II SA/Ol 208/14

Dnia 8 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia del. SO Dorota Radaszkiewicz (spr.) Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 roku sprawy ze skargi D. M. na decyzję Rektora Wyższej Szkoły z dnia "[...]" w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2/ zasądza od Rektora Wyższej Szkoły na rzecz skarżącego D. M. kwotę 507 złotych (słownie: pięćset siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia 29 marca 2013r. wydaną na podstawie art. 190 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz na podstawie § 16 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów Wyższej Szkoły "[...]" uchwałą nr x Senatu wskazanej wyżej szkoły wyższej z dnia 29 marca 2013r. Prorektor ds. studenckich postanowił o skreśleniu z dniem 29 marca z listy studentów D.M. studenta II roku studiów w roku akademickim 2012/2013 na kierunku studiów "[...]", studia stacjonarne w związku z nieuzyskaniem zaliczenia semestru trzeciego w określonym terminie. W uzasadnieniu wskazano, że student D.M. w semestrze zimowym w roku akademickim 2012/2013 nie uzyskał zaliczeń i nie zdał egzaminów przewidzianych programem studiów. Ostateczny termin zaliczenia sesji egzaminacyjnej upłynął bowiem 22 marca 2013r. Po rozpatrzeniu odwołania D.M., w którym wniósł on o ponowne wpisanie na listę studentów, decyzją z dnia 26 kwietnia 2013r. Rektor Wyższej Szkoły "[...]" utrzymał w mocy w całości decyzję Prorektora z dnia 29 marca 2013r. W uzasadnieniu podniesiono, iż D.M. w dniu wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów ( 29 marca 2013r.) nie posiadał zaliczenia semestru III i do dnia 26 kwietnia 2013r.(daty wydania decyzji przez organ II instancji) sytuacja studenta nie uległa zmianie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Rektora Wyższej Szkoły Ad"[...]" D.M. zarzucił : - naruszenie przepisu § 16 ust. 2 Regulaminu studiów Wyższej Szkoły "[...]" poprzez naruszenie zasady uznaniowości administracyjnej oraz niewłaściwą interpretację polegającą na skreśleniu skarżącego z listy studentów w roku akademickim 2012/2013 w sytuacji, gdy z zapisów poczynionych w indeksie skarżącego, wynikało, iż zdał on wymagane programem studiów przedmioty do dnia 20 kwietnia 2013r. Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przywrócenie skarżącego na listę studentów w roku akademickim 2012/2013 bądź o uchylenie decyzji w całości. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z regulaminem studiów zaistniała jedna z fakultatywnych przesłanek skreślenia studenta z listy studentów. Zatem w sprawie ma zastosowanie tzw. uznanie administracyjne, czyli uprawnienie organu do wyboru jednego z kilku możliwych rozwiązań prawnych. Podniósł jednak – przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 1981r., SA 234/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 23, iż nie oznacza to dowolności w podejmowaniu decyzji administracyjnej, bowiem w świetle tego orzeczenia "uprawnienie organu administracji do wydania decyzji o charakterze uznaniowym nie zwalania tego organu z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonującej pod względem prawnym i faktycznym". Natomiast w ocenie skarżącego organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie wziął pod uwagę faktu zdania przez skarżącego egzaminu i zaliczenia ćwiczeń z przedmiotu psychometria, ani dolegliwości zdrowotnych skarżącego potwierdzonych zaświadczeniem lekarskim. W odpowiedzi na skargę Rektor Wyższej Szkoły "[...]" wniósł o jej oddalenie, przy czym w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazał na nie zaliczenie przez skarżącego II semestru studiów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje : Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanym dalej p.p.s.a. (Dz. U. z 2012r., poz. 270) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, przede wszystkim z naruszeniem przepisów postępowania. Generalnie zasadne są bowiem zarzuty skargi w tym znaczeniu, iż nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności dla wydania decyzji o skreśleniu D.M. z listy studentów II roku studiów stacjonarnych. Przede wszystkim zaś powody, dla których wydano taką, a nie inną decyzję (skoro jest to decyzja fakultatywna) nie zostały dostatecznie podane i wyjaśnione adresatowi tych decyzji, zważywszy na zarzuty skargi. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały w oparciu o przepis art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym ((tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz.572) oraz na podstawie § 16 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów Wyższej Szkoły "[...]" który ma takie samo brzmienie jak ustawa w zakresie fakultatywnego skreślenia studenta z listy studentów. W świetle art. 190 tej ustawy : 1. Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów, w przypadku: 1) niepodjęcia studiów; 2) rezygnacji ze studiów; 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego; 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. 2. Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku: 1) stwierdzenia braku postępów w nauce; 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Zważyć jednak należy, iż wprawdzie uczelnie wyższe są autonomiczne w podejmowaniu tego typu decyzji (o skreśleniu z listy studentów), które są co do zasady decyzjami uznaniowymi, jednakże decyzje te podlegają kontroli sądowej. Kontrola ta, przeprowadzana jest w zakresie dotyczącym przede wszystkim tego, co zostało już zasygnalizowane na wstępie – czy uprawnione organy zgromadziły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy dowody, czy dokonały następnie wszechstronnego zbadania tego materiału dowodowego, czy dokonały jego oceny pod względem faktycznym i prawnym oraz uzasadniły decyzję w taki sposób, aby z treści tego uzasadnienia wynikały jasne kryteria podjęcia decyzji. Tymczasem w sprawie niniejszej – jak wynika z zapisów w indeksie D.M. dołączonego do skargi, którego oryginał okazano na rozprawie, na datę 20 kwietnia 2013r. widnieje zarówno wpis zaliczeniowy, jak i wpis z egzaminu z przedmiotu psychometria. Wpisy te dokonane zostały przed wydaniem decyzji przez organ II instancji, natomiast na datę jej wydania (26 kwietnia 2013r.) nie wyjaśniono sprzeczności pomiędzy pisemnym oświadczeniem mgr A.S. z 11 lutego 2013 o niezaliczeniu skarżącemu ćwiczeń z psychometrii a wpisem dokonanym przez egzaminatora - prof. A. w indeksie. Z kolei wpisy z indeksu nie są również zgodne z wpisami dokonanymi w "Protokole Zaliczenia Przedmiotu" z dnia 11 lutego 2013r., gdzie przy pozycji 14 dotyczącej D.M., widnieje odręczna adnotacja o treści : "brak zaliczenia", równocześnie innym charakterem pisma poczyniono w tej samej rubryce adnotację o treści :"zal.ćw.3" Przedstawione powyżej okoliczności wskazują na niedostateczne ustalenie stanu faktycznego przez organy, który winien być już ustalony i właściwie oceniony przynajmniej w dacie wydania decyzji przez organ II instancji, skoro stan faktyczny sprawy uległ zmianie w stosunku do tego, który istniał w dacie wydania decyzji w I instancji - co jednakże nie miało miejsca. Zważyć zaś należy, iż w świetle art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Trafnie podniesione zostało w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6.12.2011r., VII SA/Wa 1871/11, iż organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Co więcej organ odwoławczy nie może ograniczać się do rozpoznania sprawy z daty wydania decyzji przez organ I instancji, lecz musi uwzględnić stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpoznawania odwołania. Tekst orzeczenia pochodzi z Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl Zatem w niniejszej sprawie organ II instancji winien na datę wydania decyzji własnej zbadać ponownie merytorycznie sprawę. Tymczasem organ ten ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że na datę wydania decyzji ( 26 kwietnia 2013r.) sytuacja studenta nie uległa zmianie, choć nie rozważył wskazanej wyżej rozbieżności pomiędzy wpisami w indeksie D.M. a oświadczeniem mgr A.S. i wpisami w "Protokole Zaliczenia Przedmiotu". Nie jest to zaś w ocenie sądu wypełnieniem obowiązków organu, wynikających z art. 7 i 77 k.p.a. Zgodnie bowiem z podstawową zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 7 k.p.a., rolą organu administracji publicznej, rozstrzygającego zawisłą przed nim sprawę, jest obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Treść powyższego przepisu jest ściśle powiązana z treścią art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, co umożliwia z kolei dokonanie swobodnej oceny, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Niewątpliwie zasady powyższe znajdują zastosowanie również w przypadku postępowania w przedmiocie wydania decyzji na podstawie przepisów omawianej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w tym na podstawie art.190. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.07.2011r. I OSK 2006/10 podniesiono, iż decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego, a taką jest decyzja o skreśleniu z listy studentów na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 p.sz.w., jest poddana szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, natomiast organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. Tekst orzeczenia pochodzi z Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl W zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji tych wskazanych wyżej, a istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy elementów zabrakło. Mając na uwadze powyższe, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono z mocy art. 152 powołanej ustawy. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.