II SA/Ol 234/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa P. z dnia [...] nr. [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odszkodowania za szkody łowieckie oddala skargę. Wyrokiem z 15 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 324/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu skargi D.K. na postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa P. z 14 lutego 2023 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odszkodowania za szkody łowieckie uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że niedopełnienie obowiązku złożenia odwołania jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia stanowi brak formalny podania. W przypadku jego wystąpienia organ właściwy do rozpoznania odwołania powinien wezwać stronę do usunięcia braku w terminie 7 dni. Niedołączenie odwołania do wniosku o przywrócenie terminu musi być uznane za brak formalny, uzasadniający zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a. Sąd zobowiązał organ, by przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wezwał skarżącego w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu, poprzez złożenie odwołania. Ponownie rozpoznając sprawę Nadleśniczy Nadleśnictwa P. (dalej jako: "organ") wezwał skarżącego do uzupełnia braków formalnych. Przedmiotowe wezwanie strona otrzymała w dniu 16 października 2023 r. W następstwie powyższego pełnomocnik strony 23 października 2023 r. uzupełnił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania poprzez załączenie odwołania. Postanowieniem z 29 grudnia 2023 r. organ odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że przesłanką konieczną do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu jest w pierwszej kolejności uprawdopodobnienie przez stronę braku winny w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oraz złożenie wniosku o przywrócenie tego terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W opinii organu strona nie dopełniła tego obowiązku, ponieważ nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winny. Organ wskazał, że z ustaleń Nadleśnictwa wynikało, że protokół z szacowania szkód łowieckich został dostarczony poszkodowanemu już w dniu 2 listopada 2022 r. Wskazuje na to pismo Zarządu Koła Łowieckiego nr [...] "P." z 17 stycznia 2023 r. oraz pismo K.D. z dnia 20 grudnia 2022 r. Organ podkreślił, że, poczynione przez niego ustalenia w zakresie daty doręczenia protokołu szacowania szkód poszkodowanemu pokrywają się z ustaleniami Sądu Rejonowego w P., który w uzasadnieniu do wyroku z dnia 9 listopada 2023 r. w sprawie [...], wskazał, że w dniu 2 listopada 2022 r. przedstawiciele Koła Łowieckiego – W.D. i K.D. - zawieźli protokoły szacowania ostatecznego do podpisania A.K.. Ten jednak odmówił ich podpisania powołując się na wysokość szkody oszacowaną przez biegłego rzeczoznawcę. Przedstawiciele Koła odnotowali stanowisko A.K. w treści protokołów, następnie sami je podpisali i zostawili protokoły A.K. na biurku, jednocześnie pouczyli go o sposobie wniesienia odwołania. Organ wskazał, że 27 grudnia 2022 r. Zarząd Koła Łowieckiego nr [...] "P." w P. podjął decyzję o przyznaniu poszkodowanym odszkodowania i decyzję w tym zakresie wraz z kserokopią protokołów szacowania ostatecznego, Koło wysłało listem poleconym w dniu 27 grudnia 2022 r. na adres zamieszkania A.K. Korespondencja została doręczona w 28 grudnia 2022 r. Organ wskazał nastepnie, że protokół z szacowania szkód łowieckich został dostarczony poszkodowanemu w dniu 2 listopada 2022 r. przez przedstawicieli Koła Łowickiego, zaś odwołanie zostało nadane listem poleconym na poczcie dopiero w dniu 5 stycznia 2022 r. o godz. 19:20. Zatem odwołanie zostało wniesione po terminie, ponieważ ostatnim dniem na wniesienie tego odwołania był 9 listopada 2022 r. Poszkodowany został pouczony o sposobie wniesienia odwołania przez przedstawicieli Koła Łowieckiego. Odmowa podpisania protokołu nie sprawiła, że termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął swego biegu. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący D.K. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie, zarzucając organowi naruszenie: I. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji: - błędne uznanie, że Protokół Koła Łowieckiego został doręczony prawidłowo, za pośrednictwem operatora wyznaczonego, tj. poczty polskiej, mimo że: - nadano go do strony, zamiast wskazanemu Kołu Łowieckiemu pełnomocnikowi skarżącego, - nie ma zwrotnego potwierdzenia odbioru z podpisem odbiorcy, na które wskazuje organ, dzięki któremu można sprawdzić, kiedy listonosz doręczył i w jaki sposób, - organ nie zbadał, czy A.K. odebrał przesyłkę osobiście, podczas gdy przesyłki nie sądowe listonosz zostawia w skrzynce, bez potwierdzania ich odbioru przez adresatów, - błędne uznanie, że protokół został doręczony do rąk, mimo że: - nie ma zwrotnego poświadczenia odbioru, - nie można zidentyfikować osoby, która dokonała oznaczenia daty na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, ponieważ ono nie nastąpiło, - z pisma Poczty Polskiej wynika, że doręczenie nastąpiło poprzez wrzucenie do skrzynki na listy a nie poprzez doręczenie za potwierdzeniem odbioru, II art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie w treści uzasadnienia: - z jakich powodów Koło Łowieckie wysłało Protokół z szacowania szkody przesłało stronie a nie pełnomocnikowi. - dlaczego protokół i decyzję koła zaadresowano i doręczono jedynie stronie, z pominięciem pełnomocnika strony, - na jakiej podstawie termin do wniesienia odwołania organ wyliczył od 28 października 2022 r. III art. 80 k.p.a. przez niepodjęcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nieuzasadnione przyjęcie, że strona złożyła odwołanie z uchybieniem terminu, podczas gdy z art. 46d ust. 1 wynika, że termin 7 dni liczy się od daty podpisania protokołu a nie od daty jego doręczenia. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że ustalenie i wypłata odszkodowania za szkody łowieckie poprzedzona jest określoną w ustawie Prawo łowieckie specyficzną dla tego rodzaju spraw procedurą, na którą składają się liczne czynności, które powinny być podejmowane we właściwej kolejności. Procedura ta nie została przez organ dochowana. Jak wywiódł data umieszczona na protokole szacowania ostatecznego (28.10.2022 r.) jest wcześniejsza niż data wynikająca z decyzji koła (27 grudnia 2022 r.). W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów, że skarżący w ogóle został zawiadomiony o terminie szacowania ostatecznego. Protokół nie zawiera podpisu skarżącego, mimo że został on wpisany jako osoba biorąca udział w czynności. Brak jest też informacji o ewentualnych zastrzeżeniach lub ich braku. Protokół zawiera pouczenie o terminie 7 dni na wniesienie odwołania od otrzymania protokołu z szacowania ostatecznego, podczas gdy odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od podpisania protokołu, a nie od daty oględzin czy sporządzenia protokołu. Dodatkowo organ liczy termin od 28 października 2022 r. zamiast od 30 grudnia 2022 r., czyli od daty rzeczywistego otrzymania protokołu przez skarżącego. Zatem wniesione w dniu 5 stycznia 2023 r. odwołanie złożone zostało z zachowaniem terminu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone z zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W wyniku takiej kontroli sądowej decyzja (postanowienie) mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, że koło łowieckie jest organem administracji w znaczeniu funkcjonalnym, co szerzej omówione zostało w powołanym wcześniej wyroku tutejszego sądu z 18 maja 2023 r. Z kolei w myśl art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1082) w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie, do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 46d ust.1 Prawa łowieckiego właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół z oględzin) albo art. 46c ust. 5 (protokół z szacowania ostatecznego). W rozpoznawanej sprawie w toku postępowania dotyczącego szkody łowieckiej skarżący reprezentowany był przez dwóch pełnomocników – A.K., który dokonał zgłoszenia szkody w imieniu skarżącego i w imieniu własnym, uczestniczył w czynnościach szacowania ostatecznego, wniósł zastrzeżenia do protokołu oraz - od 15 grudnia 2022 r. (data udzielenia pełnomocnictwa) - radcę prawnego A.B. Przepisy procedury administracyjnej wskazują, że pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Co prawda koło łowieckie nie zażądało od A.K. dołączenia do akt dokumentu pełnomocnictwa, ale istnienie i zakresu upoważnienia nie budził żadnych wątpliwości ani koła łowieckiego, ani skarżącego, ani profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślić także należy, że postępowanie w sprawie szkód łowieckich na etapie pierwszoinstancyjnym nie jest stricte postępowaniem administracyjnym (przepisy k.p.a. stosuje się pomocniczo na etapie odwoławczym – art. 49a Prawa łowieckiego), a okoliczność, że A.K. działał w postępowaniu w imieniu i na rzecz skarżącego nie była przez nikogo kwestionowana, a wręcz przeciwnie, profesjonalny pełnomocnik również określa go w pismach jako pełnomocnika skarżącego, zatem należy przyjąć że był on pełnomocnikiem skarżącego działającym w sprawie. Z akt sprawy wynika, że szacowanie ostateczne odbyło się 28 października 2022 r., a protokół z tej czynności został dostarczony przez K.D. (członka zespołu dokonującego oszacowania) do biura pełnomocnika skarżącego A.K. w dniu 2 listopada 2022 r. Pełnomocnik skarżącego odmówił podpisania protokołu i jego przyjęcia. Na tę okoliczność K.D. złożył oświadczenie na piśmie, które znajduje się w aktach sprawy. Wynika z niego także, że wówczas pouczył pełnomocnika o możliwości wniesienia odwołania. Prawdziwość tego oświadczenia nie została w toku postępowania zakwestionowana. Ten właśnie dzień organ przyjął jako datę początkową terminu do wniesienia odwołania, uznając w związku z tym, że termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 9 listopada 2022 r. Następnie pismem z 22 grudnia 2022 r. profesjonalny pełnomocnik skarżącego wezwał koło łowieckie do zapłaty na rzecz skarżącego kwoty 80.861,20 zł (wynikającej ze sporządzonej na zlecenie skarżącego wyceny), tytułem odszkodowania za szkody łowieckie. Również w piśmie tym A.K. został wskazany jako pełnomocnik skarżącego. Dodatkowo pełnomocnik zażądał doręczenia protokołu szacowania szkody na adres kancelarii. W reakcji na to wezwanie w dniu 27 grudnia 2022 r. koło łowieckie przesłało na adres pełnomocnika skarżącego A.K. listem poleconym kopię protokołu szacowania ostatecznego oraz decyzję z 27 grudnia 2022 r. o wypłacie odszkodowań na rzecz skarżącego i A.K. w kwotach wynikających z szacowania ostatecznego dokonanego przez przedstawicieli koła. Jak wynika z wydruku ze strony internetowej Poczty Polskiej w zakresie śledzenia przesyłek powyższa przesyłka polecona została doręczona adresatowi w dniu 28 grudnia 2022 r. Odwołanie od doręczonego tą przesyłką protokołu profesjonalny pełnomocnik skarżącego wniósł 5 stycznia 2023 r., wskazując, że list nie został doręczony do rąk własnych adresata, a pozostawiony w skrzynce na listy, z której został przez niego wyjęty 30 grudnia 2022 r. W tym zakresie brakuje pełnomocnikowi skarżącego konsekwencji, gdyż raz twierdzi, że przesyłka została wyjęta ze skrzynki 30 grudnia 2022 r., a innym razem, że 29 grudnia 2022 r. (wstępna część odwołania). Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U z 2023 r. poz. 1640) przesyłka polecona to przesyłka listowa będącą przesyłką rejestrowaną, przemieszczaną i doręczaną w sposób zabezpieczający ją przed utratą, ubytkiem zawartości lub uszkodzeniem. Przesyłka rejestrowana to przesyłka pocztowa przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczaną za pokwitowaniem odbioru (art. 3 pkt 23). Natomiast w myśl art. 17 tej ustawy potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego. Co do zasady, zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 lit. a), przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia adresatowi do jego oddawczej skrzynki pocztowej, z wyłączeniem przesyłek rejestrowanych. Jednakże na zasadzie art. 37 ust. 4 ustawy na pisemny wniosek adresata, złożony w odpowiedniej placówce pocztowej, przesyłka listowa będąca przesyłką rejestrowaną, z wyłączeniem przesyłek kurierskich, może być doręczona w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 lit. a, zastrzeżeniem ust. 4a. Wniosek może być złożony w postaci elektronicznej, jeżeli taką postać dopuszcza regulamin świadczenia usług pocztowych lub regulamin świadczenia usług powszechnych. Powołany ust. 4a wskazuje zaś, że w stanach nadzwyczajnych lub w przypadku wystąpienia stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego, przesyłka listowa będąca przesyłką rejestrowaną może być doręczona w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 