II SA/Ol 208/25

WyrokWSA w Olsztynie2025-05-27

Skład orzekający: Ewa Osipuk, Beata Jezielska, Grzegorz Klimek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę w przypadku remontu budynku ujętego w gminnej ewidencji zabytków, polegającego na wymianie stolarki okiennej i drzwiowej, jeśli roboty te nie naruszają substancji zabytkowej i nie wymagają pozwolenia na budowę ani zgłoszenia na podstawie przepisów Prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały, iż planowane roboty budowlane polegające na wymianie stolarki okiennej i drzwiowej w budynku ujętym w gminnej ewidencji zabytków podlegają obowiązkowi zgłoszenia. W związku z tym, nie było podstaw do zastosowania art. 30 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego, który pozwala na nałożenie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, jeśli roboty te mogą naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzję o warunkach zabudowy lub spowodować pogorszenie stanu środowiska lub stanu zachowania zabytków. Sąd podkreślił, że wpis do gminnej ewidencji zabytków sam w sobie nie przesądza o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę, a organy nie przeprowadziły analizy, czy roboty te kwalifikują się jako remont w rozumieniu Prawa budowlanego i czy w ogóle wymagają zgłoszenia lub pozwolenia.
Stan faktyczny
Inwestor zgłosił zamiar remontu budynku mieszkalnego polegający na wymianie okien i drzwi. Starosta wniósł sprzeciw i nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, wskazując, że budynek figuruje w gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz znajduje się w strefie ochrony konserwatorskiej. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy. Inwestor zaskarżył decyzje, argumentując, że planowane roboty nie wymagają pozwolenia ani zgłoszenia, a organy błędnie zastosowały przepisy Prawa budowlanego i ustawy o ochronie zabytków.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty O.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant sekretarz sądowy Aneta Krygielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2025 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszonych robót oraz nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Decyzją z 29 stycznia 2025 r. Starosta O. (dalej jako: Starosta lub organ pierwszej instancji), na podstawie art. 30 ust. 5 oraz art. 30 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725 ze zm., dalej jako: P.b.), po rozpatrzeniu zgłoszenia I. W. (dalej jako: inwestor lub skarżący) z 20 stycznia 2025 r., wniósł sprzeciw i nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę w zakresie remontu budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego przy ulicy K. (...) w B., na dz. nr (...), obr. nr (...) m. B., gm. B. W uzasadnieniu decyzji podano, że zgłoszenie dotyczyło zamiaru remontu budynku mieszkalnego, polegającego na wymianie uszkodzonych okien drewnianych oraz drzwi wejściowych wraz z wymianą parapetów okiennych. Wyjaśniono, że brak zgody na roboty budowlane objęte zgłoszeniem wynika z faktu, że przedmiotowy budynek figuruje w gminnej ewidencji zabytków, przyjętej zarządzeniem nr (...) Burmistrza B. z 26 listopada 2015 r. w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków Gminy B. oraz ujęty jest w wojewódzkiej ewidencji zabytków województwa warmińsko-mazurskiego, prowadzonej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Starosta uznał, że roboty budowlane objęte zgłoszeniem mogą naruszyć substancję zabytkową budynku, co wymaga uzyskania uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. 