II SA/Ol 213/14
WyrokWSA w Olsztynie2014-09-18
Skład orzekający: Marzenna Glabas, Alicja Jaszczak-Sikora, Adam Matuszak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego jest prawidłowa, gdy inwestor nie uiścił nałożonej opłaty legalizacyjnej?Ratio decidendi
Decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego jest zgodna z prawem, jeśli inwestor nie uiścił nałożonej opłaty legalizacyjnej. Uiszczenie tej opłaty jest obligatoryjnym warunkiem legalizacji samowoli budowlanej, a jej brak obliguje organ do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Brak możliwości umorzenia opłaty legalizacyjnej oznacza, że inwestor musi albo zapłacić, albo liczyć się z rozbiórką.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził samowolną rozbudowę budynku mieszkalnego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po wstrzymaniu robót i nałożeniu obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, organ ustalił opłatę legalizacyjną w wysokości 50 000 zł. Inwestor nie uiścił opłaty, co skutkowało wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę. Po uchyleniu przez WSA poprzedniej decyzji z przyczyn proceduralnych, organ ponownie wydał decyzję nakazującą rozbiórkę, która została utrzymana w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżący wniósł skargę, domagając się umorzenia opłaty legalizacyjnej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2014 roku sprawy ze skargi E. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki części obiektu oddala skargę.
W dniu "[...]" w toku czynności kontrolnych w miejscowości "[...]",
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w "[...]" stwierdził: piętrową rozbudowę
budynku mieszkalnego o wymiarach 6,0m x 6,0m, częściowo podpiwniczoną, dach
dwuspadowy konstrukcji drewnianej, fundamenty betonowe, ściany z betonu komórkowego, stropy wylewane betonowe (wg załączonej do protokołu dokumentacji fotograficznej). Na w/w roboty budowlane rozpoczęte w "[...]" inwestor E. S. nie posiadał pozwolenia na budowę.
Niniejsze ustalenia skutkowały wszczęciem postępowania w sprawie rozbudowy
budynku mieszkalnego o wymiarach 6,0m x 6,0m wykonanej na działce nr "[...]"
w miejscowości "[...]". W toku czynności wyjaśniających organ I instancji wystąpił
do Starosty Powiatowego w "[...]", który pismem z dnia "[...]" potwierdził brak wydania na przedmiotową inwestycję pozwolenia na budowę.
W oświadczeniu z dnia "[...]" E. S. wskazał, iż nie
uzyskał uprzedniej decyzji o pozwoleniu na przebudowę ponieważ nie wiedział, że jest potrzebna. Wyjaśnił, że w latach osiemdziesiątych wykonał dobudowę o wymiarach 3,0m x 6,0m oraz remont w mieszkaniu zakładając centralne ogrzewanie, bieżącą wodę, wymianę wszystkich okien i drzwi i zalanie betonem posadzek. Ponadto został wykonany remont dachu konstrukcji drewnianej na budynku mieszkalnym podciągając dobudowę pod ten dach. W "[...]" w celu adaptacji poddasza na mieszkanie dla syna inwestor rozbudował istniejącą
dobudowę wzmacniając fundamenty i przebudowę ścian (w celu zrobienia schodów
do piwnicy i schodów na poddasze z zapleczem na łazienkę oraz przejściem na poddasze).
Postanowieniem z dnia "[...]" PINB w "[...]" wstrzymał prowadzenie
przedmiotowych robót budowlanych oraz nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 60 dni: zaświadczenia Burmistrza "[..]" o zgodności rozbudowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z zagospodarowaniem działki, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W związku z przedłożeniem przez inwestora powyższych dokumentów PINB w "[...]" postanowieniem z dnia "[...]" nałożył na E. S. obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 50000,00 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Postanowieniem z dnia "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w wyniku rozpatrzenia zażalenia E. S. utrzymał w mocy w/w postanowienie organu I instancji. Inwestor od orzeczenia organu II instancji złożył skargę do WSA w Olsztynie, który
wyrokiem z dnia 17.07.2012 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 240/12, z uwagi na naruszenie norm procesowych, uchylił postanowienie organów I i II instancji.
