II SA/Ol 209/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2017 r. sprawy ze skargi F.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie odszkodowania za usunięcie drzew uchyla zaskarżone postanowienie. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu złożonego przez F. W. podania zatytułowanego "Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy oznaczonej znakiem "[...]" postanowiło stwierdzić niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzją z dnia "[...]", Wójt Gminy ustalił na rzecz F. W. oraz T. U. odszkodowanie w wysokości 9661,00 zł za usunięcie drzew z nieruchomości nr "[...]", położonej w obrębie geodezyjnym A, gmina A, i do wypłaty tegoż odszkodowania zobowiązał spółkę A Ponadto wymienioną wyżej decyzją Wójt Gminy A zobowiązał spółkę A do zwrotu na rzecz Gminy kosztów postępowania w wysokości 4059,00 zł. Na skutek odwołania wniesionego przez F. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", uchyliło w całości decyzję wydaną przez Wójta Gminy i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że ustaliło na rzecz F. W. oraz T. W. odszkodowanie w wysokości 9661,00 zł za usunięcie drzew z nieruchomości nr "[...]", położonej w obrębie geodezyjnym "[...]", gmina A, i do wypłaty tegoż odszkodowania zobowiązało spółkę A. Kolegium podniosło, że wniesiona przez F. W. na wskazaną wyżej decyzję skarga została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/01 1215/14. Co więcej w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie F. W. reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika. F. W. nie żądał sporządzenia uzasadnienia wskazanego wyżej wyroku oraz nie skorzystał z przysługującego mu prawa wywiedzenia skargi kasacyjnej. Kolegium argumentowało dalej, że w dniu 25 października 2016 r. F. W. złożył w Urzędzie Gminy wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy oznaczonej znakiem "[...]". Powyższy wniosek Wójt Gminy przekazał do rozpoznania zgodnie z właściwością Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Zdaniem organu odwoławczego, w powyższym stanie rzeczy wniesiony przez F. W. wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy oznaczonej znakiem "[...]" i dotyczącej naliczenia odszkodowania z tytułu usunięcia drzew ze stanowiącej jego własność działki o numerze ewidencyjnym "[...]", uznać należy za niedopuszczalny. Nie może bowiem ulegać żadnej wątpliwości, iż zarówno odwołanie, jak i wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy są środkami zaskarżenia decyzji nieostatecznych. Wniesienie ich zatem daje podstawę do kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Przy czym organ ten w pierwszym rzędzie zobligowany zbadać jest czy nie występują przedmiotowe lub podmiotowe przeszkody do rozpoznania wniesionego środka zaskarżenia. Mając to na uwadze, Kolegium podkreśliło, że ustawie nie jest znany środek zaskarżenia od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez organy jednostek samorządu terytorialnego (w tym przypadku przez właściwego miejscowo wójta) w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten organ. Wskazał organ, iż zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 127 § 3 k.p.a.) wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy przysługuje wyłącznie od decyzji wydanych w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze. Z tego też względu wniesione przez F. W. podanie potraktować należało, jako odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez Wójta Gminy w sprawie prowadzonej pod sygnaturą "[...]" i co za tym idzie do jego rozpoznania właściwe miejscowo i rzeczowo było Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Kolegium wskazało nadto, że środek zaskarżenia w postaci odwołania przysługuje wyłącznie od pozostających w obiegu prawnym, wydanych przez organy pierwszej instancji decyzji nieostatecznych. W przedmiotowej zaś sprawie wydana przez Wójta Gminy decyzja z dnia "[...]", w przedmiocie ustalenia wysokość odszkodowania z tytułu usunięcia drzew ze stanowiącej jego własność działki była już przedmiotem postępowania odwoławczego. Ponadto decyzja ta w wyniku kontroli instancyjnej dokonanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze została uchylona w całości i Kolegium wydało rozstrzygnięcie reformatoryjne orzekając co do istoty sprawy. Skargę na wyżej wymienione rozstrzygnięcie Kolegium złożył F. W.. We wniesionej skardze zarzucił: "rażące naruszenie przepisów ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych podjętego wniosku z dnia: 24.10.2016r. o ponowne rozpoznanie sprawy "[...]" w przedmiocie naliczenia odszkodowania za wywłaszczenie związane z wycinką 385 szt. drzew. Naliczenia zapłaty 3.600 roboczo/godzin ręcznej pracy za wykonane prace porządkowe działki". Zarzucił ponadto, że "wydane postanowienie "[...]" z dnia: 19 stycznia 2017r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania?, które nie istnieje - nie było wnoszone przez skarżącego, przy wykazaniu zniekształcenia - mataczenia postępowania administracyjnego przez