II SA/Ol 217/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi I.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia odmówić ustanowienia radcy prawnego. I.J., której skarga na decyzję w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego została oddalona, zwróciła się we wniosku z dnia 9 maja 2012 r. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego /k. 31-32 akt/. W jego uzasadnieniu podniosła, iż nie jest w stanie nająć zawodowego pełnomocnika, ponieważ nie może nic sprzedać, nie posiada zasobów pieniężnych i nie może podjąć pracy ze względu na opiekę nad teściową. Jak wynika z oświadczenia, we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają ze skarżącą mąż (41 l.) i córka (16 l.). Jej majątek stanowi ½ domu o pow. 60 m2 i ½ nieruchomości rolnej o pow. 5,25 ha. Majątkiem męża jest 1/3 mieszkania o pow. 86 m2. Jego dochód miesięczny z tytułu "działalności" wynosi 2000 zł brutto. Skarżąca zaznaczyła, iż od tej kwoty odprowadzana jest składka na ZUS w wysokości 975 zł. Nadmieniła, że w drugiej części domu, którego jest współwłaścicielką, mieszkają bracia i matka, a jej mąż dzieli własność mieszkania z siostrami i matką. Pismem z dnia 15 maja 2012 r. /k. 35/ skarżąca została zobowiązana do przedłożenia: wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez nią i jej męża, z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz kopii dowodów uiszczenia w kwietniu br. stałych wydatków związanych z mieszkaniem i działalnością gospodarczą męża. Do Sądu przesłane zostały (w formie kopii): faktura za telefon stacjonarny, Internet i telewizję kablową na kwotę 102,41 zł, wystawiona za kwiecień br. Przedsiębiorstwu Handlowo-Usługowemu C.J. /k.39/, potwierdzenie dokonania w maju br. wpłaty 112,87 zł za energie elektryczną /k. 39/, dowód uiszczenia przez C.J. w maju br. 67,23 zł z tytułu zakupu wody /k. 40/, historia rachunku bankowego I.J. i C.J. od dnia 18 lutego do 18 maja br. /k. 41/, zestawienie operacji na rachunku bankowym Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego C.J. za okres od 18 maja 2011 do 18 maja 2012 r. /k. 42/, potwierdzenia dokonania w dniu 10 kwietnia br. trzech wpłat na rachunki ZUS, w sumie 975,76 zł /k. 43/, dowód uiszczenia w kwietniu br. 381 zł z tytułu deklaracji VAT-7 /k. 43/. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 1 czerwca 2012 r. /k. 47/ skarżąca wyjaśniła /k. 50/, iż nie ponosi żadnych zobowiązań względem wspólnoty mieszkaniowej, czy też spółdzielni mieszkaniowej, "ponieważ takie nie zostały zawiązane". Opał wyrabia z mężem we własnym zakresie i sami opalają pomieszczenia. Za wszystkie media średnio płacą 250 zł miesięcznie. Warzywa uprawiają, mięso pozyskują z drobiu (obecnie jest to 30 kaczek) i praktycznie kupują tylko chleb i mleko, na co wydają ok. 150 zł miesięcznie. Do niedawna posiłkowali się pieniędzmi z kredytu oraz środkami wycofanymi z trzeciego filaru. Obecnie są bliscy wpadnięcia w wir zadłużenia. Załączone zostały: zestawienie przychodów i wydatków za maj 2012 r. /k. 51-52/, kopie deklaracji VAT-7 za luty, marzec i kwiecień 2012 r. /k. 53-55/ oraz kopie dowodów uiszczenia raty kredytu i alimentów za maj 2012 r. /k. 56/. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Ponieważ z mocy art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, w skrócie: p.p.s.a.) skarżąca nie ma w niniejszej sprawie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, rozstrzygnięcie zgłoszonego wniosku ogranicza się do kwestii ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie w tym unormowaniu określenia "gdy wykaże" oznacza, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w przewidzianej w nim sytuacji. W rozpatrywanym przypadku dochód miesięczny brutto trzyosobowej rodziny został zadeklarowany w kwocie 2000 zł. Tyle wyniosła w przybliżeniu (dokładnie: 2022,86 zł) różnica pomiędzy przychodem a kosztami działalności gospodarczej w maju 2012 r. (średnia liczona od początku roku jest jednak o 319,52 zł niższa; wynosi 1703,34 zł /k.52/). Według twierdzenia zawartego we wniosku, 975 zł z tej kwoty odprowadzane jest do ZUS. Jako stały wydatek związany z działalnością gospodarczą udokumentowane zostało również zobowiązanie z tytułu podatku VAT /k. 43/. W lutym, marcu i kwietniu wyniosło ono kolejno: 402, 381 i 420 zł. Na potrzeby analizy przyjęto na tej podstawie, iż z podanego we wniosku dochodu w budżecie rodziny pozostaje do wykorzystania ok. 650 zł/m-c. Tymczasem same wydatki na kredyt, alimenty i żywność wynoszą 846,26 zł. Z kolei udokumentowane opłaty za prąd, wodę, telefon, Internet, TV w kwietniu br. to suma 284,5 zł. (w piśmie z 11 czerwca 2012 r. małżonkowie podali, iż za "wszystkie media" płacą średnio 250 zł miesięcznie). Jeśli uwzględni się to, iż na rachunek bankowy małżonków dokonywana jest "wypłata zasiłku rodzinnego i świadczenia opiekuńczego i funduszu alimentacyjnego" (91 zł), miesięczny deficyt szacowany jest na ok. 390 zł. W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że w przeciągu trzech miesięcy z rachunku tego dokonano tylko jednej wypłaty (400 zł w dniu 13 marca 2012 r.), a saldo końcowe wynosi 432,5 zł. Z kolei na rachunku firmowym saldo końcowe wynosi 375,5 zł, a w ciągu roku jedyna operacja to zwrot nadpłaty podatku dochodowego w dniu 17 czerwca ubiegłego roku. Wyłaniającym się wątpliwościom nie sposób przeciwstawić stwierdzenie małżonków, iż "do niedawna posiłkowali(-) się pieniędzmi z kredytu oraz pieniędzmi wycofanymi z trzeciego filaru". Kierując się wskazaniami logicznego rozumowania, wiedzy i doświadczenia życiowego, orzekający uznał zatem, że dokumenty przedstawione przez skarżącą nie obrazują jej rzeczywistej sytuacji finansowej i jako takie nie mogą stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Z tej przyczyny orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.