Ponownym postanowieniem z dnia "[...]" PINB w "[...]" nałożył na E. S. obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 50000,00 zł. W pouczeniu niniejszego postanowienia inwestor został powiadomiony, iż nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej będzie skutkowało wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowej rozbudowy. Postanowienie organu I instancji zostało
doręczone inwestorowi w dniu "[...]", a tym samym w związku z nieskorzystaniem przez E. S. z prawa złożenia zażalenia stało się ono ostateczne i wymagalne.
Wojewoda decyzją z dnia "[...]", wydaną po rozpatrzeniu wniosku inwestora z dnia "[...]", odmówił
umorzenia opłaty legalizacyjnej nałożonej postanowieniem PINB w "[...]" z dnia "[...]". Następnie Minister Finansów, w wyniku rozpatrzenia odwołania E. S., decyzją z dnia "[...]" uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i umorzył postępowanie organu I instancji w całości z uwagi na brak podstaw prawnych pozwalających na udzielenie ulg w spłacie opłat legalizacyjnych.
Pismem z dnia "[...]" Wojewoda poinformował PINB, iż do dnia "[...]" inwestor nie uiścił opłaty legalizacyjnej, co zgodnie z art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane winno skutkować
wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę.
W związku z powyższym decyzją z dnia "[...]" PINB w "[...]" nakazał E. S. rozbiórkę rozbudowanej części budynku mieszkalnego o wymiarach 6,0m x 6,0m wykonanej na działce nr "[...]" w miejscowości "[...]", bez wymaganego prawem pozwolenia od Starosty. Decyzja ta została uchylona decyzją organu odwoławczego z dnia "[...]".
W toku ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji uzyskał z zasobów archiwalnych Starostwa Powiatowego w "[...]" reprodukcję pomiarów sytuacyjno-wysokościowych z "[...]". Z analizy mapki wynikało, że w "[...]" nie istniała rozbudowa budynku o wymiarach 3,0m x 6,0m (która wg oświadczenia Inwestora powstała w latach 80-tych). Wymiar zewnętrzny przedmiotowej rozbudowy został doprecyzowany stosownie do parametrów zawartych w przedłożonym przez inwestora projekcie budowlanym z "[...]".
W związku z powyższym PINB w "[...]" decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", działając na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej jako: k.p.a.), nakazał E. S. rozbiórkę rozbudowanej
części budynku mieszkalnego, podpiwniczonej, parterowej z poddaszem użytkowym
o wymiarach zewnętrznych 6,0m x 6,10m; powierzchnia zabudowy "[...]"; powierzchnia użytkowa "[...]"; kubatura "[...]", wykonanej na działce nr "[...]" w miejscowości "[...]", bez wymaganego prawem pozwolenia od Starosty "[...]".
Od niniejszej decyzji organu I instancji inwestor złożył odwołanie w ustawowym
terminie wskazując, iż w jego ocenie sprawa umorzenia opłaty legalizacyjnej nie została
do końca wyjaśniona. Ponadto załączył kserokopię mapki z "[...]", na której
jest zaznaczona przedmiotowa rozbudowa.
Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Argumentował, że definicję legalną pojęcia "budowa" zawiera art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z powołaną definicją przez budowę rozumie się także "odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego". Przez rozbudowę należy rozumieć zmianę innych charakterystycznych parametrów istniejącego obiektu budowlanego, jak kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość. Efektem budowy (wykonywania, odbudowy, nadbudowy, rozbudowy) jest zawsze powstanie nowej substancji budowlanej. Podniósł, że samowolnie wykonane przez inwestora roboty budowlane prowadzone od "[...]" doprowadziły do zmiany parametrów charakterystycznych obiektu tj. jego rozbudowy. Zatem należy stwierdzić, iż organ I instancji prawidłowo zakwalifikował wykonane roboty, jako rozbudowę
istniejącego budynku mieszkalnego albowiem wystąpiła zmiana powierzchni zabudowy
i kubatury budynku. Przeprowadzenie rozbudowy bez pozwolenia na budowę narusza art. 28 ustawy Prawo budowlane. Tym samym PINB w "[...]" zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania w trybie art. 48 w/w ustawy. Organ I instancji umożliwił inwestorowi legalizację samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego wstrzymując prowadzenie dalszych robót budowlanych oraz nakładając obowiązek przedstawienia w zakreślonym terminie stosownej dokumentacji. Wykonanie powyższego obowiązku przez inwestora skutkowało ustaleniem przez
PINB w "[...]" (w trybie art. 49 ustawy Prawo budowlane) opłaty legalizacyjnej, której
uiszczenie doprowadziłoby do legalizacji samowolnej rozbudowy - skarżący został pouczony, iż nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej w zakreślonym terminie skutkować będzie (stosownie do art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane) wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowej rozbudowy. Postanowienie organu I
instancji zostało doręczone inwestorowi w dniu "[...]", a tym samym w związku
z nieskorzystaniem przez E. S. z prawa złożenia zażalenia na w/w postanowienie PINB w "[...]" stało się ono ostateczne i wymagalne w dniu "[....]". Wystąpienie Inwestora z wnioskiem do Wojewody nie wstrzymywało wykonania w/w postawienia PINB. Zatem już w dniu "[...]" przy braku uiszczenia przez inwestora opłaty legalizacyjnej organ I instancji miał przesłanki do wydania decyzji w trybie art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane nakazującej rozbiórkę przedmiotowej rozbudowy. Odnosząc się do argumentacji skarżącego WINB wskazał, iż wątek umorzenia opłaty
legalizacyjnej, chociaż nie wpływał na wykonanie orzeczenia PINB w "[...]", został
ostatecznie rozstrzygnięty decyzją Ministra Finansów z dnia "[...]", którą uchylił on decyzję Wojewody z dnia "[...]" i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister wskazał na brak podstaw prawnych pozwalających na udzielenie ulg w spłacie opłat legalizacyjnych. Przedmiotowa decyzja została doręczona w dniu "[...]". Inwestor nie składał na nią skargi do WSA w Warszawie. W związku z powyższym zarzuty skarżącego należy uznać za niezasadne. Dodatkowo podniósł, że reprodukcja pomiarów sytuacyjno-wysokościowych z "[...]" pozyskana przez organ I instancji z zasobów archiwalnych Starostwa Powiatowego w dniu "[...]" jednoznacznie wskazuje, że w "[....]" nie istniała rozbudowa budynku o wymiarach 3,0m x 6,0m. Powołany dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 k.p.a. podważył sprzeczne oświadczenia inwestora
co do daty wykonania przedmiotowej rozbudowy, potwierdzając jednocześnie informacje zawarte w projekcie budowlanym z "[...]".
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Sądu E. S. żądając umorzenia opłaty legalizacyjnej. Wskazał, że w jego ocenie opłata legalizacyjna powinna zostać umorzona zgodnie z wytycznymi zawartymi w decyzji Ministra Finansów. Dodał, że nie jest w stanie opłacić opłaty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności w konsekwencji zastosowania art. 145 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w "[...]" z dnia "[...]" nakazującą skarżącemu rozbiórkę, wykonanej bez wymaganego pozwolenia na budowę, rozbudowy części budynku mieszkalnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 48 ust. 1 w związku z art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane (zwanej dalej: ustawą). Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Stosownie do ust. 2 art. 48 ustawy jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. W postanowieniu tym ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (art. 48 ust. 3 ustawy). W myśl ust. 4 art. 48 ustawy w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (ust. 5 art. 48 ustawy).