3 P.b., w stosunku do obiektów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę wydaje organ po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Zatem inwestor, aby uzyskać zgodę na przeprowadzenie robót ujętych w zgłoszeniu, jest zobowiązany do wystąpienia z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę. Ponadto podano, że planowana inwestycja znajduje się w strefie ochrony konserwatorskiej "B" - ochrony układów przestrzennych, wyznaczonym w uchwale nr (...) Rady Miejskiej w B. z dnia 15 czerwca 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta B., a zgodnie z § 14 ust. 3 tej uchwały wszystkie projekty realizacyjne oraz wszelkie zmiany planowane na podstawie dokumentacji projektowej w obrębie tej strefy wymagają uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. W odwołaniu od powyższej decyzji inwestor wniósł o jej uchylenie w całości. Podniósł, że w złożonym zgłoszeniu wyszczególnił zakres planowanych robót budowlanych, tj. wykonanie wymiany uszkodzonej długoletnią eksploatacją stolarki okiennej na okna PCV o fakturze drewnopodobnej, drzwi wejściowych oraz wymiana parapetów okiennych; roboty mają polegać na wyjęciu z muru starej stolarki i zastąpieniu jej nowym oknem PCV o fakturze ramiaków łudząco podobnej do drewna sosnowego oraz stolarką drzwiową w kolorze drewna. Zaznaczył, że w czasie demontażu i montażu nie będzie naruszony żaden element konstrukcyjny budynku ani elewacji, gdyż nowe okna i drzwi będą miały ten sam wymiar i kształt co okna uszkodzone. Nie będzie też zachodzić konieczność poszerzania otworów ani ich zmniejszania i nie będzie żadnej ingerencji w elementy decydujące o bezpieczeństwie konstrukcji. Podkreślił, że budynek jest ujęty w gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków, ale nie jest wpisany do rejestru zabytków, ani nie leży na terenie wpisanym do rejestru zabytków. W związku z tym inwestor wskazał, że w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 29 ust. 7 P.b., zaś art. 39 ust 3 P.b., na który powołuje się Starosta, dotyczy robót budowlanych, dla których wymagane jest pozwolenie na budowę. W ocenie inwestora w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 29 ust. 4 pkt 2a P.b., a w związku z tym planowane roboty budowlane nie wymagają ani zgłoszenia, ani uzyskania pozwolenia na budowę. Organ winien zatem poinformować o błędnym wystąpieniu ze zgłoszeniem robót budowlanych i zakończyć postępowanie w sprawie. Inwestor podniósł, że również żaden przepis ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie nakłada obowiązku uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków w przypadku remontu obiektu wpisanego wyłącznie do gminnej ewidencji zabytków. Natomiast zapisy planu miejscowego, na które powołuje się Starosta, nie dotyczą obiektów już istniejących, lecz projektów realizacyjnych oraz wszelkich zmian planowanych na podstawie dokumentacji projektowej w obrębie wskazanej strefy, wymagających uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Decyzją z 13 marca 2025 r. Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej jako: Wojewoda lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie zgłoszenie dotyczy remontu budynku, który figuruje w gminnej ewidencji zabytków oraz ujęty jest w wojewódzkiej ewidencji zabytków, prowadzonej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Podniesiono, że budynek położony jest na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta B. w strefie ochrony konserwatorskiej "B" - ochrona układów przestrzennych. Zgodnie z zapisami tego planu w obrębie wskazanej strefy wszystkie projekty realizacyjne oraz wszelkie zmiany planowane na podstawie dokumentacji projektowej wymagają uzgodnienia z właściwym konserwatorem zabytków. Wyjaśniono przy tym, że gminna ewidencja zabytków powstała w 2010 r. i takie roboty budowlane objęte były w tamtym czasie obowiązkiem zgłoszenia. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ingerencja w formę architektoniczną obiektu powinna przede wszystkim zakładać przeprowadzenie prac konserwatorskich i restauratorskich przy użyciu materiałów i technologii kompatybilnych z oryginalnymi rozwiązaniami, z maksymalnym zachowaniem substancji zabytkowej i rekonstrukcją elementów niezachowanych, np. z dokumentów archiwalnych. Podniesiono, że szczególną kategorią są budynki wpisane do rejestru zabytków lub objęte ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, gdyż w takich przypadkach, prace związane z wymianą stolarki okiennej i drzwiowej wymagają uzgodnienia właściwego konserwatora zabytków, na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Wskazano, że wpis do gminnej ewidencji zabytków oznacza objęcie zabytku ochroną konserwatorską, a tym samym zastosowanie ma przepis art. 39 ust. 3 P.b. W przeciwnym przypadku w sytuacji, gdy planowane roboty budowlane nie są objęte ani obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie miałby możliwości ingerencji, a właściciel obiektu mógłby dowolnie prowadzić roboty budowlane, które mogłyby spowodować naruszenie substancji zabytkowej takiego obiektu. