryczną "[...]". Analizy stanu technicznego istniejącej linii przeprowadzone przez Inwestora, jednoznacznie wskazały na konieczność natychmiastowego wykonania przebudowy tej linii w celu uniknięcia istotnych problemów z pokryciem zapotrzebowania na energię elektryczną i jej niezakłóconą dostawą. Ponadto, inwestycja poprawi bezpieczeństwo terenów znajdujących się pod linią, co zapewni ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Zaznaczyć należy, że linia ta biegnie na zadrzewionym obszarze. Inwestor stale podejmował czynności zapobiegawcze, lecz wyeksploatowana linia, znajdująca się w złym stanie technicznym, który pogłębia się, stwarza realne niebezpieczeństwo powstania przerw w dostawie prądu, a także awarii spowodowanych m.in. zerwaniem przewodów. Na istnienie interesu gospodarczego w sprawie wskazuje zaś bezsporny obowiązek Inwestora zapewnienia stałego dopływu energii elektrycznej do odbiorców. Przy czym, nie można wywodzić braku istnienia interesu społecznego i gospodarczego z faktu, że zdaniem Skarżących, ww. linia zasila wyłącznie zakład utylizacji odpadów, a nie również innych odbiorców energii elektrycznej. Inwestycja polegająca na przebudowie linii elektroenergetycznej oraz utrzymywanie publicznych urządzeń służących do odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w tym ich składowania, mają status inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 i 3 u.g.n. Zatem, realizacja przedmiotowej inwestycji, która zagwarantuje niezakłócone awariami zasilanie zakładu utylizacji odpadów energią elektryczną mieści się w szeroko pojętym interesie społecznym i w interesie gospodarczym. W tej sytuacji przyjęcie, że w sprawie zaistniały przesłanki nadania decyzji organu pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności nie ma cech arbitralności. Bez wątpienia rodzaj inwestycji i potrzeba jej realizacji wskazuje na istnienie interesu społecznego i gospodarczego. Podsumowując, Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem wszelkich wymogów określonych w przepisach, będących podstawą jej wydania. Wydanie zakwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o pełny materiał dowodowy. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić. Skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., Strona skarżąca wniosła 29 marca 2021 r. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a organ administracji i uczestnik nie zażądali przeprowadzenia rozprawy w zakreślonym terminie.