II SA/Ol 211/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S., A. S., M. S., R. S., G. S. i L. S., reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego D. S., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. S., A. S., M. S., R. S., G. S. i L. S., reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego D. S., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia przyznać skarżącym – D. S., A. S., M. S., R. S., G. S. i L. S., reprezentowanym przez przedstawiciela ustawowego D. S., prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące ustanowienie adwokata. We wniosku z dnia "[...]", złożonym na urzędowym formularzu, D. S., występująca w niniejszej sprawie jako przedstawiciel ustawowy skarżących – D. S., A. S., M. S., R. S., G. S. i L. S., wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu powołała się na okoliczności mające związek z zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, dzieci prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami. Ojciec jest współwłaścicielem domu i budynków gospodarczych, do których nie przynależą grunty rolne. Źródłami dochodu rodziców jest renta ojca. W 2009 r. matka nie osiągnęła dochodu podlegającego opodatkowaniu (zgodnie z załączoną kserokopią zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.). Wydatki na leki, energię elektryczną, gaz, wodę i podatek wynoszą łącznie ok. "[...]" miesięcznie. W odpowiedzi na wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, przedstawiciel ustawowy skarżących przedłożyła pisma procesowe z dnia "[...]" (data nadania) oraz z dnia "[...]", z których wynika, iż do majątku matki skarżących należy lokal mieszkalny w G., który nie przynosi dochodu, wymaga bowiem kapitalnego remontu. Z myślą o dzieciach nie wyzbywa się ona jednak tego składnika majątku. Źródłami utrzymania 8-osobowej rodziny są, poza rentą w wysokości "[...]", różnego rodzaju świadczenia otrzymywane przez przedstawiciela ustawowego na dzieci – świadczenia z funduszu alimentacyjnego, świadczenia rodzinne (zasiłki rodzinne wraz z dodatkami, świadczenia opiekuńcze), stypendia szkolne, a także świadczenia socjalne otrzymywane okresowo przez ojca skarżących z "[...]". Dla udokumentowania wskazanych źródeł dochodu przedstawiciel ustawowy skarżących przedłożyła kserokopie: pisma Dyrektora "[...]", przekazów pocztowych renty, decyzji w przedmiocie przyznania stypendiów oraz świadczeń rodzinnych i z funduszu alimentacyjnego, a także wyciąg z własnego rachunku bankowego, z którego wynika, iż wysokość otrzymywanych przez nią świadczeń na dzieci wyniosła w okresie od "[...]" do "[...]" – "[...]", natomiast w "[...]" – "[...]". Oświadczyła ponadto, iż wysokość świadczeń socjalnych otrzymanych w "[...]" z "[...]" wyniosła "[...]". Stypendia szkolne przyznane dla dzieci na zakup różnego rodzaju akcesoriów i pomocy szkolnych wypłacane są po okazaniu rachunków potwierdzających fakt ich kupna. W zakresie ponoszonych przez 8-osobową rodzinę wydatków, przedstawiciel ustawowy skarżących dodała, iż wydatki na wyżywienie wynoszą obecnie ok. "[...]" dziennie, gdyż rodzinie skończyły się zimowe zapasy (kapusta, marchew, buraki, przetwory) i jej członkowie zmuszeni są teraz do kupna większej ilości składników żywnościowych w sklepie wiejskim, gdzie żywność jest droższa. Robią też okresowo większe zakupy w sklepach w mieście, ale wówczas ponoszą dodatkowo koszty dojazdu do tych sklepów. Wskazała, iż rodzina ponosi ponadto wydatki na telefon i TV w łącznej kwocie ok. "[...]" oraz okresowo związane z remontami. Dla potwierdzenia ponoszenia wykazanych wydatków, przedstawiciel ustawowy skarżących przedłożyła kserokopie: faktur VAT, pokwitowań, itp., za energię, wodę, gaz, telefon, TV, leki, podatek i materiały budowlane. Wskazać należy, iż w świetle art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skarżący zwolnieni są z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy ustawy. Tym samym w zakresie rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje kwestia ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Zgodnie z art. 262 powołanej ustawy, do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 powołanej ustawy, ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawiona wyżej sytuacja materialna skarżących i ich rodziny przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie im prawa pomocy, obejmującego ustanowienie adwokata. Skarżący nie są bowiem w stanie ponieść kosztów związanych z jego ustanowieniem bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, iż 8-osobowa rodzina skarżących ponosi bardzo wysokie wydatki związane z utrzymaniem koniecznym, w tym w szczególności na wyżywienie. Pokrycie tych wydatków możliwe jest głównie dzięki świadczeniom otrzymywanym przez przedstawiciela ustawowego na skarżących – świadczeniom rodzinnym i z funduszu alimentacyjnego. Renta ojca skarżących nie jest wystarczająca na zaspokojenie wszystkich podstawowych potrzeb rodziny, zmusza go też do korzystania dodatkowo ze świadczeń socjalnych z "[...]". Mając zatem na uwadze wysokość kosztów, jakie wiążą się z utrzymaniem 8-osobowej rodziny, w tym nie tylko w zakresie wyżywienia, ale również w zakresie niezbędnych środków czystości, odzieży, obuwia, itp. oraz to, że utrzymanie uczących się dzieci, w tym "[...]" niepełnosprawnych, wymaga co do zasady zwiększonych nakładów finansowych, stwierdzić należy, że nawet mimo stosunkowo wysokich świadczeń otrzymywanych przez rodzinę, skarżący nie są w stanie zabezpieczyć środków na utrzymanie konieczne tak licznej rodziny i jednocześnie poczynić oszczędności, z których możliwe byłoby pokrycie kosztów postępowania, tym bardziej, że w niniejszej sprawie kosztami tymi są koszty związane z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. W konsekwencji, w warunkach niniejszej sprawy za zasadne przyjąć należy ustanowienie dla skarżących adwokata. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 262 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.