II SA/Ol 203/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. K. na decyzję "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki garażu postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowić dla niego adwokata. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżący – A. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu nawiązał do przedmiotu skargi. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. W rubryce nr 7.1. wykazał, objęte małżeńską wspólnotą majątkową, mieszkanie o powierzchni "[...]" (wartość: "[...]") oraz udział w działce (wartość: "[...]"), na której znajduje się - co wynika z uzasadnienia - garaż, w rubryce nr 7.3. - samochód osobowy marki "[...]", rok prod. "[...]" (wartość: "[...]"), w rubryce nr 10 - dochód własny z tytułu "opieki nad matką" w kwocie 520 zł oraz dochód żony z tytułu emerytury w kwocie "[...]", w rubryce nr 11 jako zobowiązania i stałe wydatki wskazał natomiast: czynsz - "[...]", energia - "[...]", gaz - "[...]", ubezpieczenie - "[...]" i "[...]", telefon - "[...]", telewizja - "[...]" i podatek od nieruchomości - "[...]". Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy tylko niektórych kosztów postępowania. To strona tym samym powinna przekonać Sąd, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Skoro zatem strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej otrzymanie prawa pomocy, to nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego pozostaje fakt, iż w sprawie o sygn. akt "[...]" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, postanowieniem z dnia "[...]" 2016 r., na skutek sprzeciwu, zmienił postanowienie Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia "[...]", odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy, w ten sposób, że przyznał mu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W postanowieniu z dnia "[...]", Referendarz sądowy wskazał, że według oświadczenia zawartego we wniosku, skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Ich majątek stanowią: mieszkanie o powierzchni "[...]" wraz z przynależnym gruntem oraz samochód marki "[...]", rok. prod. "[...]". Miesięczne dochody 2-osobowej rodziny z tytułu pobieranego przez skarżącego zasiłku dla opiekuna wynoszą 520 zł, a z tytułu emerytury żony - "[...]" (w wyciągu bankowym z miesiąca sporządzenia wniosku jest to "[...]"). Stałe miesięczne wydatki (udokumentowane załączonymi do wniosku: decyzją ustalającą podatek od nieruchomości wraz z dowodem wpłaty oraz potwierdzeniami zapłaty należności na rzecz operatora telefonii komórkowej, dostawcy energii elektrycznej, dostawcy gazu, spółdzielni mieszkaniowej, towarzystwa ubezpieczeniowego i stowarzyszenia użytkowników telewizji kablowej) wynoszą: czynsz - "[...]", energia elektryczna - "[...]", gaz - "[...]", telefon - "[...]", TV - "[...]". Kwartalne obciążenie podatkiem (od nieruchomości) to "[...]". Podstawą odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy przez Referendarza sądowego było nieprzedłożenie przez niego, pomimo wezwania, wyciągu z jego własnego rachunku bankowego (skarżący przedłożył wyciąg z rachunku bankowego żony) lub wyraźnego oświadczenia o nieposiadaniu przez niego rachunku bankowego. W postanowieniu z dnia "[...]" 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla niej i rodziny, a ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie. W rozpatrywanej sprawie, skarżący, w ocenie Sądu, spełnił ustawową przesłankę do udzielenia mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd wskazał, że ze złożonych przez niego oświadczeń i dokumentów źródłowych wynika, że jest on osobą niepełnosprawną. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, a na dochody rodziny składają się: zasiłek skarżącego dla opiekuna i emerytura jego żony w łącznej kwocie "[...]". Skarżący podał, że stałe miesięczne opłaty wynoszą przeciętnie ponad "[...]", a ponadto ponosi on wydatki na zakup leków, koniecznych dla niego i jego żony. W złożonym sprzeciwie oraz piśmie uzupełniającym wyjaśnił, że nie posiada środków finansowych na rachunku bankowym, który jest wspólnym kontem jego i jego żony, gdyż cały dochód przeznaczany jest na bieżącą konsumpcję. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, skarżący uprawdopodobnił, że posiadane dochody nie są wystarczające do utrzymania 2-osobowej rodziny i poniesienia kosztów związanych z wniesioną skargą, w szczególności do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł, ale także do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, iż z wniosku rozpoznawanego w niniejszej sprawie nie wynika, aby sytuacja materialna 2-osobowej rodziny skarżącego polepszyła się. Stwierdzenie, że okoliczności faktyczne w zakresie sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny, przyjęte za podstawę sformułowania przez Sąd przedstawionej oceny, są w istocie takie same, czyni zatem zasadnym uwzględnienie wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Niezależnie bowiem od różnic kwotowych, niezmienne pozostają źródła dochodów małżonków (zasiłek dla opiekuna i emerytura) oraz przeznaczenie ponoszonych przez nich wydatków. Skoro zaś zgodnie z ustaleniami Sądu, skarżący uprawdopodobnił, że posiadane dochody nie są wystarczające do utrzymania 2-osobowej rodziny i poniesienia kosztów związanych ze skargą wniesioną w sprawie o sygn. akt "[...]", które w niniejszej sprawie są takie same, to przyjąć należy, że w warunkach niniejszej sprawy skarżący również nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego żony, ponieść jakichkolwiek kosztów tego postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, orzeczono jak w sentencji.