II SA/Ol 198/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2018 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego D. C. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Starosta decyzją z dnia "[...]" orzekł o zatrzymaniu D. C. prawa jazdy kat. ABCET. W uzasadnieniu podano, że z wniosku Komendanta Stołecznego Policji wynika, że D. C. przekroczył dopuszczalną w przeciągu roku ilość punktów za naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, co uzasadnia zatrzymanie prawa jazdy. Wskazano również, że w dniu 5 grudnia 2013 r. Komendant Stołeczny Policji skierował do Prezydent wniosek o sprawdzenie kwalifikacji D. C. do kierowania pojazdami w zakresie wszystkich posiadanych przez kierowcę kategorii. W tym samym dniu Komendant Stołeczny Policji zwrócił się z wnioskiem o skierowanie D. C. na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Starosta podkreślił, że Wydział Ruchu Drogowego Komendy Stołecznej Policji w dniu 2 lipca 2014 r. potwierdził, że punkty zostały naliczone zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie ma podstaw prawnych do ich anulowania. Ponadto w dniu 13 listopada 2017 r. w rozmowie telefonicznej z Wydziałem Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji potwierdzono aktualność i zasadność wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W międzyczasie D. C. zmienił miejsce zamieszkania, co spowodowało zmianę właściwości miejscowej organu na Starostę. Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw nałożyła na Starostę obowiązek – w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenia w ruchu drogowym – wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy. Od powyższej decyzji D. C. wniósł odwołanie, w którym zakwestionował prawidłowość decyzji organu pierwszej instancji. Podniósł, że brak jest podstaw do zatrzymania prawa jazdy. Zarzucił, że uzasadnienie decyzji nie zawiera wszystkich wymaganych prawem elementów. Zaznaczono, że strona w 2017r. otrzymała dokument prawa jazdy, co oznacza, że starosta nie dopatrzył się przesłanek do jego zatrzymania. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że z przepisów wynika, iż starosta jest zobligowany do wydania decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy, w razie przekroczenia przez kierowcę limitu 24 punktów karnych za naruszenia przepisów prawa ruchu drogowego. W ocenie Kolegium organ w sposób prawidłowy dokonał oceny przesłanek obligujących do zatrzymania D. C. prawa jazdy, bowiem w okresie jednego roku od 30 kwietnia 2012 r. do 22 kwietnia 2013 r. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad ruchu drogowego, za które otrzymał łącznie 26 punktów. W dalszym ciągu pozostaje zatem aktualny wniosek Komendanta Stołecznego Policji z dnia 5 grudnia 2013 r. o sprawdzenie kwalifikacji D. C.. Powyższe potwierdza pismo z Komendy Stołecznej Policji z dnia 2 lipca 2014r., z którego wynika, że nie ma podstaw prawnych do anulowania naliczonych punktów. Skargę na ww. decyzję wywiódł D. C., wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: art. 7 kpa poprzez niewłaściwą ocenę stanu faktycznego oraz nie wzięcie pod uwagi słusznego interesu strony; art. 8 kpa poprzez błędne i bezpodstawne przyjęcie, że okoliczności sprawy w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy zostały dostatecznie wyjaśnione; art. 9 kpa poprzez pominięcie w rozważaniach SKO zgłaszanej w odwołaniu problematyki skuteczności decyzji Starosty w kontekście braku właściwego uzasadnienia decyzji starosty; art. 11 kpa poprzez niewyjaśnienie skarżącemu przyczyn zajęcia niekorzystnego dla niego stanowiska; art. 77 kpa poprzez naruszenie obowiązku zebrania dowodów w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie całego materiału dowodowego; art. 80 kpa poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów; art. 107 § 3 kpa poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał z udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także niewyjaśnienie podstawy prawnej. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że faktycznie skarżący przekroczył w 2013 roku dopuszczalną liczbę punktów karnych, a Komendant Stołeczny Policji wystąpił o skierowanie skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje. Spowodowało to wydanie decyzji Prezydenta kierującej skarżącego na taki egzamin, jednak na skutek odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję prezydenta i postępowania w sprawie ostatecznie umorzyło. Wskazano, że decyzją z "[...]" Prezydent cofnął D. C. uprawnienia do kierowania pojazdami, lecz na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawomocną decyzją z "[...]", uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie w sprawie. W ocenie skarżącego Starosta podjął polemikę ze stanowiskiem SKO oraz zawarł informację, że wystąpił do Prokuratury Rejonowej z wnioskiem o "rozważenie możliwości wniesienia sprzeciwu od decyzji SKO". Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ustaliło jaki jest los tego wniosku oraz czy prokuratura w związku z tym podjęła czynności. Tym samym nieuprawnione jest twierdzenie SKO, że wniosek Komendanta Stołecznego Policji z 5 grudnia 2013 jest nadal aktualny. Zauważono w tym kontekście, że Starosta dwukrotnie wydawał D. C. dokument prawa jazdy przed datą decyzji z "[...]". Istota problemu w sprawie niniejszej sprowadza się do ustalenia czy, wobec wyrugowania z obrotu prawnego decyzji cofającej skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami oraz przyjęciu w 2014 roku, że kierowanie skarżącego na egzamin było błędne, zasadne jest obecnie zatrzymywanie prawo jazdy. Istotne jest także ustalenie jakie stanowisko w związku z wnioskiem starosty zajął prokurator. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 j.t.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów, wykazała, że skarga jest zasadna. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja organu odwoławczego z dnia "[...]", utrzymująca w mocy decyzję w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy. Nie jest sporne w rozpoznawanej sprawie, że Komendant Stołeczny Policji w dniu 5 grudnia 2013 r. skierował do Prezydenta wnioski o sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami przez skarżącego w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii oraz o skierowanie go na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Powyższa okoliczność nie może jednak w żadnym stopniu przesądzać o słuszności wydanego rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie, gdyż powyższe wnioski jedynie zainicjowały późniejsze postępowanie, do których organy nie odniosły się w ogóle lub twierdzenia ich były mało zrozumiałe. Przypomnieć należy, że organ administracji winien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i w tym celu powinien przede wszystkim dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej zobowiązany jest do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny jej okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto zgodnie z treścią art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Nie można było uznać, aby organy administracji rozpoznając powyższą sprawę zachowały należytą staranność, aby wyjaśnić wszystkie jej aspekty. Starosta wydając w dniu "[...]" decyzję o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy oparł się na wniosku stołecznej policji sprzed czterech lat dotyczącym skierowania na badania kontrolne, piśmie policji z dnia 2 lipca 2014 r. wskazującym, że punkty zostały naliczone zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz rozmowie telefonicznej z dnia 13 listopada 2017 r. Organ pierwszej instancji w decyzji odnotował również to, że w przedmiocie wniosków policji orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które ostatecznie umorzyło postępowanie przed organem pierwszej instancji. W aktach sprawy (k. – 115) znajduje się pismo Starosty z dnia 16 listopada 2017 r., w którym zwraca się on do Prokuratora Rejonowego "o rozważenie możliwości wniesienia sprzeciwu od decyzji ostatecznej" S.K.O. z dnia "[...]" uchylającej decyzję organu I instancji o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i umarzającej postępowanie przed organem I instancji. Powyższe pismo zostało przesłane do Prokuratury Rejonowej, a następnie było jeszcze dwa razy przekazywane zgodnie z właściwością (k. – 115, 118, 120, 121). Z akt administracyjnych sprawy, ani też z treści decyzji organów obu instancji nie wynika czy prokuratura podjęła w sprawie jakiekolwiek czynności, a jeżeli tak to jakie i z jakim skutkiem. Dlatego też w ocenie Sądu mamy do czynienia ze stanem faktycznym, który z prawnego punktu widzenia nie może być zaakceptowany, bo sprowadza się do sytuacji, w której Starosta, działający jako organ pierwszej instancji, podważa słuszność i w konsekwencji nie akceptuje rozstrzygnięć wydanych wcześniej w tej samej sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Na karcie 41 i 105 akt administracyjnych znajdują się dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Pierwsza z nich datowana na dzień 8 maja 2014 r. rozstrzyga o uchyleniu decyzji Prezydenta z dnia "[...]" o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami i umorzeniu postępowania przede organem pierwszej instancji. W drugiej ze sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego zastała wydana w dniu 11 lutego 2016 r. i z mocy jej została uchylona decyzja Prezydenta o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz orzeczono w niej o umorzeniu postępowania w I instancji. Raz jeszcze podkreślić należy, że z wydanych decyzji przez Starostę i Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz ich uzasadnień, nie wynika, aby decyzje Kolegium zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Decyzje Kolegium dotyczyły wniosków Komendanta Stołecznego Policji z grudnia 2013 r. i odnosiły się do cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami i skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, czyli dotyczyły tego samego wniosku w oparciu, o który Starosta zatrzymał skarżącemu prawo jazdy. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdza, że z decyzji SKO z dnia "[...]" rozstrzygającej o uchyleniu decyzji Prezydenta z dnia "[...]" o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami i umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji, wynika, iż decyzja w sprawie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie weszła do obrotu prawnego, gdyż nie została prawidłowo doręczona. Powyższe stwierdzenie nie zostało poparte żadną racjonalną argumentacją, bo przecież z decyzji wydanej z dnia "[...]" nie może wynikać, iż decyzja z dnia "[...]" nie weszła do obrotu prawnego. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości to, że organy z dużym stopniem dowolności i bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy rozstrzygnęły o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Dlatego też mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w pkt 1 wyroku uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, gdyż stan faktyczny sprawy nie może być ustalany w oparciu o rozmowy telefoniczne, nawet jeżeli są to rozmowy z komendą policji. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.