II SA/Ol 225/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania dotyczącego przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz skarżącego M. C. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 lutego 2025 r., nr SKO.522.23.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "Kolegium"), po rozpatrzeniu zażalenia M.C. (dalej: "skarżący"), utrzymało w mocy postanowienie z dnia 20 grudnia 2024 r. Starosty M. (dalej: "Starosta", "organ I instancji") w sprawie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami kat. B. W uzasadnieniu wyjaśniono, że po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 22 marca 2024 r. o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, ostateczną decyzją z dnia 1 sierpnia 2024 r. Starosta odmówił przywrócenia skarżącemu cofniętego uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B. Następnie wnioskiem z dnia 6 grudnia 2024 r. skarżący ponownie zwrócił się do Starosty o przywrócenie mu uprawnień do kierowania pojazdami. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2024 r. Starosta odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami kat. B wskazując, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja merytorycznie rozstrzygająca sprawę, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest niedopuszczalne. Kolegium, utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji wyjaśniło, iż w przedmiotowej sprawie postępowanie nie może być wszczęte bowiem w sprawie przywrócenia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami toczyło się już postępowanie oraz została wydana ostateczna decyzja. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jego uchylenia oraz postanowienia organu I instancji, a także przekazania sprawy organowi I instancji w celu umożliwienia skarżącemu przystąpienia do procedury uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 60 § 1 i art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."), poprzez nieprawidłowe ustalenie, że wnioskowane postępowanie nie mogło być wszczęte z uwagi na fakt, iż wniosek skarżącego z dnia 22 marca 2024 r. w sprawie wydania duplikatu prawa jazdy kategorii B jest przedmiotowo tożsamy z wnioskiem z skarżącego z dnia 6 grudnia 2024 r. w sprawie nadania skarżącemu numeru Profilu Kandydata na Kierowcę (PKK), umożliwiającego mu przystąpienie do egzaminu na prawo jazdy kategorii B; 2. art. 10 § 1 w zw. z art. 86 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności poprzez nieprzesłuchanie go w charakterze strony na okoliczność zrzeczenia się posiadanego przez niego prawa jazdy i jego wiedzy w zakresie procedury zrzekania się prawa jazdy na terytorium Republiki [...] oraz dokumentacji sporządzanej na tę okoliczność; 3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i nierozpatrzenie go w sposób umożliwiający prawidłowe wydanie właściwego rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez: a) nieuwzględnienie przedkładanego przez skarżącego dokumentu wydanego w dniu 30 września 2024 r. przez Starostwo Powiatowe w F. (N.), przetłumaczonego na język polski przez tłumacza przysięgłego, bezspornie potwierdzającego fakt zrzeczenia się przez skarżącego posiadanego uprzednio prawa jazdy, które ostatecznie skutkowało unieważnieniem i fizycznym zniszczeniem tego dokumentu; b) niepotwierdzenie (w porozumieniu z właściwym urzędem Republiki [...]) faktu zrzeczenia się przez skarżącego posiadanego wcześniej przez niego prawa jazdy kategorii B wydanego na terenie N. oraz nieustalenie skutków prawnych, jakie niesie za sobą fakt zrzeczenia się prawa jazdy przez jego posiadacza; c) niezweryfikowanie informacji sporządzonej w dniu 5 kwietnia 2024 r. przez [...] Agencję Transportu Samochodowego (Centralnego Rejestru Praw Jazdy) z F., przetłumaczonej następnie na język polski z języka angielskiego, zawierającej istotny błąd w tym tłumaczeniu sprowadzający się do stwierdzenia, że prawo jazdy zostało skarżącemu zatrzymane w wyniku prowadzenia pojazdu pod wpływem [...], podczas gdy faktycznym powodem zatrzymania tego prawa jazdy było przekroczenie prędkości, zaś skarżący ostatecznie utracił to prawo jazdy w wyniku złożonego oświadczenia o jego zrzeczeniu się; 4. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i podjęcie decyzji merytorycznej wyłącznie w oparciu o niezweryfikowane dokumenty świadczące w ocenie organu, iż skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdami, które jednak zostało zatrzymane w wyniku prowadzenia pojazdu pod wpływem [...], co pozostawało w rażącej sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym wtoku postępowania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że składając wniosek z dnia 6 grudnia 2024 r. o wydanie decyzji w zakresie możliwości dopuszczenia go do egzaminu na prawo jazdy kat. B., wyjaśnił, iż w chwili obecnej nie posiada prawa jazdy, bowiem z posiadanego wcześniej prawa jazdy wydanego na terytorium N. zrezygnował (zrzekł się uprawnień w 2016 r.), zaś blankiet tego prawa jazdy został unieważniony i zniszczony. W konsekwencji nie posiada on uprawnień do kierowania pojazdami, jednak w jego ocenie nie ma przeszkód by takie uprawnienia uzyskał. W tej sytuacji skarżący zdecydował o ponownym ubieganiu się o te uprawnienia w Polsce, gdzie obecnie zamieszkuje. Skarżący ponadto wyjaśnił, że jego wniosek z dnia 22 marca 2024 r. dotyczył przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami, natomiast wniosek z dnia 6 grudnia 2024 r. – umożliwienia skarżącemu zainicjowania procedury zmierzającej do ponownego uzyskania uprawnień na terytorium Polski. Z tego powodu, w ocenie skarżącego, niewłaściwe jest powoływanie się przez organy na przepisy zawarte w art. 61 a § 1 k.p.a., bowiem brak jest podstawy prawnej pozwalającej na odmowę wszczęcia postępowania w sprawie różniącej się przedmiotowo w stosunku do sprawy inicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia 22 marca 2024 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wniósł o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, według powyższych kryteriów wykazała, że akty te naruszają prawo w stopniu nakazującym usunięcie ich z obiegu prawnego. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Wydając rozstrzygnięcie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie bada merytorycznie wniosku, a ogranicza się jedynie do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Z treści analizowanego przepisu wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, do których należą: wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną lub niemożność wszczęcia postępowania z jakichkolwiek innych przyczyn. Za jedną z "uzasadnionych przyczyn" odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego uznaje się sytuację wniesienia żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, albo w której, w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy. Warunkiem koniecznym do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest przy tym stwierdzenie tożsamości sprawy administracyjnej. Tożsamość ta istnieje wówczas gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2023 r., II OSK 2999/20, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: "CBOSA"). Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia, przesłankę odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. stanowiło stwierdzenie, że sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym ze sprawą, której rozpoznania domagał się skarżący we wniosku z dnia 6 grudnia 2024 r., została już rozstrzygnięcia ostateczną i prawomocną decyzją z dnia 1 sierpnia 2024 r., wydaną po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 22 marca 2024 r. W ocenie Sądu, organ zastosował w sposób nieadekwatny przepis art. 61a § 1 k.p.a., bezzasadnie odmawiając skarżącemu rozpatrzenia jego wniosku z dnia 6 grudnia 2024 r. Zauważyć należy, że skarżący we wniosku z dnia 22 marca 2024 r. domagał się przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami kat. B. Z kolei we wniosku z dnia 6 grudnia 2024 r. (k. 33 akt administracyjnych) skarżący zwrócił się o wydanie decyzji w zakresie możliwości dopuszczenia go do egzaminu na prawo jazdy kat. B. Jednocześnie wyjaśnił, że w chwili obecnej nie posiada prawa jazdy, bowiem z posiadanego wcześniej prawa jazdy wydanego na terytorium N. zrezygnował, zaś blankiet tego prawa jazdy został unieważniony i zniszczony. W konsekwencji nie posiada on uprawnień do kierowania pojazdami, jednak, w jego ocenie, nie ma przeszkód by takie uprawnienia uzyskał. Tymczasem organ, po otrzymaniu wniosku skarżącego z dnia 6 grudnia 2024 r., nie wyjaśnił w sposób należyty rzeczywistego zakresu i podstaw żądania, które we wniosku tym sformułował skarżący. Organ bezpodstawnie uznał, że skarżący ponownie wystąpił o przywrócenie mu uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 622 ze zm.). Tymczasem we wniosku z dnia 6 grudnia 2024 r. skarżący wyraźnie domagał się wydania decyzji w zakresie możliwości dopuszczenia go do egzaminu na prawo jazdy kat. B. Tym samym, w ocenie Sądu, organ naruszył art. 61a § 1 k.p.a., błędnie odmawiając skarżącemu wszczęcia postępowania z uwagi na wcześniejsze rozstrzygnięcie tej sprawy ostateczną decyzją Starosty z dnia 1 sierpnia 2024 r. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.), mając na uwadze wysokość wpisu, opłatę skarbową od pełnomocnictwa oraz koszty zastępstwa prawnego. Z tych przyczyn zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zaś organ w ponownie prowadzonym postępowaniu zastosuje się do wskazań wynikających z niniejszego wyroku, w tym w szczególności przeprowadzi staranne postępowanie wyjaśniające w zakresie rzeczywistej treści podania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.