II SA/Ol 212/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kosztów usunięcia, przechowywania, wyceny i utylizacji pojazdu postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. W odpowiedzi na doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 506 zł skarżący – P. W., wniósł - na urzędowym formularzu PPF - o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu nawiązał do przedmiotu skargi. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. W rubryce nr 7.1. wykazał: "Dom jednorodzinny "[...]" m2" oraz "Pomieszczenie po byłym warsztacie "[...]" m2", dodając w rubryce nr 9, że nieruchomości te wymagają kapitalnego remontu i "uregulowań "[...]"". W rubryce nr 7.2.3. skarżący wpisał: "zadłużenie alimentacyjne, administracyjne wartość około "[...]"", w rubryce nr 10 wskazał, że jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy i nie posiada dochodu, natomiast w rubryce nr 11 jako zobowiązania i stałe wydatki wykazał: alimenty - "[...]", opłaty za media - "[...]" i podatek od nieruchomości - "[...]". W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia skarżący wezwany został do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do nieruchomości wykazanych w rubryce nr 7.1. - domu i pomieszczenia po byłym warsztacie "[...]" oraz ewentualnych innych nieruchomości budynkowych i/lub gruntowych wchodzących w skład jego majątku) i finansowej (w zakresie odnoszącym się do prowadzonej uprzednio działalności gospodarczej w formie warsztatu "[...]", statusu osoby bezrobotnej, jego źródeł utrzymania w poszczególnych miesiącach poczynając od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, ewentualnego korzystania w latach 2016-2017 ze świadczeń z pomocy społecznej lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub członków rodziny, wysokości i przeznaczenia ponoszonych przez niego wydatków, a ponadto wyciągów z rachunków bankowych z okresu od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie lub pisemnego oświadczenia o nieposiadaniu jakichkolwiek rachunków bankowych). W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na przedmiotowe wezwanie, skarżący przedłożył dodatkowe oświadczenia, zgodnie z którymi wykazany w rubryce nr 7.1. dom (parter) jest zdewastowany i wymaga kapitalnego remontu. Wskazał, że dom otrzymał w drodze spadku "[...]", a prawa do niego przysługują również "[...]", który nie wyraża zgody na jego wynajęcie. Dom położony jest na działce, która w całości pozostaje w dyspozycji "[...]". W dalszej kolejności wskazał, że pomieszczenia po byłym warsztacie "[...]", gdzie obecnie mieszka i których jest właścicielem, są w bardzo złym stanie technicznym "[...]". Obecnie stara się je remontować w celu uruchomienia "działalności "[...]", a także branży "[...]"". Oświadczył, iż w przeszłości prowadził zakład "[...]", na dowód czego załączył kopię zaświadczenia w przedmiocie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej z "[...]". Stwierdził, że w skład jego majątku wchodzi ponadto dom zamieszkiwany przez "[...]", do którego jednak "[...]". Odnosząc się do wezwania w zakresie dotyczącym źródeł jego utrzymania od dnia 1 stycznia 2016 r., skarżący wskazał, że do "[...]", a po "[...]" zajmuje się dorywczymi pracami i remontem swojego warsztatu. Dodał, że środki pieniężne z tytułu prac dorywczych wystarczały na opłacenie w połowie bieżących alimentów. Skarżący załączył kopię zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej, zgodnie z którym nie korzystał i nie korzysta z żadnej formy pomocy tego ośrodka. Przedłożył również zaświadczenie, zgodnie z którym jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od dnia 20 października 2016 r. Oświadczył, że w latach 2016-2017 nie otrzymywał żadnej pomocy finansowej od osób trzecich, a jedynie w zamian za opiekę nad matką - częściowo dożywianie. Odnosząc się do wezwania w zakresie dotyczącym wysokości i przeznaczenia miesięcznych wydatków skarżący wskazał: "wyżywienie - dożywiam się u mamy, alimenty - opłata w połowie w wysokości "[...]", woda - odcięta, prąd - odłączony" i załączył kopie zaświadczeń o stanie zaległości z tytułu podatku od nieruchomości oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Na zakończenie skarżący oświadczył, że nie posiada jakichkolwiek rachunków bankowych. Wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżący nie przedłożył wszystkich żądanych oświadczeń, co sprawia, że nie jest możliwe dokonanie oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Wskazać należy, że w dodatkowych oświadczeniach skarżący udzielił wprawdzie dodatkowych wyjaśnień, lecz w sposób niepełny i ogólnikowy. Nie wyjaśnił przy tym przyczyny niezłożenia wszystkich żądanych oświadczeń, nie odniósł się również do powstałych na ich tle niespójności. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że pomimo wezwania skarżący nie przedłożył ani dodatkowych oświadczeń ani dokumentów źródłowych, w oparciu o które można byłoby ustalić wysokość środków pieniężnych, jakimi dysponował/dysponuje w latach 2016-2017. Zauważyć należy, że w dodatkowych oświadczeniach, skarżący stwierdził jedynie, że po "[...]" zajmował się dorywczymi pracami - nie wskazał jednak wysokości uzyskanego w związku z tym dochodu oraz nie sprecyzował tytułu i okresu z jakiego dochód ten pochodził. W formularzu wniosku skarżący stwierdził, że jest osobą bezrobotną i nie posiada dochodu, nie wykazał też jakichkolwiek oszczędności. Z przedłożonych zaświadczeń wynika, że jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od dnia 20 października 2016 r., nie korzysta jednak z żadnej formy pomocy ośrodka pomocy społecznej. Skarżący oświadczył też, że w latach 2016-2017 nie otrzymywał żadnej pomocy finansowej od osób trzecich, a jedynie w zamian za opiekę nad matką - częściowo dożywianie. W tych okolicznościach trudno racjonalnie wytłumaczyć, a skarżący sam tego nie czyni, w jaki sposób nie tylko zaspokaja on swoje niezbędne potrzeby, skoro od ponad pół roku jest osobą bezrobotną, bez oszczędności, bez dochodu, a jedyną pomoc jaką wykazał jest pomoc matki w zakresie częściowego dożywiania, ale również remontuje pomieszczenia po byłym warsztacie "[...]" w celu uruchomienia "działalności "[...]", a także branży "[...]"". Mając to na uwadze stwierdzić należy, że nie jest możliwe zaspokajanie chociażby tylko podstawowych potrzeb bytowych, nie mówiąc już o prowadzeniu prac remontowych, bez posiadania jakichkolwiek dochodów, oszczędności lub uzyskiwania pomocy finansowej/rzeczowej ze strony rodziny, osób trzecich lub jakichkolwiek instytucji. Skarżący nie ujawnił natomiast źródeł utrzymania we wskazanym zakresie - nie wykazał tym samym, że nie jest w stanie z tych źródeł sfinansować kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Do dodatkowych oświadczeń skarżący załączył wprawdzie dokumenty świadczące o zadłużeniu z tytułu podatku i alimentów, dodał też, że "dożywia się u mamy" i nie wykazał innych wydatków, wskazując, że prąd jest odłączony, a woda - odcięta, lecz w tych okolicznościach nie wyjaśnił, w jaki sposób aktualnie pokrywa wykazane w dodatkowym oświadczeniu alimenty w wysokości "[...]", nie odniósł się też do wykazanych w formularzu wniosku opłat za media w kwocie "[...]", których wykazanie kłóci się z twierdzeniem o odłączeniu prądu i wody, szczególnie że skarżący nie wskazał, aby posiadał w tym przedmiocie zadłużenie. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że nieujawnienie przez skarżącego, pomimo wezwania, jego sytuacji materialnej w pełnym zakresie uniemożliwia stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania, czy to w całości, czy też w części, bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania. Oświadczenia, których nie można uznać za wiarygodne, nie mogą też stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.