II SA/Ol 211/13

Dnia 21 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2013 roku sprawy ze skargi R. B. na decyzję Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie stypendium socjalnego - oddala skargę. Decyzją dnia "[...]" r. Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu przyznała R. B. stypendium socjalne w wysokości 75 zł miesięcznie oraz zwiększenie stypendium socjalnego z tytułu zamieszkania studenta w domu studenckim lub w obiekcie innym niż dom studenckim w wysokości 120 zł miesięcznie, w roku akademickim 2012/2013, od października 2012 r. W uzasadnieniu organ podał, że studentka spełniła warunki określone w art. 173 ust. 1 pkt 1, art. 179 i art. 182 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz w § 8 - § 11 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 60 Rektora UWM z dnia 23 września 2011 r. W odwołaniu wniesionym do Uczelnianej Komisji Stypendialnej R. B. podniosła, że dochód na osobę w rodzinie winien być ustalony zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Zauważyła, że skoro jej matka rozpoczęła urlop wychowawczy, to fakt ten skutkował utratą dochodu. Ponownie podjęła ona pracę w dniu 1 grudnia 2011 r., zatem w tym miesiącu nastąpiło przybycie dochodu, dochód z poprzednich miesięcy 2011 r. stanowi zaś dochód utracony w rozumieniu powołanej ustawy. Decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" r. Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego Rektor ustalił na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne w roku akademickim 2012/2013 na 750,00 zł. Organ przyjął na podstawie zaświadczenia z zakładu pracy z dnia 9 stycznia 2012 r., że miesięczny dochód netto na osobę w pięcioosobowej rodzinie odwołującej wyniósł 684,79 zł. Wyjaśnił, że wyliczając dochód do stypendium socjalnego uwzględniono dochód netto matki z tytułu otrzymanego za grudzień 2011 r. wynagrodzenia z tytułu pracy. Jednocześnie dochód z tytułu urlopu wychowawczego i dochód z tytułu pracy wykonywanej przed urlopem wychowawczym został potraktowany jako dochód utracony. Wobec tego miesięczny dochód netto na osobę w rodzinie odwołującej ustalono przyjmując sumę dochodu netto za grudzień 2011 r., wykazanego w zaświadczeniu w kwocie 2.423,93 zł i dochodu miesięcznego z tytułu alimentów 1.000,00 zł. Tym samym, w ocenie organu, prawidłowo ustalono wysokość przyznanego stypendium socjalnego (750,00 zł - 684,79 zł = 65,21 zł), zgodnie z decyzją Rektora UWM nr 60/2012 z dnia 5 listopada 2012 r. w sprawie wysokości kwot stypendiów w roku akademickim 2012/2013, przewidującą, że minimalna kwota stypendium socjalnego wynosi 75 zł. W złożonej skardze R. B. zarzuciła, że powyższa decyzja narusza art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 7 i art./ 77 K.p.a., na skutek niewyjaśnienia stanu faktycznego, w tym rozbieżności wynikających z pominiętego przez organy zaświadczenia pracodawcy matki skarżącej z dnia 27 lutego 2012 r., w którym jak stwierdziła, prawidłowo podano kwotę wynagrodzenia matki za grudzień 2011 r., to jest kwotę 42,14 zł. Rozpoznając sprawę organy natomiast przyjęły kwotę wykazanego dochodu z zaświadczenia z dnia 9 stycznia 2012 r., w którym ujęto kwotę dochodu otrzymanego za grudzień 2011 r. i dochody otrzymane w styczniu 2012 r., pomniejszone o koszty uzyskania przychodu z jednego miesiąca, tj. o kwotę 139,06 zł. Skarżąca zaznaczyła, że składając wniosek o przyznanie stypendium na rok akademicki 2012/2013 załączyła tylko prawidłowo wystawione zaświadczenie z dnia 27 lutego 2012 r., wobec czego do dnia doręczenia zaskarżonej decyzji nie wiedziała, że organy są w posiadaniu zaświadczenia z dnia 9 stycznia 2012 r. Wskazała, że kwestię nieprawidłowości w wystawionych świadczeniach wyjaśniał