W konsekwencji rozpoznający sprawę organ w pierwszej kolejności zbadać winien powstałą samowolę pod kątem możliwości jej legalizacji, a w zależności od wyniku poczynionych ustaleń bądź to wstrzymać prowadzenie robót (gdy budowa nie została jeszcze zakończona) i nałożyć na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentów umożliwiających ewentualną przyszłą legalizację obiektu, bądź też, w razie stwierdzenia, że legalizacja nie jest możliwa nakazać rozbiórkę samowolnie wybudowanego lub będącego w budowie obiektu. W rozpoznawanej sprawie takie postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych zostało wydane w dniu "[...]" wraz z zobowiązaniem do przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy. Skarżący zgodnie z nałożonym na niego zobowiązaniem przedłożył wymagane dokumenty. W myśl z kolei art. 49 ust. 1 ustawy właściwy organ, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada:
1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń;
3) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane
- oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Do opłaty legalizacyjnej stosuje się przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 ustawy, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu.
W przypadku stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust. 1 art. 49 ustawy, właściwy organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, w określonym terminie, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1. Decyzję tę wydaje się również w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej. W razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 właściwy organ wydaje decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowieniu robót.
W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia "[...]", działając na podstawie art. 49 ustawy organ I instancji ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej na kwotę 50000,00 zł i nakazał jej wniesienie w terminie 7 dni. Powyższa opłata nie została uiszczona przez skarżącego. W konsekwencji powyższego w dniu "[...]" zapadła decyzja o rozbiórce.
Zestawienie treści przepisów prawa budowlanego dotyczących likwidacji skutków samowoli budowlanej oraz legalizacji samowolnie wykonanych robót z działaniami organu nadzoru budowlanego wskazuje, że organ działał w granicach obowiązującego prawa.
Podkreślenia wymaga, iż likwidacja samowoli budowlanej może polegać na orzeczeniu nakazu rozbiórki bądź na jej legalizacji. Legalizacja łączy się z koniecznością spełnienia określonych przesłanek. Jednym z koniecznych wymogów jest uiszczenie w terminie opłaty legalizacyjnej ustalonej przez organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 w zw. z art. 59f ust. 1 ustawy. W razie spełnienia wymagań określonych w art. 49 ust. 1 ustawy właściwy organ wydaje decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót. W przypadku zaś nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej organ wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1, a więc decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części.
Dodać również należy, że decyzja, o której mowa, nie ma charakteru uznaniowego. W przypadku bowiem gdy inwestor nie dopełnił obowiązków umożliwiających ewentualną legalizację obiektu, w tym nie uiścił opłaty legalizacyjnej, wydanie decyzji o rozbiórce jest obligatoryjne i niezależne od woli organu. Decyzje podejmowane na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli stwierdzona zostaje samowola budowlana i nie ma możliwości jej legalizacji, to organ jest nie tylko uprawniony, lecz nadto obligowany do wydania nakazu rozbiórki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 1999 r., IV SA 69/97, LEX nr 46680).
Uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest obligatoryjnym elementem procesu legalizacji samowolnie wykonanego obiektu. Bez uiszczenia przez inwestora opłaty legalizacyjnej organ nie może wydać decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 867/08 - dostępny na stronie internetowej www.orzeczeniansa.gov.pl). Zaznaczenia wymaga, iż uiszczenie opłaty legalizacyjnej nie jest obowiązkiem inwestora. Jej uiszczenie jest bowiem swojego rodzaju przywilejem - sposobem sanowania samowoli budowlanej. Nie korzystając z przywileju tego i nie uiszczając opłaty inwestor musi jednak liczyć się z tym, iż w takim przypadku właściwy organ na podstawie art. 49 ust. 3 i 48 ust. 1 ustawy zobligowany jest wydać decyzję nakazującą rozbiórkę wybudowanej bez pozwolenia budowlanego części obiektu budowlanego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 842/07- dostępny jak wyżej).
W niniejszej sprawie, tak jak to wyżej wskazano, organy administracji wdrożyły procedurę legalizacyjną. Inwestor wykonał nałożone na niego obowiązki, co stanowiło podstawę do uruchomienia kolejnego etapu legalizacji, tj. ustalenia opłaty legalizacyjnej. W razie braku opłaty legalizacyjnej organ nie ma podstaw prawnych do wdrożenia kolejnego etapu tej procedury lecz wydaje decyzję nakazującą przymusową rozbiórkę (art. 49 ust. 3 w związku z art. 48 ust. 1ustawy). W konsekwencji stwierdzić należy, że wydana w sprawie decyzja nie narusza prawa, skoro skarżący nie uiścił opłaty legalizacyjnej co z jednej strony stanowi konieczny warunek dla zatwierdzenia projektu budowlanego i wznowienia robót budowlanych, a z drugiej strony jej brak obliguje organ do orzeczenia rozbiórki.