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skargę inwestor wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędne zastosowanie art. 39 ust. 3 P.b. i art. 30 ust 7 P.b. oraz brak zastosowania przepisów art. 29 ust. 4 pkt 2a P.b., art. 29 ust 7 P.b., a także art. 36 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że po dokładnej analizie przepisów prawa budowlanego zorientował się, że na planowane przez niego roboty budowlane nie jest wymagane pozwolenie na budowę, a także nie jest wymagane zgłoszenie, jednakże nie zdążył wycofać złożonego zgłoszenia przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. W ocenie inwestora planowane przez niego roboty budowlane spełniają wymogi określone w art. 29 ust. 4 pkt 2a P.b. i tym samym nie wymagają uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę ani nie wymagają zgłoszenia. Skarżący przywołał również treść art. 29 ust. 7 P.b. wskazując, że jest to katalog zamknięty i nie nakłada żadnych zobowiązań i rygorów na inwestora w wypadku remontu budynku ujętego w gminnej ewidencji zabytków, zaś wymienione w tym przepisie obostrzenia dotyczą budynków ujętych w rejestrze zabytków. Jest to zgodne ze znowelizowaną ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, gdzie w art. 36 pkt 1 i 2 wskazano, że pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz wykonywanie robót w otoczeniu zabytku. Odnosząc się do kwestii zamiany materiału, z którego wykonane mają być okna skarżący wskazał, że art. 3 pkt 8 P.b., zawierający ustawową definicję remontu, dopuszcza stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Wyjaśnił, że stolarki okiennej i drzwiowej nie da się dokładnie odtworzyć, gdyż została ona zniszczona podczas działań wojennych, a następnie była dwukrotnie wymieniana w okresie powojennym i odtworzenie jej dokładnego historycznego wyglądu jest niemożliwe ze względu na brak wzorca. Zaznaczył przy tym, że jego zamiarem jest odtworzenie stanu pierwotnego budynku bez zbędnej ingerencji w wygląd zewnętrzny. Skarżący podniósł, że Wojewoda powołuje się na zapisy planu miejscowego, który został sporządzony w 2005 r., natomiast przepisy Prawa budowlanego zostały później znowelizowane, w tym przepis art. 29 ust. 4 P.b., dotyczący remontu zabytku ujętego wyłącznie w gminnej ewidencji zabytków. Wskazał, że zasady ochrony zabytku ustalone w planie miejscowym muszą być spójne z regulacją ustawową, a obowiązek uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków przestał obowiązywać po znowelizowaniu przepisów P.b. w stosunku do obiektów wpisanych tylko do gminnej ewidencji zabytków i robót ujętych w ograniczonym wykazie w art. 29 ust. 2 i 4 p.b. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja o sprzeciwie w sprawie zgłoszonych robót budowlanych i nałożeniu obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę w zakresie remontu budynku mieszkalnego, wpisanego do gminnej ewidencji zabytków, polegającego na wymianie uszkodzonych okien drewnianych oraz drzwi wejściowych wraz z wymianą parapetów okiennych. Przy czym jako podstawę prawną kwestionowanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał przepis art. 30 ust. 7 pkt 2 P.b., zaś organ odwoławczy dodatkowo powołał się także na art. 39 ust. 3 P.b. i zapisy planu miejscowego. Podnieść zatem należy, że zgodnie z art. 30 ust. 7 pkt 2 P.b. organ administracji architektoniczno-budowlanej może nałożyć, w drodze decyzji, o której mowa w ust. 5, obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, jeżeli ich realizacja może naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy lub spowodować pogorszenie stanu środowiska lub stanu zachowania zabytków. Zatem wniesienie sprzeciwu i nałożenie na inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę w oparciu o powołany przepis może dotyczyć tylko takich robót budowlanych, które są objęte obowiązkiem zgłoszenia z mocy prawa. Przy czym w takim przypadku, jak słusznie podnosi organ, nie ma obowiązku wykazania, że zamierzona inwestycja spowoduje naruszenie, wymienionych w tym przepisie dóbr, ale jedynie, że takie zagrożenie może spowodować, gdyż z brzmienia tego przepisu wynika, że już sama potencjalna możliwość wystąpienia zagrożeń wskazanych w pkt 1- 4 stanowi dla właściwego organu wystarczającą podstawę do wniesienia sprzeciwu (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 665/09, wyrok NSA 18 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1445/10, dostępne w CBOSA). Nie jest zatem konieczne udowodnienie, że planowane roboty budowlane spowodują pogorszenie stanu zachowania zabytków (pkt 2), a wystarczające jest wskazanie przesłanek związanych ze stanem faktycznym sprawy, z których wynika, że pogorszenie stanu jest prawdopodobne, nawet w stopniu minimalnym. Jednakże podkreślić należy, że warunkiem możliwości zastosowania powołanego przepisu jest ustalenie, że planowane roboty budowlane w ogóle podlegają obowiązkowi zgłoszenia. Wyjaśnić przy tym należy, że co do zasady roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 (art. 28 ust. 1 P.b.). Wyjątki od tej reguły zostały określone w przepisach art. 29-31 P.b. i są one jedynymi prawnie dopuszczalnymi odstępstwami; mają one charakter listy zamkniętej i niedopuszczalne jest stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Przepis art. 29 ust. 3 P.b. określa w przypadku których robót budowlanych nie jest wymagana decyzja o pozwoleniu na budowę, natomiast wymagane jest zgłoszenie, zaś w ust. 4 powołanego przepisu wskazano, kiedy nie jest wymagana ani decyzja o pozwoleniu na budowę, ani zgłoszenie. Zgodnie z art. 29 ust. 3 pkt 2b P.b., nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na remoncie budynków, których budowa wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę – w zakresie przegród zewnętrznych albo elementów konstrukcyjnych. Z kolei w myśl art. 29 ust. 4 pkt 2a P.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na remoncie obiektów budowlanych, z wyłączeniem remontu budowli, których budowa wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę i budynków, których budowa wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę – w zakresie przegród zewnętrznych albo elementów konstrukcyjnych. Ponadto z mocy art. 29 ust. 7 P.b. roboty budowlane, o których mowa w ust. 1-4, wykonywane: 1) przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków - wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę, 2) na obszarze wpisanym do rejestru zabytków - wymagają dokonania zgłoszenia - przy czym do wniosku o decyzję o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia należy dołączyć pozwolenie właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków wydane na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W niniejszej sprawie organy, mimo powołania się na przepis art. 30 ust. 7 pkt 2 P.b., w istocie nie wykazały, aby planowane przez skarżącego roboty budowlane objęte były obowiązkiem zgłoszenia, skupiając swoje rozważania wyłącznie na kwestii wymogu uzgodnienia pozwolenia na budowę z wojewódzkim konserwatorem zabytków, stosownie do treści art. 39 ust. 3 P.b. Należy jednak zauważyć, że art. 39 ust. 3 P.b. stanowi, że w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Zatem przepis ten ma zastosowanie jedynie w przypadku, gdy planowane roboty budowlane wymagają uzyskania pozwolenia na budowę z mocy przepisów prawa, albo gdy zostanie skutecznie nałożony obowiązek uzyskania takiego pozwolenia przez organ architektoniczno-budowlany. Żaden z tych przypadków w przedmiotowej sprawie nie zaistniał, a zatem powoływanie się na ten przepis jest co najmniej przedwczesne. Należy natomiast zauważyć, że z akt sprawy nie wynika, aby przedmiotowy budynek, czy też obszar, na którym się znajduje, były wpisane do rejestru zabytków. Tym samym planowane roboty budowlane nie są objęte dyspozycją art. 29 ust. 7 P.b. W związku z tym należało dokonać analizy planowanych robót budowlanych i wyjaśnić, czy roboty te mogą być zakwalifikowane jako wymagające uzyskania zgłoszenia, a takich czynności organy w ogóle nie przeprowadziły. Wprawdzie organ odwoławczy przytoczył treść art. 29 ust. 4 pkt 2 lit. a P.b., ale nie odniósł tej regulacji do stanu faktycznego sprawy. W związku z tym nie wiadomo, czy planowane roboty organ uznał za remont, a jeśli tak to czy zakwalifikował je jako remont wymagający zgłoszenia oraz z jakich względów. Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z art. 3 pkt 8 P.b. remontem jest wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Organ, kwalifikując konkretne roboty budowlane jako remont istniejącego budynku, powinien zatem ustalić, czy i w jakim zakresie stanowią one odtworzenie stanu pierwotnego, czy też stanowią one przebudowę obiektu, tj. następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji (art. 3 pkt 7a P.b.). Wskazać także należy, że pojęcia takie jak "okno", czy też "otwór okienny", nie są definiowane w przepisach Prawa budowlanego, ale niewątpliwie stanowią one element użytkowy budynku, który co do zasady znajduje się w ścianie zewnętrznej (nośnej) budynku. Nie budzi także wątpliwości, że ściany zewnętrzne i umieszczone w nich elementy konstrukcyjne (drzwi, okna i inne otwory) muszą spełniać m.in. wymogi związane z dostępem pomieszczeń do światła dziennego oraz z zapewnieniem ochrony ogniowej, a zmiany w zakresie tych elementów mogą mieć wpływ na parametry techniczne i użytkowe budynku. W związku z tym rolą organu jest prawidłowe określenie charakteru planowanych robót budowlanych w celu jednoznacznego ustalenia, czy stanowią one remont, czy też prowadzą do przebudowy danego obiektu, stosownie do powołanych wyżej przepisów, a w konsekwencji, czy roboty te wymagają uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, czy też w ogóle pozostają poza regulacją Prawa budowlanego. W tym zakresie jednak, jak wskazano wyżej, organy ani nie przeprowadziły żadnego postępowania, ani też podjęły żadnych rozważań w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, a zatem nie wykazały, aby zaistniały podstawy do zastosowania art. 30 ust. 7 P.b. Należy przy tym wyjaśnić, że nieuzasadnione jest stanowisko organów, że ustanowiona w planie miejscowym ochrona konserwatorska dla terenu, na którym znajduje się przedmiotowy budynek oraz fakt wpisania obiektu do gminnej ewidencji zabytków oraz wojewódzkiej ewidencji zabytków przesądza o konieczności nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Wskazać bowiem należy, że zakres i formy ochrony zabytków oraz opieki nad nimi, zasady tworzenia krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami oraz finansowania prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytkach, a także organizację organów ochrony zabytków określa ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1292, dalej jako: u.o.z.). Wśród form ochrony zabytków wyróżnia się m.in. wpis do rejestru zabytków (art. 7 pkt 1 u.o.z.), jak również ustalenie ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (art. 7 pkt 4 u.o.z.). Natomiast gminna ewidencja zabytków, czy wojewódzka ewidencja zabytków nie stanowią formy ochrony zabytków przewidzianych w art. 7 u.o.z., lecz są sposobem sprawowania opieki nad zabytkami. Celem ewidencji zabytków jest gromadzenie informacji o obiektach i nieruchomościach dla tworzenia programów opieki nad zabytkami. Zatem z całą pewnością obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę w przypadku obiektu wpisanego do gminnej ewidencji zabytków nie można wywodzić z przepisów u.o.z., a tym bardziej z zapisów planu miejscowego, które to zapisy nie mają rangi przepisów ustawowych. W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien dokładnie przeanalizować zakres planowanych robót budowlanych i ustalić w sposób jednoznaczny, jaki mają charakter i czy są objęte obowiązkiem zgłoszenia. W przypadku zaś pozytywnych ustaleń w tym zakresie organ winien ustalić, czy istnieją przesłanki do nałożenia na inwestora, w trybie art. 30 ust. 7 P.b., obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło