II SA/Ol 22/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków W. W i S. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego postanawia: 1. odmówić przyznania W. W. i S. W. prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, 2. przyznać W. W. i S. W. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące ustanowienie adwokata. We wnioskach, złożonych na urzędowych formularzach, uczestnicy postępowania – W. W. i S. W. wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]". W ich uzasadnieniu podnieśli, iż ze względu na podeszły wiek oraz stan zdrowia nie są w stanie osobiście wystąpić przed sądem, a ponieważ nie jest ich stać na zawodowego pełnomocnika z wyboru, wnoszą o ustanowienie adwokata z urzędu. Zgodnie z oświadczeniami o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, W. W. i S. W., będący małżonkami, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z wnukiem, jego żoną oraz dwójką ich dzieci. Do majątku wnioskodawców należy mieszkanie o powierzchni "[...]" oraz dwa budynki gospodarcze. Łączna wysokość dochodu wnioskodawców oraz ich wnuka i jego żony wynosi "[...]" netto. Środki te, po opłaceniu stałych wydatków miesięcznych i rocznych (podatek od nieruchomości, czynsz, woda, energia, telefon, TV, gaz, leki) w łącznej kwocie "[...]", przeznaczane są na żywność i środki czystości. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, w świetle art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 ppsa, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zauważyć należy, iż z treści przytoczonych przepisów wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi bowiem instytucję wyjątkową. Z tego też powodu, nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na wyjątkowy charakter tej instytucji prawo pomocy powinno być przyznawane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy wnioskodawca istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niego obiektywnie niemożliwe. Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać zatem pod uwagę, z jednej strony, możliwości finansowe wnioskodawcy, z drugiej zaś wysokość obciążeń finansowych, jakie musi ponieść w konkretnym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe, uznano, że przedstawiona wyżej sytuacja materialna wnioskodawców i ich rodziny nie przemawia za przyznaniem im prawa pomocy w zakresie całkowitym, ale uzasadnia przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym. Biorąc pod uwagę wysokość środków pieniężnych ("[...]"), jakie pozostają rodzinie, po pokryciu wykazanych stałych wydatków miesięcznych i rocznych, przyjęto bowiem, że ze środków tych możliwe jest przy rozsądnym gospodarowaniu zabezpieczenie nie tylko środków na wyżywienie i pozostałe niezbędne wydatki wnioskodawców i ich rodziny, lecz również poczynienie pewnych oszczędności, z których możliwe będzie pokrycie także części kosztów postępowania. Mając zatem na uwadze możliwości płatnicze wnioskodawców oraz zakres ich żądania uznano, że w warunkach niniejszej sprawy uzasadnione jest ustanowienie dla nich adwokata. Ustanowienie przez wnioskodawców zawodowego pełnomocnika, którego usługi mogą okazać się konieczne, szczególnie na dalszym etapie postępowania sądowego, przekracza bowiem ich możliwości finansowe. Mimo możliwości poczynienia pewnych oszczędności nie są oni w stanie ponieść przedmiotowych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przejęcie zaś przez Skarb Państwa kosztów związanych z ustanowieniem dla wnioskodawców zawodowego pełnomocnika umożliwi im poczynienie oszczędności i tym samym zabezpieczenie z dochodu ich rodziny środków pieniężnych na koszty sądowe, których obowiązek uiszczenia może pojawić się dopiero na dalszym etapie postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, orzeczono jak w sentencji.