nieuprawniony organ wniesionego wniosku do Wójta Gminy o ponowne rozpoznanie sprawy "[...]" tj. naliczenia odszkodowania za wywłaszczenie 385 szt. drzew, naliczenia zapłaty za 3.600 roboczo/godzin ręcznej pracy przy porządkowaniu działki". W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Kolegium stwierdziło niedopuszczalność odwołania, które nie istnieje. Wyjaśnił, że przeprowadzone rokowania z obecnym Wójtem Gminy w sprawie rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy dotyczące ponownego naliczenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości działki nr "[...]" poprzez wycinkę 385 sztuk unikatowych drzew i ponownego naliczenia zapłaty za przepracowane 3.600 roboczo/godzin ręcznej pracy przy porządkowaniu porzuconej przez "[...]" działki nr "[...]" po wycince i zniszczeniu dziatki, skutkowały zawarciem porozumienia, które zostało uwieńczone wnioskiem z dnia 24 października 2016 r. wniesionym do Wójta Gminy. Skarżący wskazał na nieprawidłowe postępowanie Kolegium w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz.1066). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim istotnym jest wskazać, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Odwołanie przysługuje od decyzji. Odwołanie jest zatem niedopuszczalne np., jeżeli decyzja nie weszła do obrotu prawnego (a więc pomimo, że została wydana, nie została stronie doręczona lub ogłoszona) albo gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną, a stanowi np. czynność materialno-techniczną. Natomiast niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuację wniesienia odwołania przez jednostkę nie mającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo też wniesienia odwołania przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnych (Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Becka, Wydanie 9, Warszawa 2008r., B. Adamiak, J. Borkowski, str. 608 – 609). Niemniej jednak wskazać trzeba, że organ związany jest treścią żądania wniesionego przez stronę. Stosownie do treści art. 63 § 1 i 2 k.p.a. podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Niewątpliwym jest, że koniecznym elementem do rozpoznania odwołania jest wniesienie odwołania przez stronę. Organ odwoławczy nie może domniemywać, że strona wnosi odwołanie, w szczególności w takiej sytuacji jaka ma miejsce w obecnym postępowaniu. Decyzja organu I instancji wydana została "[...]", organ odwoławczy rozpoznał już odwołanie, a sąd administracyjny skargę na decyzję organu II instancji. W ocenie Sądu Kolegium co najmniej przedwcześnie uznało, że skarżący wniósł drugie odwołanie od decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy w istocie rozpoznając odwołanie oparł się jedynie na nazwie wniosku jaką nadał swemu pismu skarżący "wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy oznaczonej znakiem "[...]". Organ zauważył też, że skarżący w treści pisma przywołał art. 127 § 3 k.p.a.. Niemniej jednak w ocenie Sądu taka argumentacja organu odwoławczego nie jest wystarczająca. Skarżący bowiem, złożył podanie do organu I instancji żądając wypłaty odszkodowania za wycinkę drzew i naliczenia zapłaty za wykonane na działce prace porządkowe związane z jej uporządkowaniem. Wprawdzie skarżący zatytułował podanie jako: "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oznaczonej znakiem "[...]" (nr decyzji wydanej wcześniej przez organ I instancji), ale trudno przyjąć, że takie sformułowanie tytułu wniosku powoduje, iż w sprawie mamy do czynienie z ponownym odwołaniem od decyzji organu I instancji. Tym bardziej, że podanie zostało przekazane do Kolegium przez Wójta Gminy bez wyraźnej podstawy i uzasadnienia. Ponadto treść uzasadnienia wniesionego podania raczej nie skłania do konkluzji, że przyjęte przez Kolegium tezy w zaskarżonym postanowieniu są słuszne. Skarżący w piśmie przedstawia swoje niezadowolenie z dotychczasowych rozstrzygnięć i postępowania organów, wskazując także, że w jego ocenie może wnieść ponowne podanie o wypłatę odszkodowania niezależnie od tego, że organ odwoławczy wcześniej uchylił decyzję organu I instancji. Skarżący w złożonym piśmie zawiera wnioski w jaki sposób postępowanie winno być przeprowadzone, podaje przepisy, które w jego ocenie winny być podstawą do prawidłowego naliczenia odszkodowania. Dodatkowo pismo zostało wniesione do organu I instancji, a skarżący nie wskazuje, że żąda ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, czy też przekazania tego pisma do Kolegium. W takiej sytuacji Kolegium winno w oparciu o art. 7, 8 i 9 k.p.a. przed rozpoznaniem wniesionego podania wezwać skarżącego do wyjaśnienia, czy aby na pewno wniesione pismo jest odwołaniem od decyzji organu I instancji. Brak wyjaśnienia tej kluczowej w sprawie kwestii skutkuje tym, że organ odwoławczy wydał postanowienie o niedopuszczalności odwołania co najmniej przedwcześnie. Organ ten nie ustalił, czy zamiarem skarżącego było rzeczywiście ponowne wniesienie odwołania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżone postanowienie.