II SA/Ol 220/13

Dnia 11 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant referent-stażysta Anna Zofia Głażewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2013 roku sprawy ze skargi F. W. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]", wydaną w trybie art. 126 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Starosta A zezwolił spółce A na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w obrębie A, gm. A, oznaczonej w rejestrze gruntów nr działka "[...]", stanowiącej własność małżonków F. W. i T. W.. Od decyzji tej odwołał się F. W., który wniósł o uchylenie-anulowanie powyższej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W szczególności odwołujący zarzucił naruszenie art. 10 § 1, art. 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia jest art. 126 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Według Wojewody zawarte w przywołanej regulacji prawnej przesłanki zaistniały na gruncie niniejszej sprawy. Organ I instancji zaś w swojej decyzji wykazał potrzebę pilnego wejścia i czasowego zajęcia działki F. W. i T. W., w celu wycinki drzew rosnących pod i w pobliżu linii A, które mogłyby spowodować przerwy w dostawie energii elektrycznej dla Gminy A. Zdaniem organu odwoławczego spełniona została przesłanka nagłości zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, gdyż planowana przez spółkę A wycinka drzew pod napowietrzną linią energetyczną na odcinku biegnącym przez działkę nr "[...]" nie przyniosła zamierzonych rezultatów, z powodu nie udostępnienia nieruchomości przez F. W.. Dowodem na powyższe jest notatka służbowa z dnia 13 listopada 2012 r. pracownika powyższej firmy przesyłowej. Wskazano, że z wniosku Spółki z dnia 5 listopada 2012r., skierowanego do Starosty A, wynika, że firma ta nie mogła już dłużej zwlekać z wycinką drzew, gdyż utrzymywanie wysokiego stanu zadrzewienia pod linią energetyczną A znajdującego się na działce nr "[...]" w A mogłoby skutkować zagrożeniami pożarowymi i porażeniowymi. Ponadto istniała pilna potrzeba zapobieżenia awariom spowodowanym wrośniętymi drzewami pomiędzy liniami energetycznymi, co zostało udokumentowane wykonanymi zdjęciami fotograficznymi. O tym, że wysokie drzewa, znajdujące się na posesji F. W., dotykają przewodów linii średniego napięcia 15 kV, stwarzając zagrożenie wystąpienia pożaru, świadczy również treść uzasadnienia decyzji Wójta Gminy A z dnia "[...]" w sprawie udzielenia dla spółki A zezwolenia na usunięcie drzew znajdujących się na działce nr "[...]" w A. Wojewoda stwierdził również, że kwestie związane ustaleniem skali zniszczeń mienia zgłoszonych przez F. W. do organów śledczych, nie mają wpływu na postępowanie administracyjne prowadzone w trybie art. 126 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie bowiem z art. 126 ust. 3 wspomnianej ustawy ewentualne ustalenie odszkodowania - w trybie administracyjnoprawnym - za szkody powstałe z tytułu czasowego zajęcia nieruchomości, o których mowa w art. 126 ust. 1 tej ustawy, następuje w odrębnym postępowaniu, wszczynanym z urzędu przez organ I instancji, który udzielił zezwolenia na czasowe zajęcie działki nr "[...]". Skargę na ww. decyzję wywiódł F. W., wnosząc o jej anulowanie bądź uchylenie. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca opisała stan faktyczny sprawy i podejmowane w jej toku działania przez skarżącego oraz wydawane przez organ rozstrzygnięcia. Ponadto podniesiono m.in., że w dniu 25 lutego 2013r. do Prokuratury Rejonowej A wpłynął wniosek skarżącego o objęcie postępowaniem i wszczęcie śledztwa przeciwko wskazanym w tym wniosku funkcjonariuszom publicznym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. W piśmie procesowym z dnia 11 czerwca 2013r. skarżący podtrzymał stanowisko przedstawione w skardze, a także zwrócił się o uzupełnienie akt sprawy o materiały dowodowe z akt sprawy II SA/Ol 51/13 oraz przyjęcie wyszczególnionych w tym piśmie materiałów dowodowych do sprawy, rozpoznanie ich i uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia "[...]", którym to rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji zezwalającą spółce A na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w obrębie A, gm. A, oznaczonej w rejestrze gruntów nr działka "[...]", stanowiącej własność małżonków F. W. i T. W. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, u.g.n (Dz. U. z 2010r., Nr 102, poz. 651), zgodnie z którym w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku. Zgodnie z zaprezentowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnią tego przepisu, którą Sąd w niniejszym składzie w całości podziela, możliwość skorzystania przez właściwy organ administracji z trybu postępowania określonego w art. 126 ust. 1 u.g.n., zależy od zaistnienia siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Analizując znaczenie takich pojęć jak "siła wyższa" lub "nagła potrzeba" należy stwierdzić, że w obu wypadkach ustawodawca zakłada zaistnienie takich stanów, które nakazują natychmiastowe działanie w celu niedopuszczenia do powstania szkody. Tak więc podstawą wydania decyzji w takich sprawach muszą być takie informacje, które wskazują na potrzebę wyjątkowo szybkiego działania (wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009 r., I OSK 301/08, LEX nr 515988). Takie szczególne okoliczności, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zaistniały. Z wniosku Spółki z dnia 5 listopada 2012r., skierowanego do Starosty A, wynika, że utrzymywanie wysokiego stanu zadrzewienia pod linią energetyczną A na działce nr "[...]" w A mogłoby skutkować zagrożeniami pożarowymi i porażeniowymi. Ponadto wrastające pomiędzy linie energetyczne drzewa stanowią potencjalne źródło awarii skutkujących odcięciem zasilania w energię elektryczną dla mieszkańców pobliskiej gminy. Zaznaczyć trzeba, że przedmiotowa linia energetyczna zasila ponad 3 tysiące odbiorców, a ewentualne awarie związane z tą linią mogłyby wywołać skutki w postaci braku energii elektrycznej dla wszystkich mieszkańców, podmiotów gospodarczych i administracyjnych znajdujących się na terenie całej gminy A. Podkreślić należy, że czynność wycięcia drzew nastąpiła na podstawie prawomocnej decyzji z dnia "[...]" zezwalającej spółce A na usunięcie drzew w ilości 385 sztuk na nieruchomości skarżącego. W decyzji tej wyraźnie stwierdzono, że dokonane oględziny potwierdziły, że na przedmiotowej działce znajdują się drzewa, które dotykają przewodów linii średniego napięcia 15 kV, stwarzając zagrożenie wystąpienia pożaru (akta adm. k. – 18). Ponadto w aktach sprawy znajduje się zdjęcie (akta adm., k. – 17), które pokazuje, że drzewa dotykają linii energetycznych, a gałęzie niektórych drzew wrastają pomiędzy te linie. Już samo to zdjęcie obrazuje zagrożenie jakie mogłoby spowodować na przykład złamanie się któregoś z drzew. Nie trudno wyobrazić sobie, że powalenie nawet jednego drzewa może zagrozić przedmiotowej linii energetycznej. Z dużą dozą prawdopodobieństwa trzeba założyć zatem, że zdarzenie takie mogłoby spowodować nie tylko awarie i braki w dostawie energii elektrycznej dla mieszkańców Gminy A, co przecież też jest bardzo dotkliwe dla mieszkańców gminy, ale także realną obawę o niebezpieczeństwo powstania pożaru czy też porażenia ludzi. Tym samym zagrożenie jakie stwarzały drzewa rosnące na nieruchomości skarżącego należy ocenić jako znaczne, a skutki i skala ewentualnych zdarzeń związanych z powaleniem choćby jednego z tych drzew mogłyby być tragiczne. W ocenie Sądu istniało wysokie i realne prawdopodobieństwo bardzo niebezpiecznych następstw dalszego utrzymywania takiego stanu rzeczy jaki istniał przed wycinką rzeczonych drzew. Zaniechanie