II SA/Ol 199/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014r. sprawy ze skargi W.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie wydania zaświadczenia 1/ oddala skargę; 2/ przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokat M. P. kwotę 240zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 9 października 2013 r. do Urzędu Gminy wpłynął wniosek W. P. o wydanie zaświadczeń. Domagał się w nim urzędowego potwierdzenia dwudziestu siedmiu wskazanych tam okoliczności. Wnioskodawca zażądał na przykład wydania zaświadczeń o następującej treści merytorycznej: "Ja J. W. – gminny kapciowy złodziej wydałem dokument o sygn. "[...]" – poświadczyłem nieprawdę ukrywając stan faktyczny (w załączeniu)..."; " Ja Wójt Gminy "wybitny samorządowiec" okradłem rodzinę T. i W. P. na kwotę ok. 150,000 – działając w zorganizowanej grupie przestępczej o mafijnych powiązaniach..". Postanowieniem z dnia "[...]" Wójt Gminy A odmówił wydania zaświadczeń o żądanej treści, z tej przyczyny, że organ ten nie prowadzi ewidencji i rejestrów dotyczących przedmiotu wniosku o wydanie zaświadczeń. Postanowieniem z dnia "[...]", będącym przedmiotem zaskarżenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia W. P., utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy A z dnia "[...]". W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze omówiło specyfikę postępowania w sprawach wydawania zaświadczeń, w tym obowiązujące podstawy normatywne. Na tle tych uwarunkowań prawnych i zaistniałych okoliczności faktycznych utrzymało w mocy rozstrzygniecie odmowne organu pierwszej instancji. Na powyższe postanowienie W. P. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżono w całości i podniesiono zarzuty bezpodstawnego utrzymania w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, w tym naruszenia art. 219 w związku z art. 126 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego z tych przepisów wynika obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Na tej podstawie autor skargi wniósł o stwierdzenie przez sąd nieważności postanowień organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego podniesione zarzuty są chybione, a zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego i procesowego w stopniu znacznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji (postanowienia) z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r., poz. 270), ppsa uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało podjęte zgodnie z prawem. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", którym to rozstrzygnięciem organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie Wójta Gminy z dnia "[...]" o odmowie wydania zaświadczenia. Zaświadczenie, o którym mowa w art. 217 i nast. ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej kpa (Dz. U. z 2013r., poz. 267) jest urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego, wydanym przez właściwy organ administracji na żądanie osoby ubiegającej się o nie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1) lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 pkt 2). Zaświadczenie jest wydawane w toku odrębnego postępowania, które uregulowane zostało w Kodeksie postępowania administracyjnego. Służy ono potwierdzeniu, w formie urzędowej określonych okoliczności faktycznych lub prawnych. Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia może zakończyć się w trojaki sposób: 1) przez wydanie zaświadczenia dotyczącego stanu faktycznego lub stanu prawnego, którego potwierdzenia żąda osoba zainteresowana, 2) przez odmowę w ogóle wydania zaświadczenia, np. z powodu braku podstaw prawnych do jego wydania albo niestwierdzenia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego, 3) przez odmowę wydania zaświadczenia o żądanej treści, np. z powodu nie potwierdzenia się w toku postępowania wyjaśniającego istnienia stanu faktycznego lub prawnego, którego potwierdzenia żądała osoba ubiegająca się o zaświadczenie. Trzeba podkreślić, że postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 218 § 2 k.p.a., spełnia tylko pomocniczą rolę w ustaleniu treści zaświadczenia, bo główną rolę - art. 218 tej ustawy - przypisuje danym wynikającym z ewidencji, rejestru, wykazu, zbioru dokumentów lub zbioru danych utrwalanych innymi technikami, a będących w posiadaniu organu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2013r., I OSK 605/12). Odmowa wydania zaświadczenia następuje w drodze postanowienia (art. 219 kpa). Ma ona miejsce na przykład wówczas, gdy organ jest niewłaściwy, gdy nie dysponuje danymi, a strona domagała się tego zaświadczenia ze względu na swój interes prawny, gdy strona nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia, a brak jest przepisu nakazującego wydanie takiego zaświadczenia (Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej, Komentarz LEX 2009, Komentarz do art. 219 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.). Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 218 § 1 kpa w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Jednakże trzeba mieć na uwadze, że danymi znajdującymi się w posiadaniu organu administracji nie są dane dostarczone właściwemu organowi przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie w celu potwierdzenia faktów wynikających z tych danych. Z tego powodu nie można przyjąć, że oświadczenie poświadczone przez organ administracji jest zaświadczeniem (Komentarz, Kodeks postępowania administracyjnego, Piotr Przybysz, Wydanie 7, LexisNexis Warszawa 2010r., str. 467). Mając na uwadze powyższe istotnym jest wskazać, że zaświadczenie stanowi urzędowe potwierdzenie pewnego stanu rzeczy, zatem jeżeli problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna, to wydanie zaświadczenia zgodnie z żądaniem nie jest możliwe. Organ administracji bowiem, stwierdzając, że sprawy mające stanowić przedmiot zaświadczenia są sporne, jest zobowiązany odmówić wydania zaświadczenia (por. wyrok NSA z 27 listopada 1998r., III SA 1292/97). W rozpatrywanej sprawie do Urzędu Gminy wpłynął wniosek W. P. o wydanie zaświadczeń. Postanowieniem z dnia "[...]" Wójt Gminy odmówił wydania zaświadczeń o żądanej treści z tej przyczyny, że organ ten nie prowadzi ewidencji i rejestrów dotyczących przedmiotu wniosku o wydanie zaświadczeń. Jak już wskazano natura prawna zaświadczenia ogranicza postępowanie tylko do takich działań, które pozwolą na urzędowe stwierdzenie znanych faktów lub stanu prawnego. W ocenie Sądu na gruncie przedmiotowej sprawy organy obu instancji trafnie uznały, że sposób sformułowanego przez skarżącego wniosku o wydanie zaświadczenia, spowodował niemożność jego pozytywnego rozpatrzenia. Istota żądania strony bez wątpienia wykraczała poza ramy zaświadczenia, bowiem wnioskodawca usiłował wymóc na organie, wydanie zaświadczenia o treści zawierającej elementy ocenne i nie znajdującej swojego odzwierciedlenia w prowadzonych przez organ ewidencjach, rejestrach bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Warto dostrzec, że celem regulacji zawartej w art. 217 § 2 kpa jest uniemożliwienie żądania przedstawienia zaświadczenia dla potwierdzenia faktów lub stanu prawnego, które mogą i powinny być stwierdzone w inny sposób, np. przez oświadczenie strony. Osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia musi zatem wykazać się interesem prawnym w urzędowym poświadczeniu określonych faktów lub stanu prawnego albo wskazać przepis prawa wymagający urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego. Przesłanki te są rozłączne – osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia jest zobowiązana do wykazania jednej z nich. (Komentarz, Kodeks postępowania administracyjnego, Piotr Przybysz, Wydanie 8, LexisNexis Warszawa 2012 r., str. 477).Trudno w ogóle mówić na gruncie mniejszej sprawy o potwierdzeniu jakiegokolwiek stanu faktycznego czy też prawnego skoro wnioskodawca domagał się umieszczenia w zaświadczeniach treści wyrażających jego poglądy i opinie, a nie urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w rozumieniu art. 217 § 2 pkt 1 i 2 kpa. Reasumując, należy stwierdzić, że organ wydając zaskarżone postanowienie nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, ani też uchybień formalnoprawnych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako bezzasadną, należało oddalić. O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego w ramach pomocy prawnej orzeczono zgodnie z art. 250 p.p.s.a.