lit. a, bez konieczności składania wniosku, o którym mowa w ust. 4. Nie dotyczy to przesyłek wysyłanych do ani wysyłanych przez: sądy i trybunały, prokuraturę i inne organy ścigania, komornika sądowego. Z powyższych regulacji wynika, że przesyłka wysłana przez koło łowieckie listem poleconym w dniu 27 grudnia 2022 r. mogła zostać skutecznie doręczona do skrzynki odbiorczej adresata, ponieważ na terenie Rzeczypospolitej Polskiej od 16 maja 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego. Oceniając stanowiska stron prezentowane w sprawie wskazać należy, że na podstawie złożonego oświadczenia przez K.D. organ miał prawo przyjąć, że doszło do skutecznego doręczenia protokołu pełnomocnikowi skarżącego w dniu 2 listopada 2022 r. Odmowa przyjęcia protokołu i jego podpisania w żaden sposób nie obciąża organu, a negatywne skutki takiego postępowania obciążają pełnomocnika skarżącego. Organ przyjął, że do skutecznego doręczenia protokołu i pouczenia doszło w dniu 2 listopada 2022 r. i w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego miał prawo dokonać takiej oceny. Nawet jednak, gdyby przyjąć najkorzystniejszą dla skarżącego wersję zdarzeń, na co również wskazuje organ, a mianowicie, że do skutecznego doręczenia protokołu wraz z pouczeniem do rąk nieprofesjonalnego pełnomocnika skarżącego doszło w dniu 28 grudnia 2022 r., to w świetle przywołanych wyżej przepisów Prawa pocztowego, 7-dniowy termin do wniesienia odwołania liczony od tego dnia upłynął z dniem 4 stycznia 2023 r. W związku z tym odwołanie nadane w dniu 5 stycznia 2023 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu. Prawidłowo więc organ w postanowieniu stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że zawiera ona szereg niekonsekwencji. W części wstępnej jako skarżący wskazany jest D.K., od niego też pochodzi pełnomocnictwo nadesłane na wezwanie Sądu. Ale już w pierwszym zdaniu skargi pełnomocnik określa swego mocodawcę jako A.K.. Mimo tych rozbieżności Sąd przyjął, zgodnie ze wskazaniem w nagłówku skargi i przedłożonym pełnomocnictwem, że skarżącym w niniejszej sprawie jest D.K. Wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Stan faktyczny sprawy w odniesieniu do terminu wniesienia odwołania został przez organ wyjaśniony i oceniony, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Protokół jak i jego kopia wraz z pouczeniem zostały doręczone do rąk pełnomocnika skarżącego, którym na początkowym etapie postępowania był A.K. i to on odmówił przyjęcia i podpisania protokołu dostarczonego mu w dniu 2 listopada 2022 r. Kolejne doręczenie przesyłki poleconej nadanej w dniu 27 grudnia 2022 r. też nastąpiło na adres tego pełnomocnika (a nie do rąk skarżącego), choć rzeczywiście w tym czasie skarżący był już też reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Koło łowieckie dokonało wyboru pełnomocnika, któremu dokonało doręczenia, do czego miało prawo. Natomiast profesjonalny pełnomocnik został poinformowany pismem z 17 stycznia 2023 r. o stanowisku koła w odniesieniu do ostatecznego wezwania do zapłaty, wniesionego przez tego pełnomocnika w dniu 22 grudnia 2022 r. Co do możliwości doręczenia listu poleconego do skrzynki odbiorczej adresata Sąd wypowiedział się we wcześniejszych rozważaniach. Nie jest zasadny zarzut dotyczący liczenia przez organ początkowego dnia biegu terminu od 28 października, ponieważ termin ten organ liczył od 2 listopada 2022 r., tj. od dnia, w którym pełnomocnik skarżącego odmówił przyjęcia i podpisania protokołu. Odmowa podpisania protokołu w zakresie rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania rodzi takie same skutki prawne jak jego podpisanie, co wyjaśnił także Sąd w uzasadnieniu wyroku z 18 maja 2023 r. W uzasadnieniu skargi pojawia się dodatkowo zarzut niewpisania zastrzeżeń do protokołu, co też nie polega na prawdzie, ponieważ w protokole zawarto zapis, że A.K. wniósł zastrzeżenia i nie zgadza się na wyszacowaną szkodę. Wskazać także należy, że zarzuty skargi odnoszące się do merytorycznej treści protokołu z szacowania ostatecznego nie mogły być oceniane przez Sąd w niniejszym postępowaniu, ponieważ przedmiotem kontroli w tej sprawie jest wyłącznie postanowienie formalne (procesowe), stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.