zaś wycięcia drzew spowodowałoby spiętrzenie zagrożenia ponieważ rzeczone drzewa cały czas rosną i w związku z tym ryzyko z nimi związane również rośnie. W niniejszej sprawie zatem organy zasadnie sięgnęły po środek prawny wynikający z art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, zwłaszcza, że skarżący nie zgodził się dobrowolnie udostępnić swojego terenu dla dokonania stosownych czynności. Jest rzeczą oczywistą, że uprawnienie wynikające z tego przepisu jest uciążliwe dla strony i nie należy ono do typowych środków administracyjnych, z pewnością nie można go też nadużywać. Jednakże na gruncie niniejszej sprawy nie doszło do takiego nadużycia. Przeciwnie, w zaistniałej sytuacji faktycznej niezbędne było sięgnięcie po ten nadzwyczajny środek prawny ponieważ w ocenie Sądu zagrożone były najwyższe wartości jakie prawo chroni, czyli życie, zdrowie i bezpieczeństwo ludzi. Ewentualna powstała szkoda zaś mogłaby mieć więc charakter zarówno materialny jak i niematerialny. Prawidłowo również decyzji organu I instancji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie bowiem ze stanowczą treścią art. 126 ust. 2 u.g.n., jeżeli tylko zachodzą podstawy do wydania decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości, to nadanie tej decyzji rygoru jest obligatoryjne. Oczywistym ratio legis takiej regulacji jest przesłanka nagłości potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Skoro konieczne jest natychmiastowe działanie, to nie może być miejsca na zwłokę. Konstrukcja zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości przewidziana w art. 126 u.g.n., odmiennie niż to jest w wypadku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o jakim mowa w art. 124 u.g.n., nie przewiduje żadnych rokowań z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, przed wystąpieniem z wnioskiem opartym na treści art. 126 u.g.n., co jest zrozumiałe gdy się zważy na powoływaną już wyżej przesłankę nagłości potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, która jest istotą omawianej instytucji. Nie mniej jednak spółka A informowała skarżącego o konieczności przeprowadzenia wycinki drzew, jednocześnie zwracając się o przedstawienie propozycji kwoty odszkodowania za tą czynność. Rozmowy prowadzone pomiędzy spółką i skarżącym nie przyniosły jednak rezultatu. Zaznaczyć jednak trzeba, że fiasko takich negocjacji nie było powodem powziętych przez organ działań prawnych. Zastosowanie bowiem instytucji zajęcia nieruchomości nie może być bowiem oczywiście sankcją za negatywny wynik takich negocjacji. Trzeba jeszcze raz podkreślić, że jedyną przyczyną czasowego zajęcia nieruchomości skarżącego było zapobieżenie ewentualnej szkodzie jaką mogłyby wywołać wycięte już drzewa. Ponadto należy wyjaśnić, że kwestia odszkodowania dla strony za wycięcie drzew i ewentualnych powstałych przy wykonaniu tej czynności zniszczeń wskazanych na rozprawie przed sądem (akta sądowe, k. – 54) nie była rozpatrywana w niniejszym postępowaniu i nie ma wpływu na jego wynik. Zagadnienie odszkodowania jest uregulowane w art. 126 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do tego przepisu po upływie okresu, na który nastąpiło zajęcie nieruchomości, podmiot, który zajął nieruchomość, jest obowiązany doprowadzić nieruchomość do stanu poprzedniego. Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe w wyniku zajęcia nieruchomości przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. Załączone zaś przez skarżącego dokumenty w postaci korespondencji ze spółką A i Zakładem A oraz notatki skarżącego nie stanowią dowodów, skutecznie kwestionujących zastosowanie przez organ w niniejszej sprawie regulacji prawnej z art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami Mając powyższe na względzie Sąd nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.