jej brat w odwołaniu od decyzji nr 06-0100/9/2012. Zdaniem skarżącej, wbrew art. 10 § 1 K.p.a., nie zapewniono jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu, ponieważ nie miała możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Za niezasadne uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Wyjaśnił, że w trakcie weryfikacji dostarczonych dokumentów ustalono, iż Wydział Nauk Technicznych, na którym studiuje brat skarżącej P. B., dysponuje już zaświadczeniem z dnia 9 stycznia 2012 r. wystawionym przez pracodawcę matki studenta o uzyskanym przez nią dochodzie, gdyż zostało ono załączone do wniosku studenta o stypendium socjalne w roku akademickim 2011/2012. Dochód na osobę w rodzinie studentki wyliczono więc na podstawie złożonego wniosku, dołączonych przez skarżącą dokumentów i dokumentów załączonych do wcześniejszego wniosku jej brata. Organ stwierdził, że termin dokonywanych wypłat przez pracodawcę nie ma znaczenia przy wyliczeniu dochodu uzyskanego. W ocenie organu, rzetelnie wyjaśniono stan faktyczny sprawy, gdyż wykorzystano wszystkie dostępne dokumenty dotyczące dochodów matki skarżącej, znajdujące się w posiadaniu Wydziału, a zebrany materiał dowodowy pozwolił na pełną ocenę sytuacji materialnej rodziny skarżącej. Podniesiono ponadto, że skarżąca mogła uczestniczyć w posiedzeniu Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej, gdyż jej posiedzenia są jawne, a ich terminy były dostępne w dziekanacie Wydziału i Biurze ds. Studenckich UWM. W piśmie procesowym z dnia 2 kwietnia 2013 r. skarżąca podniosła, że to terminy dokonywanych wypłat przez pracodawcę decydują o dacie uzyskania dochodu. Wskazała, że taką interpretacje przyjął GOPS, przyznając matce skarżącej w dniu 7 listopada 2012r. zasiłek rodzinny i dodatki do tego zasiłku, na podstawie tych samych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Decyzją tą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji, przyznającą skarżącej stypendium socjalne w wysokości 75 zł miesięcznie oraz zwiększenie stypendium socjalnego w wysokości 120 zł miesięcznie z tytułu zamieszkania studenta w domu studenckim lub w obiekcie innym niż dom studenckim, w roku akademickim 2012/2013, od października 2012 r. W rozpoznawanej sprawie jej istotą było dokonanie oceny, czy organy szkoły wyższej, uprawnione do przyznawania stypendium socjalnego, poprawnie ustaliły wysokość dochodu na osobę w rodzinie skarżącej, co miało wpływ na wysokość tej pomocy, udzielanej studentom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Stosownie do art. 173 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym ( t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 572, dalej też jako: "ustawa" lub "u.s.w.") student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium socjalnego. Stypendium to, zgodnie z art. 179 ust. 1 tej ustawy, ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Sytuację materialną ocenia się poprzez ustalenie wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta. Zgodnie z art. 179 ust. 2 u.s.w. wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Z treści porozumienia z dnia 24 maja 2012 r. zawartego pomiędzy Rektorem UMW w Olsztynie a Radą Uczelnianą Samorządu Studenckiego tej uczelni wynika, że wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne w roku akademickim 2012/2013 wynosi 750 zł. Stosownie zaś do § 3 decyzji nr 60/2012 Rektora UWM w Olsztynie z dnia 5 listopada 2012 r., kwotę stypendium socjalnego, poza kwotą maksymalną i minimalną, stanowi różnica pomiędzy wysokością dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o stypendium socjalne, a wysokością dochodu netto na osobę w rodzinie studenta. Kwota minimalna stypendium określona została w wysokości 