Należy ponadto zauważyć, że stosownie do treści art. 28 ust. 1 ustawy roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 ustawy. W niniejszej sprawie, jak trafnie wykazały organy, mamy do czynienia z rozbudową budynku. Zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy ilekroć w ustawie mowa jest o budowie - należy przez to rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Z kolei przez roboty budowlane rozumie się (art. 3 pkt 7): budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Jak stanowi art. 28 ust. 1 ustawy, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Wykonane roboty budowlane nie mieszczą się wśród wyjątków objętych przepisem art. 29 ustawy, a zatem wymagają pozwolenia na budowę, według ogólnej reguły ustanowionej w art. 28 ust. 1 tej ustawy. Jest zaś w sprawie bezsporne, że inwestor nie posiadał pozwolenia na wykonanie przedmiotowych robót budowlanych. Wprawdzie ustawodawca nie zamieścił w ustawie Prawo budowlane legalnej definicji "rozbudowy", niemniej analiza przepisów art. 3 pkt 6, 7 i 7a ustawy, definiujących terminy: "budowa", "roboty budowlane" i "przebudowa" pozwala na stwierdzenie, że taki zakres robót budowlanych, którego skutkiem jest zmiana bryły obiektu budowlanego (w zakresie powierzchni zabudowy, kubatury, wysokości, długości, szerokości, liczby kondygnacji) wypełnia pojęcie "rozbudowy".
W konsekwencji, oceniając trafnie, że opisane roboty budowlane wymagały pozwolenia na budowę, rozstrzygające sprawę organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały w przedmiotowej sprawie art. 48 ustawy, umożliwiający legalizację samowoli budowlanej, którą jest między innymi wybudowanie lub budowa (a zatem rozbudowa i nadbudowa) obiektu lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W świetle przedstawionych powyżej rozważań, stwierdzić należy, iż organy nadzoru budowlanego dokonały ustalenia wszystkich istotnych dla rozpatrzenia sprawy okoliczności faktycznych, co odpowiada obowiązkom wynikającym z art. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Przede wszystkim bezspornie ustalono, na podstawie uzyskanych zasobów archiwalnych Starostwa Powiatowego w "[...]" reprodukcji pomiarów sytuacyjno-wysokościowych, że w "[...]" nie istniała rozbudowa budynku o wymiarach 3,0m x 6,0m. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi ustawowe określone w art. 107 § 3 k.p.a., jest kompletne, logiczne i zrozumiałe co do motywów, którymi się organ odwoławczy kierował, a prawidłowość zastosowania przepisów prawa nie budzi wątpliwości Sądu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie aprobuje stanowisko organów uzasadnione ustalonymi okolicznościami sprawy i poparte zebranym materiałem, którego wartości dowodowej w skardze skutecznie nie podważono.
Nie mógł ponadto odnieść skutku podnoszony przez skarżącego zarzut, że nie miał on świadomości o tym, że opłata nie została umorzona. Z treści skargi wynika, że skarżący nie zrozumiał uzasadnienia decyzji Ministra Finansów z dnia "[...]" Okoliczność ta jednak nie ma wpływu na prawidłowość decyzji PINB o nałożeniu opłaty legalizacyjnej. Ponownie należy zatem wskazać, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości umorzenia opłaty legalizacyjnej, zatem postępowanie w tej sprawie nie może się toczyć. Ustawodawca przewidział bowiem, że albo opłata legalizacyjna zostanie uiszczona w pełnej wysokości, albo nastąpi rozbiórka samowoli budowlanej. Nie ma natomiast możliwości umorzenia opłaty legalizacyjnej.
Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 151 p.p.s.a., skargę jako niezasadną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło