II SA/Ol 201/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Alicja Jaszczak - Sikora Marzenna Glabas Katarzyna Matczak (spr.) Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2004 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego: I) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, II) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz W. K. kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 września 2003r. Nr "[...]" utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia 7 sierpnia 2003r. Nr: "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", którą na podstawie art. 151 § l pkt 2 Kpa oraz art. 7 ust. l w zw. z art. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734, ze zm) uchylono decyzje: z dnia 20 października 1998r. Nr "[...]", z 16 kwietnia 1999r. Nr "[...]", z 22 listopada 1999r. Nr "[...]", z 17 maja 2000r. Nr "[...]", z 22 listopada 2000r. Nr "[...]", z 30 maja 2001r. Nr "[...]", z 29 listopada 2001r. Nr "[...]" przyznające dodatek mieszkaniowy W. K. na lokal mieszkalny położony w J. gm. S. i odmówiono przyznania dodatku mieszkaniowego w tych sprawach. W uzasadnieniu decyzji podano, że stosownie do art. 40 ust. l ustawy z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 1998r. Nr 120, poz. 787, ze zm) obowiązującej w dacie wydania wskazanych wyżej decyzji przez gospodarstwo domowe rozumiało się gospodarstwo prowadzone przez osoby stale zrazem zamieszkujące. W rozpatrywanej sprawie ustalono natomiast, że syn wnioskodawczyni S. K. w okresie od 27 czerwca 1995r. do 11 maja 2002r. stale zamieszkiwał w Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w M., zaś od dnia 29 czerwca 1995r. był w nim zameldowany na stałe. W tym czasie w domu rodzinnym przebywał sporadycznie, najczęściej w okresie Świąt Wielkanocnych i Bożego Narodzenia. Nigdy nie przebywał w domu rodzinnym w okresie, gdy skarżąca występowała o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W składanych w organie wnioskach o przyznanie dodatku mieszkaniowego dnia : 14 października 1998r., 12 kwietnia 1999r., 17 listopada 1999r., 15 maja 2000r., 13 listopada 2000r., 24 maja 2001 r., i 23 listopada 2001 r. odwołująca się wskazywała, że jej gospodarstwo domowe liczy 5 osób, w tym jedna poruszająca się na wózku inwalidzkim. We wszystkich deklaracjach o wysokości dochodu składanych wraz z wnioskiem, pouczona o odpowiedzialności karnej z art. 233 § l Kodeksu karnego, podawała, że w skład jej gospodarstwa domowego wchodzi m.in. syn S., który porusza się na wózku i powoływała się na zaświadczenie lekarskie stwierdzające, że z powodu uszkodzenia centralnego układu nerwowego wymaga on wózka inwalidzkiego. Stosownie zaś do art. 42 ust. l pkt 5 tej ustawy, obowiązującej do 31 grudnia 2001 r., normatywna powierzchnia użytkowa dla 5 osobowej rodziny wynosiła 65 m2, a z uwagi na niepełnosprawność syna, zgodnie z ust. 3 tego przepisu, normatywną powierzchnię użytkową podwyższano o 10 m2, co odwołującej pozwalało na otrzymanie dodatku mieszkaniowego w tych okresach. W sytuacji natomiast prowadzenia gospodarstwa domowego przez 4 osoby powierzchnia lokalu mieszkalnego z dopuszczalnym zwiększeniem o 30% przewidzianym w art. 43 ust. 5 ustawy uprawniająca do dodatku mieszkaniowego wynosiła 71,5 m2. Skoro rodzina dysponowała lokalem o powierzchni użytkowej 77,1 m2, to dodatek mieszkaniowy jej nie przysługiwał. Nadto w toku postępowania wznowieniowego ustalono, że drugi syn M. w okresie pobierania dodatku mieszkaniowego otrzymywał z Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa stypendium, którego wysokości W. K. nie uwzględniała w wysokości dochodów podawanych przy składanych w tym czasie wnioskach o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W okresie sierpień - październik 2000r. była to kwota 347 zł, w okresie luty - kwiecień 2001 r. kwota 577,10 zł oraz w okresie sierpień-październik 2001 r. kwota 331,20 zł. Podano, iż skoro po przeprowadzeniu postępowania wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania ww. decyzji organ zasadnie uznał, że wystąpiła przesłanka określona w art. 145 § l pkt 5 Kpa, wobec czego należało ww. decyzje uchylić i orzec merytorycznie o istocie sprawy. W oparciu zaś o przepisy obecnie obowiązującej ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych - art. 7 ust. l w zw. z art. 5 - ustalono, iż W. K. w oznaczonych sprawach dodatek mieszkaniowy nie przysługuje również z powodu przekroczenia dopuszczalnej powierzchni normatywnej zajmowanego mieszkania. Wyjaśniono również, iż z postanowienia organu I Instancji z dnia 31 maja 2002r. wynika, że postępowanie zostało wznowione również w sprawie zakończonej decyzją z dnia 20 kwietnia 1998r. Nr "[...]", jednakże z uwagi na treść art. 146 § l Kpa uchylenie tej decyzji nie było możliwe z powodu upływu 5 lat od dnia jej doręczenia. W takiej sytuacji organ był natomiast zobligowany do stwierdzenia wydania tej decyzji z naruszeniem prawa w oparciu o art. 151 § 2 Kpa. Decyzję powyższą zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie W. K. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi zarzuciła, iż organy orzekające nie dokonały wszechstronnej oceny zebranych w sprawie okoliczności. Podniosła, iż nie może ponosić konsekwencji wymeldowania z urzędu jej syna S. z mieszkania w J., o czym nie została powiadomiona. Wyjaśniła, że fakt pobytu syna w ośrodku rehabilitacyjnym był znany organowi z urzędu, skoro go wymeldował, a nie powiadomił jej o tej okoliczności. Wskazała, że pobyt dziecka w hospicjum nie miał charakteru stałego, co przesądził organ bez prowadzenia postępowania w tym zakresie. W postępowaniu naruszone zostały zatem zasady określone w art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również nie uwzględniony został w niej słuszny interes strony. Podkreśliła ponownie, iż w tej sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania przez organ I instancji, gdyż wszystkie te okoliczności, na które się powołano były znane organowi w dniu wydawania decyzji przyznających dodatek mieszkaniowy. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie, skarga została uwzględniona, bowiem Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych, stwierdził istnienie naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to, skutkuje koniecznością uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a polega na wadliwym ustaleniu, że jedną z przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania było ujawnienie faktu zamieszkiwania syna S. K. poza J. gm. S. Stosownie do art. 145 § l pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzja ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjda na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W niniejszej sprawie organy zgodnie uznały, iż przesłanka powyższa ma miejsce skoro organ, po wydaniu decyzji przyznających skarżącej dodatek mieszkaniowy na kolejne okresy wyszczególnione wyżej, powziął wiadomość o otrzymywaniu przez syna M. stypendium z AWRSP, którego wysokość nie była uwzględniana w deklaracji o wysokości dochodu rodziny składanego przy wnioskach o dodatek mieszkaniowy oraz o pobycie syna S. w Domu Pomocy Społecznej w M. Z przekazanych akt sprawy nie budzi wątpliwości Sądu okoliczność, iż organowi I instancji nie była znana okoliczność otrzymywanego stypendium przez syna M. i w tym zakresie zasadnie organy przyjęły, iż okoliczność powyższa stanowi podstawę do wznowienia postępowania w przedmiocie przyznanych dodatków mieszkaniowych obejmujących okres pobierania stypendium sierpień - październik 2000r., luty - kwiecień 2001 r. oraz sierpień-październik 2001 r. Nie do przyjęcia jest natomiast druga przesłanka wskazana jako uzasadniająca wznowienie postępowania dotycząca pobytu syna S. w Domu Pomocy Społecznej w M. Wprawdzie we wnioskach o przyznanie dodatku mieszkaniowego na kolejne okresy, począwszy od wniosku z dnia 14 października 1998r., skarżąca podawała, iż jej gospodarstwo składa się z 5 osób, w tym jednej poruszającej się na wózku inwalidzkim, zaś z deklaracji o wysokości dochodu wynika, ze osobą tą jest syn S., to organ I instancji, jako właściwy organ do prowadzenia ewidencji ludności stosownie do art. 46 ust. l pkt 3 w zw. z art. 45 ust. l zd 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U.z 2001 r. Nr 87, póz. 960, ze zm), posiadał informację, iż syn S. został z urzędu wymeldowany w dniu 29 marca 1995r. z lokalu mieszkalnego położonego w J. gm. S. Informacji powyższej nie posiadali nawet rodzice, co potwierdziło przeprowadzone postępowanie w tym zakresie. Wprawdzie organ posiadał informację jedynie o aktualnym zameldowaniu S. K., co nie jest równoznaczne z jego zamieszkiwaniem, jednakże meldunek potwierdza pobyt danej osoby pod określonym adresem wskazanym jako miejsce zameldowania. Skoro zatem organ posiadał informację, iż S. K. jest wymeldowany z pobytu stałego w J., a mimo tego był przez matkę wpisywany do wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, to nie ustosunkowanie się do tego dowodu będącego w jego posiadaniu w trakcie postępowania o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie może stanowić przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § l pkt 5 Kpa i wzruszenia decyzji ostatecznej na tej podstawie. Nie stanowi to bowiem nowej okoliczności nie znanej organowi w dacie wydania decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy. Instytucja wznowienia postępowania jest szczególną regulacją stanowiącą wyłom w zasadzie trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych / art. 16 ust. l Kpa/ wobec czego jej zastosowanie może mieć miejsce tylko w przypadkach ściśle w kodeksie przewidzianych. Instytucja ta nie może natomiast w żadnym wypadku służyć naprawianiu przez organ zaniedbań z jego strony w toku prowadzonego postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Wyjaśnić także należy, iż postępowanie może być wznowione w przypadkach, które przewiduje kodeks postępowania administracyjnego i jeżeli w wyniku wznowienia postępowania okaże się, że obok przesłanki kodeksowej, przewidzianej w art. 145 lub 145a Kpa, wystąpi przesłanka, o której mowa w art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, to organ wydaje rozstrzygnięcie na podstawie tego przepisu. Sąd w pełni podziela to stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 26 listopada 1999r. nie publikowany. Zostało ono wprawdzie wyrażone na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z 2 lipca 1994r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, jednakże regulacja art. 43 ust. 4 tej ustawy została przeniesiona do art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Jedyna kosmetyczna poprawka tego przepisu poprzez wyłączenie słów "albo że przyznano go w nadmiernej wysokości" nie zmieniła istoty tego przepisu. Oznacza to zatem, że poza wystąpieniem przesłanki kodeksowej musi być także spełniona przesłanka przewidziana ww. przepisie tj. musi wystąpić okoliczność uzasadniająca, że dodatek przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku. W niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § l pjt 5 Kpa i wydania w jej wyniku decyzji na podstawie art. 151 Kpa, ani art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych z uwagi na okoliczność pobytu syna S. poza domem rodzinnym. Nie sposób bowiem przypisać skarżącej podawania nieprawdziwych danych we wniosku lub deklaracji, skoro pojęcie wspólnego zamieszkiwania nie zostało w ustawie o dodatkach mieszkaniowych zdefiniowane, jak również nie posiadała ona informacji o wymeldowaniu dziecka z pobytu stałego w domu rodzinnym i zameldowaniu w Domu Pomocy Społecznej w M. Zgodnie zaś z generalną regułą określoną w Kodeksie cywilnym /art. 26 § l/ miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Skoro Syn S. urodzony w dniu "[...]"czerwca 1984r. / odpis skrócony aktu urodzenia / jako małoletni pozostawał pod władzą rodzicielską obojga rodziców, to skarżąca miała prawo wskazać go jako członka rodziny prowadzącego wspólne gospodarstwo domowe zwłaszcza, ze konsekwentnie podawała także dochody jemu przysługujące z tytułu odszkodowania. W tym zakresie doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego - art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz przepisów postępowania - art. 145 § l pkt 5 Kpa. Nadto organowi należy wskazać, iż organ odwoławczy nie przekazał Sądowi pełnych akt administracyjnych tej sprawy, o którym to obowiązku stanowi art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skoro znajdują się w nich kolejne decyzje Wójta Gminy S. z dnia 19 lipca 2002r., 6 listopada 2002r., 21 lutego 2003r., wydawane w rozpatrywanej sprawie, natomiast brak jest odwołań oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylających te decyzje i przekazujących do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpatrując sprawę organy winny dokonać rozstrzygnięcia jedynie w kontekście nowej okoliczności jaka ujawniła się po wydaniu decyzji przyznających dodatki mieszkaniowe tj. w aspekcie okoliczności dotyczącej otrzymywanego dochodu z tytułu pobieranego przez syna M. K. stypendium z Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Postępowanie w tym zakresie nie będzie jednak dotyczyło wszystkich decyzji uchylonych zaskarżoną decyzją, skoro stypendium było pobierane dopiero od sierpnia 2000r. W świetle powyższego, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 152 tej ustawy, natomiast o kosztach orzekł na podstawie art. 200 ustawy.