II SA/Ol 203/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki garażu 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokat K.K. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, na skutek pisma Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej A zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w trakcie, którego stwierdzono, że na działce nr geod. "[...]" w A, przy ul. A został wybudowany garaż konstrukcji metalowej (typ blaszak) o wymiarach 3,0 m x 6,0 m, którego inwestorami są Z. K. i A. K.. W trakcie postępowania administracyjnego ustalono, że w/w garaż został wybudowany w 2013 r. Ponadto stwierdzono, że inwestorzy nie legitymują się zgodą właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej na wybudowanie w/w obiektu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego działając w oparciu o art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 r. nakazał przedłożyć w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia dokumenty niezbędne do legalizacji samowolnie wybudowanego garażu (typ blaszak) zlokalizowanego na działce nr geod. "[...]" w A, przy ul. A. W związku z faktem, że inwestorzy nie wywiązali się z nałożonych na nich obowiązków decyzją z dnia "[...]" wydaną w oparciu o art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane organ I instancji nakazał natychmiastową rozbiórkę w/w obiektu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym decyzją z dnia "[...]" uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i poprzedzające ją postanowienie z dnia "[...]" oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że organ I instancji powinien umożliwić stronie legalizację samowoli zgodnie przepisami Prawa budowlanego. Następnie postanowieniem z dnia "[...]", PINB ponownie zobowiązał inwestorów do przedłożenia w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia dokumentów niezbędnych do legalizacji samowoli budowlanej. Tym razem, jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia wskazano art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane. W śród dokumentów zażądano: - zaświadczenia Burmistrza Gminy A o zgodności wyżej określonej samowoli budowlanej z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; - oświadczenia o posiadanym prawnie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; - projektu zagospodarowania działki lub terenu; - dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Następnie organ II instancji postanowieniem z dnia "[...]" stwierdził niedopuszczalność zażalenia A. K. na w/w postanowienie wskazując, że jego prawidłowość będzie mogła być zweryfikowana w odwołaniu od decyzji. W związku z faktem, iż inwestorzy nie wywiązali się z obowiązków nałożonych na nich postanowieniem z dnia "[...]" organ I instancji działając w oparciu o art. 49b ust. 1 decyzją z dnia "[...]" nakazał inwestorom rozbiórkę garażu (typ. blaszak) zlokalizowanego na działce nr geod. "[...]" w A, przy ul. A. Na powyższe rozstrzygniecie w ustawowym terminie odwołanie złożył A. K., zarzucając organowi I instancji błędne ustalenia. Z wyjaśnień strony wynikało, iż zlikwidował on stary garaż i postawił nowy oraz, że od 1992 r. opłaca podatek od nieruchomości. Ponadto skarżący wskazał na swój zły stan zdrowia. Pismem z dnia 10 listopada 2015 r. organ II instancji wezwał skarżącego w charakterze strony, do złożenia wyjaśnień w sprawie rozbieżności między zeznaniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej 21 kwietnia 2015 r., a okolicznościami podniesionymi w odwołaniu z dnia 5 października 2015 r. dotyczącymi daty wybudowania garażu. Strona zobowiązana była do złożenia wyjaśnień na piśmie lub osobiście. Dnia 23 listopada 2015 r. w siedzibie organu II instancji stawili się Z. K. i A. K.. Strony złoży wyjaśnienia, z których wynika, iż "stary garaż" o pow. około 27 m2 usytuowany był w inny miejscu, przy budynku nr "[...]" na działce geodezyjnej, która została później podzielona. Stary garaż został odsprzedany za cenę złomu. Nowy garaż o wymiarach 3 x 6 m został wybudowany w 2013 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie dowodowe potwierdziło, iż przedmiotowy budynek wybudowany został przez inwestorów w 2013 r. Z punktu widzenia prawa budowlanego bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt, iż inwestorzy od 1992 r. posiadali stary garaż, który zlokalizowany był w innym miejscu. Przedmiotem niniejszego postępowanie nie jest bowiem kwestia wymagalności podatku od nieruchomości czy spór z zarządcą lecz konkretny budynek usytuowany przy ul. A na działce nr geod. "[...]" w A. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 30 ust. 1, w związku z art. art. 29 ust. 1 pkt 2 budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych w tyra garaży, altan oraz przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² powierzchni działki wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Wymóg zgłoszenia budowy tego typu obiektów obowiązywał również w 2013 r. Bezsprzecznym w ocenie organu odwoławczego jest, iż inwestorzy nie legitymują się takim zgłoszeniem. Dlatego też organ I instancji w sposób prawidłowy zainicjował postępowanie legalizacyjne samowolnie wybudowanego obiektu. W ocenie organu II instancji nie ulega wątpliwości, iż inwestorzy poprzez niewywiązanie się z obowiązków nałożonych na nich postanowieniem zaniechali legalizacji samowoli budowlanej. Wyjaśnienia A. K. nie usprawiedliwiają biernej postawy inwestorów w zakresie wykonania postanowienia, szczególnie, że od 2013 r. mieli oni wystarczająco dużo czasu, aby podjąć próbę legalizacji. Przeciwnie, skarżący od samego początku utrzymuje, że nie popełnił żadnej samowoli budowlanej. O tym, iż jest w błędzie próbował go przekonać organ I instancji oraz organ odwoławczy w postępowaniu odwoławczym zakończonym decyzją kasacyjną, nie przyniosło to jednak oczekiwanego rezultatu. Organ nadzoru budowlanego stopnia wojewódzkiego wyjaśnił, że z treści art. 49b ustawy Prawo budowlane wynika, iż legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem strony. Organ ten wskazał dalej, że jeżeli strona nie chce zrealizować obowiązków wynikających z procedury legalizacyjnej - nawet jeżeli to wynika z jej błędnego przekonania co do legalności inwestycji - to organ nie może jej do tego zmusić. Bierność inwestora w takiej sytuacji jest równoznaczna ze zgodą na rozbiórkę. Decyzja rozbiórki nie jest bowiem decyzją uznaniową a organy nadzoru budowlanego nie mają prawa do jej zaniechania czy zawieszenia. WINB wyjaśnił, że w niniejszej sprawie prawidłowe jeż również postanowienie wydane na podstawie art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzedzające wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zawiera ono m. in. precyzyjne pouczenie o skutkach niespełnienia w wyznaczonym terminie wskazanych w nim obowiązków. W ocenie organu odwoławczego okoliczności podniesione w odwołaniu przez skarżącego dotyczące jego przekonania o legalności oraz złym stanie zdrowia nie mają wpływu na rozstrzygnięcie administracyjne. Skargę na wymienioną decyzję organu nadzoru budowlanego z dnia "[...]" wywiódł A. K. Wyjaśnił, że organ opiera się na zeznaniach świadków, a nie dokumentach urzędowych. Wskazał, że Spółdzielnia A nie ma prawa własności działki nr "[...]", tylko właściciele tejże działki, którzy są wpisani w księdze wieczystej. Wskazał, że Urząd Miasta i Gminy stwierdził zgodnie z aktem notarialnym, że na działce nr "[...]" znajduje się garaż od 1992 r. Skarżący podniósł, że w tych czasach nie potrzeba było żadnych zezwoleń ani projektów. Według skarżącego obecnie Prawo budowlane też się zmieniło i nie potrzeba projektów ani zezwoleń, a organ żąda projektów i zezwoleń, które jednak skarżącego nie obowiązują. Dodatkowo w skardze skarżący podniósł, że jest w trudnej sytuacji materialnej i jest osobą niepełnosprawną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Sąd poddawszy kontroli skarżone rozstrzygnięcie stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej organ I instancji orzekł o konieczności rozbiórki garażu (typu blaszak) o wymiarach o wymiarach 3 m x 6 m zlokalizowanego na działce nr "[...]" w A przy ul. A. Z akt sprawy wynika, że skarżący w 2013 r. posadowił na działce nr "[...]" w A garaż będący przedmiotem postępowania administracyjnego. Nie ulega też wątpliwości, że skarżący nie dokonał zgłoszenia budowy tego garażu do organu administracji architektoniczno-budowlanej. Dodatkowo skarżący podnosi, że już od 1992 r. posiadał garaż na działce nr "[...]", który był zlokalizowany w innym miejscu. Wskazać należy, że stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych w tym garaży, altan oraz przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Stosownie natomiast do treści art. 30 ust. 1 pkt 1) Prawa budowlanego, budowa, o której mowa m.in. w art. 29 ust. 1 pkt 1-2b wymaga zgłoszenia. Przepisy te w bardzo podobnym brzemieniu obowiązywały w 2013 r., kiedy to sporny garaż został posadowiony. Nie ulega więc wątpliwości, że przed wybudowaniem garażu skarżący winien dokonać zgłoszenia. W kwestii tej nic nie zmienia okoliczność, że skarżący posiadał inny garaż, który został wybudowany w 1992 r. Garaż ten był bowiem posadowiony na innej działce (działka nr "[...]"), w innym miejscu i został sprzedany. Zatem okoliczność, że skarżący posiadał zupełnie inny garaż nie może mieć znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Prawo budowlane wymaga bowiem, by garaż o wymiarach i parametrach jakiego dotyczyło postępowanie, mógł być wybudowany dopiero po dokonaniu zgłoszenia. Jednocześnie nie można przyjąć, że skarżący wybudował garaż w 1992 r. (kiedy jak twierdzi nie było wymagane dokonanie zgłoszenia garażu), który następnie został jedynie wyremontowany, czy też przebudowany. Garaż będący przedmiotem postępowania administracyjnego był bowiem posadowiony od podstaw na nowej działce w nowym miejscu. Skoro zatem skarżący nie dokonał zgłoszenia budowy garażu, to organy nadzoru budowlanego, jak najbardziej zasadnie, wszczęły procedurę legalizacyjną z art. 49b Prawa budowlanego. Zgodnie z treścią art. 49b ust. 1 właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni: 1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4; 2) projektu zagospodarowania działki lub terenu; 3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego). W przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1 (art. 49b ust. 3 Prawa budowlanego). W sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący pomimo nałożenia na niego obowiązków wynikających z art. 49b ust. 2 umożliwiających legalizację garażu, nie podjął próby zalegalizowania spornego obiektu budowlanego. To zaś oznacza, że organ nadzoru budowlanego niezależnie od tego, czy była możliwość zalegalizowania spornego garażu, czy też takiej możliwości nie było, zobowiązany był wydać stosownie do treści art. 49b ust. 3 Prawa budowlanego nakaz rozbiórki. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku zgodnie z art. 250 powyższej ustawy oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801).