II SA/Ol 220/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. W. na decyzję Wojewody "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości postanawia zwolnić skarżącego od wpisu od skargi oraz odmówić zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, F. W., zwany dalej skarżącym, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, iż jedynymi stałymi źródłami utrzymania jego i jego żony są renta i emerytura (w części zajęte). Dodał, iż na ich utrzymaniu pozostaje syn, który jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem. W rubryce nr 7.1. ("Nieruchomości") wykazał dom o powierzchni "[...]", nieruchomość rolną o powierzchni "[...]" oraz "nieczynny (...) obiekt szklarniowy", w rubryce nr 10 ("Dochody") – dochód własny z tytułu renty i dochód żony z tytułu emerytury w łącznej wysokości "[...]", natomiast w rubryce nr 11, mając na uwadze wykazane dochody i ponoszone wydatki (obowiązkowe opłaty, ogrzewanie, utrzymanie rodziny), uznał swój wniosek za zasadny. Z uwagi na to, że z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, iż skarżącemu przysługuje prawo do odszkodowania za "[...]" (k. 18) oraz do odszkodowania za "[...]" (k. 53), skarżący wezwany został do przedłożenia pisemnego oświadczenia przedstawiającego stan tych spraw, a w przypadku ugodowego ustalenia odszkodowania, bądź istnienia choćby nieprawomocnych decyzji w tym zakresie – kopii stosownych dokumentów. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżący wyjaśnił, iż sprawa odszkodowania za "[...]" jest przedmiotem sporu pomiędzy nim a podmiotem zobowiązanym do jego wypłaty, dlatego też organ administracji ustala obecnie ewentualną wysokość tego odszkodowania. Skarżący wskazał jednocześnie planowany termin ustalenia jego wysokości (zgodnie z załączonym zawiadomieniem organu administracji przewidywany termin załatwienia sprawy wyznaczony został do 2 miesięcy od dnia doręczenia zawiadomienia). Na zakończenie skarżący stwierdził, iż w obecnym czasie nie jest znana wielkość ewentualnego odszkodowania i termin jego wypłaty. Nasuwają się jednak wątpliwości, czy w ogóle uzyska on jakiekolwiek odszkodowanie i kiedy. Jego otrzymanie rozwiązałoby natomiast problem "opłat spraw" i poprawiłoby stan finansowy jego rodziny. Wskazać należy, iż w świetle art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona tym samym powinna przekonać Sąd, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Skoro zatem strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej otrzymanie prawa pomocy, to nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku w niniejszej sprawie pozostaje fakt, iż postanowieniem z dnia "[...]", sygn. akt "[...]", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Przedmiotowe postanowienie wydane zostało po rozpoznaniu wniosku skarżącego na skutek jego sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia "[...]", odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy w związku z brakiem udzielenia przez niego odpowiedzi na wezwanie o treści analogicznej do treści wezwania skierowanego do skarżącego również w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, iż zarówno stan majątkowy skarżącego, jak i wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów, przemawiają za przyjęciem poglądu, że nie jest on w stanie uiścić kosztów sądowych, a także ponieść kosztów zastępstwa procesowego bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny. W ocenie Sądu, skarżący uprawdopodobnił, że posiadany dochód otrzymywany ze świadczeń emerytalno-rentowych nie jest wystarczający do utrzymania jego oraz rodziny oraz poniesienia kosztów związanych z wniesiona skargą. Sytuacja rodziny jest trudna także z powodu braku pracy, której nie może znaleźć pełnoletni syn skarżącego, pozostając na utrzymaniu rodziców. Z nadesłanego zawiadomienia organu administracji wynika także, że skarżący do chwili obecnej nie uzyskał żadnych środków z tytułu odszkodowania za "[...]", które to środki niewątpliwie wpłynęłyby na poprawę sytuacji materialnej rodziny. W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarżący znajduje się w trudnych warunkach materialnych i nie posiada środków majątkowych, które umożliwiałyby mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedmiotowe postanowienie wydane zostało po uprzednim odrzuceniu przez Sąd skargi skarżącego w tej sprawie. Mając na uwadze powyższe, jak również wobec stwierdzenia skarżącego, zawartego w odpowiedzi na wezwanie w niniejszej sprawie, iż nie jest mu znana wielkość ewentualnego odszkodowania i termin jego wypłaty oraz wobec wyrażenia przez niego wątpliwości co do tego, czy w ogóle uzyska jakiekolwiek odszkodowanie, które rozwiązałoby problemy z kosztami prowadzonych spraw i poprawiłoby stan finansowy jego rodziny, przyjęto, iż dotychczas skarżący nie otrzymał jakiegokolwiek odszkodowania – ani za "[...]" ani za "[...]". Stwierdzenie, iż okoliczności faktyczne w zakresie sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny, przyjęte za podstawę sformułowania przez Sąd przedstawionej oceny, są takie same w niniejszej sprawie, czyniłoby zatem zasadnym uwzględnienie wniosku skarżącego w całości. Zważywszy jednak na etap postępowania sądowego w niniejszej sprawie i wysokość kosztów związanych z jej prowadzeniem wymaganych obecnie i przyszłych oraz możliwości płatnicze skarżącego, na które korzystnie może wpłynąć wypłata spodziewanych odszkodowań, uznano, że w warunkach niniejszej sprawy uzasadnione jest zwolnienie skarżącego jedynie od wpisu od skargi, którego uiszczenie warunkuje na obecnym etapie postępowania sądowego nadanie sprawie dalszego biegu, oraz odmowa zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Uznano bowiem, że dzięki wypłaconym odszkodowaniom możliwe może być partycypowanie przez skarżącego w ewentualnych dalszych kosztach postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla jego 3-osobowej rodziny. W sytuacji zaś, gdy odszkodowania nie zostaną wypłacone skarżącemu lub pomimo ich wypłaty sytuacja materialna jego rodziny nie ulegnie zasadniczej poprawie, na dalszym etapie postępowania sądowego skarżący będzie mógł, jeśli uzna to za konieczne, ponownie wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, orzeczono jak w sentencji.