75 zł (§ 1 pkt 2 tej decyzji). Zgodnie z art. 179 ust. 5 u.s.w. miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem ust. 4 i wyłączeń zawartych w pkt. 1-5 ust. 5 (Dz.U z 2006 r. Rn 139, poz. 992 ze zm.). Stosownie zaś do § 10 ust. 3 i 4 Regulaminu, miesięczny dochód przypadający na osobę w rodzinie studenta oblicza się sumując dochody netto (po odliczeniu od dochodu podlegającego opodatkowaniu kwot odprowadzanych składek na ubezpieczenie społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne i należnego podatku) z roku kalendarzowego studenta i jego rodziny, a następnie dzieląc je przez liczbę miesięcy, w których osiągany był dochód i liczbę osób w rodzinie studenta. W sprawie nie jest kwestionowana prawidłowość zastosowania przez organy art. 5 ust. 4 i 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 3 pkt 23 lit. a i pkt 24 lit. a tej ustawy i przyjęcie, że dochodem uzyskanym przez matkę skarżącej jest dochód za grudzień 2011 r., gdyż od 19 października 2011 r. do 30 listopada 2011 r. przebywała ona na urlopie wychowawczym. Dochód uzyskany do 30 listopada 2011 r. został zatem potraktowany jako dochód utracony. Kwestią sporną jest natomiast wysokość dochodu uzyskanego przez matkę skarżącej za grudzień 2012 r. w związku z podjęciem przez nią zatrudnienia po zakończeniu urlopu wychowawczego. W aktach sprawy znajdują się dwa zaświadczenia wystawione przez pracodawcę matki skarżącej, dotyczące uzyskanego przez nią dochodu za sporny miesiąc. W zaświadczeniu z dnia 9 stycznia 2012 r. podano, że wynagrodzenie netto wynosiło 2.423,93 zł, natomiast w zaświadczeniu z dnia 27 lutego 2012 r., że wynagrodzenie to wyniosło 42,14 zł. Z adnotacji pracownika organu pierwszej instancji zamieszczonych na tych zaświadczeniach oraz z treści skargi wynika, że matka skarżącej za grudzień 2011 r. otrzymała wynagrodzenie w wysokości 2.423,93 zł wypłacone w styczniu 2012r., a kwota 42,14 zł stanowiła zaliczkę na poczet tego wynagrodzenia, wypłaconą jeszcze w grudniu 2011 r. Zdaniem skarżącej organy winny uwzględnić wysokość tego dochodu podaną w zaświadczeniu pracodawcy z dnia 27 lutego 2012 r., gdyż wykazano tam kwotę faktycznie wypłaconą jej matce w grudniu 2011 r. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Z cytowanych wyżej przepisów prawa nie wynika bowiem, że przez "uzyskanie dochodu" należy rozumieć faktycznie otrzymaną kwotę. Ustawodawca wskazał bowiem, że jest to dochód "spowodowany" zakończeniem urlopu wychowawczego. Wobec takiego sformułowania stwierdzić należy, że w stanie faktycznym sprawy, skoro matka skarżącej po zakończeniu urlopu wychowawczego podjęła ponownie pracę z dniem 1 grudnia 2011 r., to miesiącem uzyskania dochodu jest grudzień 2011 r., za który uzyskała prawo do wynagrodzenia. Nie można bowiem utożsamiać pojęcia "dochód spowodowany zakończeniem urlopu wychowawczego" z pojęciem "dochodu wypłaconego" lub "dochodu faktycznie otrzymanego". Wypłata wynagrodzenia jest bowiem elementem następczym w stosunku do uzyskania dochodu wskutek zakończenia urlopu wychowawczego. Trzeba mieć na uwadze, że wprowadzone w ustawie o świadczeniach rodzinnych zasady uwzględniania utraty i uzyskania dochodów przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę służą przede wszystkim ustaleniu rzeczywistej wysokości tego dochodu. Trudno zatem zaakceptować stanowisko strony skarżącej, iż dochodem uzyskanym po zakończeniu przez jej matkę urlopu wychowawczego jest tylko kwota 42,14 zł. wynagrodzenia netto wypłaconego w grudniu 2011 r. skoro wskutek zakończenia urlopu wychowawczego uzyskała prawo do wynagrodzenia za cały ten miesiąc. Wobec tego przyjęcie, że do ustalenia prawa do stypendium socjalnego i wysokości tego świadczenia należało przyjąć kwotę wynagrodzenia, jakie matka skarżącej uzyskała za miesiąc grudzień 2011 r., a nie w miesiącu grudniu 2011 r., nie narusza powołanych wyżej przepisów prawa. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy organy orzekające prawidłowo ustaliły kwotę dochodu na osobę w rodzinie skarżącej uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne w wysokości 684,79 zł i w konsekwencji ustaliły wysokość spornego stypendium w minimalnej wysokości, tj. 75 zł. W sprawie nie zostały także naruszone przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.) sąd ma obowiązek uchylenia zaskarżonej decyzji w całości albo w części tylko wtedy, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W stanie faktycznym i prawnym rozpoznawanej sprawy nie zaistniała żadna z wymienionych w hipotezie powołanego przepisu przesłanek, która uzasadniałaby uchylenie skarżonej decyzji. Zważyć należy, że organy administracji rozpoznając sprawę zobowiązane są dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 K.p.a.). Zatem uwzględnienie dokumentu złożonego przez brata skarżącej we wcześniejszym postępowaniu prowadzonym przed organem stypendialnym tej samej uczelni, nie stanowi naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a. Dodać należy, że organ wyjaśnił w toku postępowania rozbieżności w treści obydwu zaświadczeń z pracodawcą matki skarżącej, a ustalenia te są zbieżne z twierdzeniami zawartymi w skardze. Fakt, iż do wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie skarżącej, uprawniającą do uzyskania stypendium socjalnego, nie przyjęto kwoty wykazanej w zaświadczeniu z dnia 27 lutego 2012 r., nie wynika z naruszenia powołanych wyżej przepisów postępowania, lecz z odmiennej interpretacji przepisów prawa materialnego. Stwierdzić również należy, że powyższe przesądza o tym, że pomimo iż rzeczywiście nie zapewniono skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nie umożliwiono jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, który to obowiązek wynika z art. 10 § 1 K.p.a., a także wbrew art. 107 § 3 K.p.a., bardzo lakonicznie uzasadniono decyzję organu pierwszej instancji, to uchybienia te w niniejszej sprawie nie mogą stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie wykazała, że zarzucana niemożność wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w jakikolwiek sposób uniemożliwiła jej dokonanie konkretnych czynności procesowych i przez to mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zasadzie nie zgadza się ona z zastosowaną w sprawie wykładnią art. 3 pkt 24 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, skutkującą przyjęciem, że należy uwzględnić dochód uzyskany za miesiąc, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, a nie w tym miesiącu, a podnoszone naruszenia przepisów postępowania mają wyłączenia na celu doprowadzenie do odmiennej oceny zaświadczenia z dnia 27 lutego 2012 r. i pominięcie tego dowodu w sprawie. Nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy argumentacja skarżącej dotycząca wydania przez Wójta Gminy decyzji w sprawie przyznania matce skarżącej zasiłków rodzinnych i dodatków do tych zasiłków, na okres od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r. Zauważyć bowiem należy, że w rozpoznawanej sprawie Sąd mógł poddać ocenie wyłącznie zgodność z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Wskazany przez skarżącą akt administracyjny, wydany przez inny organ administracji w odrębnej sprawie, stosownie do art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie mógł podlegać ocenie Sądu w tym postępowaniu i nie mógł wpłynąć na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, na podstawie art. 151 ustawy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.