II SA/Ol 228/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. W. i J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym postanawia odmówić zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. W skardze na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]", B. W. i J. W. zawarli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W załączonym do skargi, urzędowym formularzu PPF, wypełnionym przez skarżącą, skarżąca podtrzymując przedmiotowe żądanie (rubryka nr 4), podniosła, iż w obecnej sytuacji finansowej nie posiada środków, które umożliwiłyby jej opłacenie wpisu bez uszczerbku dla utrzymania najbliższej rodziny. Wskazała, iż mąż jest schorowanym rencistą i jego leki pochłaniają sporą część dochodów. Dodała, iż spłaca kredyt, którego miesięczna rata przekracza "[...]". Pomaga ponadto w utrzymaniu domu "[...]" teściowej oraz rodzinom dzieci, które mają problemy ze znalezieniem pracy. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem (skarżącym). W rubryce nr 7.1. wykazała dom o powierzchni "[...]" oraz mieszkanie o powierzchni "[...]", natomiast w rubryce nr 10 – dochód własny z tytułu działalności gospodarczej w wysokości "[...]" oraz dochód męża z tytułu renty w wysokości "[...]". Zgodnie z rubryką nr 5 urzędowego formularza PPF, załączonego do skargi i wypełnionego przez skarżącego, "leki pochłaniają dużą część (...) renty". Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, iż strony zobowiązane są co do zasady do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego też powodu, powinno być przyznawane wyłącznie, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W konsekwencji, jeżeli strona ma środki majątkowe, a w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę, bądź też posiada majątek, szczególnie nieruchomości, to powinna partycypować w kosztach postępowania (zob. M. Niezgódka-Medek, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 725-728 i powołane tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż sytuacja materialna skarżącej i jej męża nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca zwolnienie jej od kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części. Zauważyć należy, iż skarżąca i jej mąż osiągają stałe miesięczne dochody w łącznej kwocie "[...]", które przewyższają wielokrotnie koszty sądowe w niniejszej sprawie, ograniczające się na obecnym etapie postępowania sądowego do wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Mając na uwadze wskazaną wysokość dochodów 2-osobowej rodziny, stwierdzić należy, że dochody te nawet po uprzednim potrąceniu z nich środków pieniężnych na wydatki związane ze spłatą kredytu ("miesięczna rata przekracza "[...]"") oraz kupnem leków [które "pochłaniają dużą część (...) renty"], umożliwiają nie tylko zaspokojenie niezbędnych potrzeb 2-osobowej rodziny, ale również uiszczenie wymaganego obecnie wpisu – należącego do grupy najniższych wpisów wymaganych w sprawach sądowoadministracyjnych oraz zgromadzenie środków pieniężnych na pokrycie ewentualnych dalszych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Skarżąca podniosła wprawdzie, że pomaga dodatkowo członkom najbliższej rodziny, ale mając na uwadze to, że nie wykazała ich jako osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, przyjąć należy, iż pomoc ta nie polega na ich utrzymywaniu i nie ma charakteru stałego, a osoby te mają własne środki majątkowe, które zapewniają im niezbędne utrzymanie. Dodatkowo zauważyć należy, iż skarżąca i jej mąż posiadają również nieruchomości – mieszkanie oraz dom. Co do zasady posiadany majątek może natomiast przynosić potencjalne pożytki, może też służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. W konsekwencji, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie wykazała, że nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym. Na marginesie, mając na uwadze to, że skarżąca nie wskazała celu, na jaki zaciągnięty został spłacany obecnie kredyt, dodać jedynie należy, iż co do zasady ponoszenie wydatków związanych ze spłatą pożyczek, czy też kredytów, nie stanowi samo w sobie okoliczności uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, gdy strona wykonuje inne ciążące na niej zobowiązania, a jednocześnie żąda by na tej podstawie koszty postępowania sądowego w jej sprawie pokrywał za nią Skarb Państwa. Nie w każdym zatem przypadku cele, na które zaciągnięte zostały pożyczki/kredyty, mogą być uznane za ważniejsze od ponoszenia kosztów sprawy sądowoadministracyjnej. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.