II SA/Ol 234/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia A o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A na postanowienie Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie pozwolenia na budowę – dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony postanawia odmówić przyznania Stowarzyszeniu A prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia "[...]", złożonym na urzędowym formularzu (uznano, że forma rubryki nr 3 nie wpływa negatywnie na jego moc prawną i w warunkach niniejszej sprawy nie wymaga uzupełnienia), Stowarzyszenie A, zwane dalej Stowarzyszeniem, wniosło o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu podniesiono, iż Stowarzyszenie zostało założone w dniu "[...]" i w chwili obecnej nie posiada żadnego majątku. Składki członkowskie wynoszą 10 zł miesięcznie, lecz dotychczas składki za cały rok z góry opłaciło tylko czterech członków. Wskazując cele Stowarzyszenia zauważono, iż nie jest ono organizacją nastawioną na zysk, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, a wszystkie środki, które znajdą się w przyszłości w jego dyspozycji będą na bieżąco przeznaczane na realizację celów statutowych. Podnosząc, iż obecna sytuacja finansowa Stowarzyszenia nie pozwala na realizację celów statutowych wskazano, iż poniesienie wpisu od skargi na tym etapie działalności byłoby dotkliwym obciążeniem finansowym znacząco oddalającym organizację od założonych celów. W oświadczeniu o majątku i dochodach, Stowarzyszenie wykazało jedynie posiadane na rachunku bankowym środki pieniężne w kwocie 531,00 zł. Wskazać należy, iż w świetle art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli prawo pomocy w zakresie częściowym, może być przyznane, gdy osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona powinna zatem przekonać sąd, że nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje bowiem jedynie stronom, które z powodów od siebie niezależnych nie mogą pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy, Stowarzyszenie nie wykazało, że spełnia przesłankę, uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych. Stowarzyszenie, zamierzając prowadzić statutową działalność, powinno liczyć się bowiem z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniach, w których uzna swój udział ze celowy i w stosownym czasie zabezpieczyć odpowiednie środki na ich pokrycie z własnego majątku. Zauważyć należy, iż stosownie do § 25 Statutu Stowarzyszenia, źródłami powstania jego majątku są: a. składki członkowskie, b. darowizny, zapisy i spadki, środki pochodzące z ofiarności publicznej, ze sponsoringu, c. dotacje, subwencje, udziały, lokaty, d. działalność gospodarcza. Z uzasadnienia wniosku wynika jednak, iż służący realizacji celów Stowarzyszenia majątek powstaje obecnie wyłącznie ze składek członkowskich w wysokości 10 zł miesięcznie, z których środki jak podniesiono nie pozwalają na realizację w pełni celów statutowych. Mając to na uwadze, stwierdzić należy, że członkowie Stowarzyszenia, ustalając wysokość składek członkowskich na wskazanym poziomie i nie szukając jednocześnie dodatkowych sposobów gromadzenia środków niezbędnych do jego funkcjonowania godzą się w istocie z ograniczonym charakterem działalności utworzonego przez nich Stowarzyszenia. W tej sytuacji, Stowarzyszenie nie może twierdzić zatem, że z powodów od siebie niezależnych nie może pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Wnosząc skargę do sądu, Stowarzyszenie powinno liczyć się bowiem z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego związanych z jego prowadzeniem i wykorzystać wszelkie możliwe sposoby na pozyskanie środków pieniężnych na ten cel. Skoro tego nie czyni to jego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może być uznany za zasadny. W tej sytuacji, zwolnienie Stowarzyszenia z obowiązku poniesienia kosztów sądowych oznaczałoby bowiem przerzucenie ciężaru jego funkcjonowania na Państwo, a to prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Dodatkowo wskazać należy, iż rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. W niniejszej sprawie, zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach Stowarzyszenie posiada do dyspozycji na rachunku bankowym kwotę 531 zł. Na obecnym etapie postępowania sądowego jedynym wymogiem dla nadania sprawie dalszego biegu jest natomiast uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Na dalszym etapie tego postępowania mogą, ale nie muszą, pojawić się dalsze koszty postępowania. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy, niezależnie od polityki finansowej Stowarzyszenia, przedmiotowy wpis oraz ewentualne dalsze koszty sądowe mogą być uiszczone ze wskazanych wyżej środków na rachunku bankowym, szczególnie że Stowarzyszenie nie wskazało jakichkolwiek przeszkód w przeznaczeniu tych środków na ten cel. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.