II SA/Ol 243/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Wojewody "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia odmówić zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, D. K. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody "[...]" z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu podniosła, iż nie jest w stanie ponieść wpisu sądowego w kwocie 500 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazała, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, której jedynym źródłem utrzymania jest świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad "[...]". Nie posiada oszczędności, lokat bankowych, kosztowności, wartościowych ruchomości. W konsekwencji bez zwolnienia od kosztów sądowych nie będzie w stanie ich uiścić i nadać skardze bieg. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca nie wykazała, że pozostaje z jakimikolwiek osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, w rubryce nr 7.1. wykazała mieszkanie o powierzchni "[...]" oraz wskazała, iż jest współwłaścicielką działki pod budynkiem, w którym znajduje się przedmiotowe mieszkanie, w rubryce nr 10 wykazała dochód z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 520 zł, natomiast w rubryce nr 11 wskazała miesięczne koszty utrzymania mieszkania (energia, woda, wywóz nieczystości – łącznie 82 zł) i dodała, iż do tego doliczyć należy podatek od nieruchomości (płatny kwartalnie) oraz koszty zakupu opału i koszty leków (ponoszone co drugi miesiąc – 380 zł). Do przedmiotowego wniosku skarżąca załączyła kopię decyzji w przedmiocie przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącej oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia, a ponadto ustalenia w sposób jednoznaczny zakresu jej żądania, skarżąca wezwana została do sprecyzowania zakresu żądania oraz do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji rodzinnej (w zakresie odnoszącym się do członków rodziny, dla której uiszczenie wpisu od skargi spowoduje, zgodnie z wnioskiem, uszczerbek utrzymania koniecznego, i ich sytuacji materialnej) oraz finansowej (w zakresie odnoszącym się do ewentualnego korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub członków rodziny, ponoszonych przez skarżącą wydatków miesięcznych, źródeł sfinansowania planowanej przez nią inwestycji budowlanej, "[...]" oraz kosztów postępowania przed sądem powszechnym "[...]", a ponadto wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy). W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżąca przedłożyła pismo procesowe, w którym wskazała, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wyjaśniła, iż pisząc we wniosku o rodzinie miała na myśli siebie jako rodzinę i dlatego nie wykazała żadnych osób w rubryce nr 6. Oświadczyła, iż w rubryce nr 11 wykazała "swoją połowę wydatków", "drugą połowę" ponosi syn, który wprawdzie mieszka z nią wspólnie z rodziną, lecz nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa. Wyjaśniła, iż środki pieniężne na sfinansowanie planowanej przez nią inwestycji budowlanej pochodzić będą od jej rodziców, którzy zaciągną w tym celu kredyt, a ponadto uzyskała zapewnienie z ośrodka pomocy społecznej, że po uzyskaniu pozwolenia na budowę, otrzyma pomoc finansową. Skarżąca dodała jednocześnie, że rodziców nie stać na inną formę pomocy, gdyż mają niskie "[...]" i własne wydatki i zobowiązania. Wskazała również, iż środki pieniężne na uiszczenie opłaty w kwocie 100 zł przed sądem powszechnym otrzymała od syna, aby nadać sprawie bieg i nie przedłużać jej rozpoczęcia. Od syna na inną pomoc nie może już jednak liczyć, gdyż ma on na swoim utrzymaniu rodzinę – "[...]". Skarżąca oświadczyła również, iż posiada wspólne konto bankowe z przyjacielem, z którym nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego i który nie jest zaangażowany w inwestycję budowlaną. Do przedmiotowego pisma skarżąca załączyła trzy historie rachunku bankowego ("moich wpływów") za jednodniowe okresy z każdego z trzech kolejnych miesięcy, z których wynika, iż na rachunek ten wpływają "dochody" skarżącej – co miesiąc świadczenie pielęgnacyjne oraz w jednym miesiącu – zasiłek celowy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w całości lub w części. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżąca nie przedłożyła wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, co sprawia, że nie jest możliwe dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Wskazać należy, iż skarżąca udzieliła wprawdzie dodatkowych wyjaśnień na temat sytuacji rodzinnej i materialnej, lecz nie w pełnym zakresie. Poza tym, że nie udzieliła pełnych wyjaśnień na temat uzyskiwanej dodatkowej pomocy z ośrodka pomocy społecznej i innych instytucji oraz od osób trzecich i członków rodziny, a ponadto na temat wszystkich ponoszonych wydatków i źródeł ich pokrycia, skarżąca nie przedłożyła przede wszystkim żądanych pełnych wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie w tym zakresie, skarżąca przedłożyła jedynie historie rachunku bankowego za trzy jednodniowe okresy z każdego z trzech kolejnych miesięcy. W oparciu o przedłożone wyciągi za wybiórcze jednodniowe okresy nie można ustalić jednak jaki jest rzeczywisty przepływ środków pieniężnych na tym rachunku, w tym także sposób rozporządzania tymi środkami. Nie można ocenić tym samym rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącej. Skarżąca oświadczyła wprawdzie, iż przedmiotowy rachunek bankowy posiada wspólnie z przyjacielem, z którym nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego i który nie jest zaangażowany w inwestycję budowlaną (stąd jak przyjąć należy, skarżąca załączyła jedynie historie "moich wpływów"), lecz oświadczenie takie nie może być uznane za wystarczające usprawiedliwienie braku przedłożenia żądanych wyciągów szczególnie, że skarżąca nie stwierdziła, aby przedłożenie tych wyciągów nie było z określonych powodów możliwe. Dodatkowo zauważyć należy, iż co do zasady współposiadacze rachunku wspólnego są uprawnieni do dysponowania środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku, każdy samodzielnie, a ich zobowiązania wynikające z umowy rachunku są ich zobowiązaniami solidarnymi. W konsekwencji z reguły rachunek wspólny zakładany jest po to, aby jego współposiadacze mogli swobodnie dysponować wszystkimi zgromadzonymi na tym rachunku środkami pieniężnymi. Wobec braku przedłożenia pełnych wyciągów z rachunku bankowego nie można ocenić tym samym, czy także zdobycie przez skarżącą środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Skarżąca nie wskazała bowiem jakie są racjonalne powody, dla których w sytuacji, gdy nie prowadzi ona wspólnego gospodarstwa domowego z przyjacielem posiadają oni wspólny rachunek bankowy, z którego korzystanie jest ponadto odmienne od ogólnie przyjętych zasad. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że nieujawnienie przez skarżącą, pomimo wezwania, sytuacji materialnej w pełnym zakresie uniemożliwia podjęcie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.