II SA/Ol 245/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia del. SO Dorota Radaszkiewicz Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K. L. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADIENIE Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Starosta, działając na podstawie art. 12 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami, odmówił wydania K. L. prawa jazdy kategorii A, C, CE. W uzasadnieniu organ podniósł, że wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 21 października 2013r. został orzeczony wobec K. L. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B na okres 2 lat, poczynając od dnia 29 lipca 2013r. Powołując się na treść art.12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, w myśl którego prawo jazdy nie może być wydane osobie ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii A, C, CE w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B Starosta stwierdził, że w sprawie istnieją negatywne przesłanki do uwzględnienia wniosku o zwrot uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, C, CE. W odwołaniu od tej decyzji K. L. wskazał, że z wyroku Sądu Rejonowego wynikał jedynie zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B, zatem nie zgadza się z decyzją odmawiającą wydania prawa jazdy w zakresie pozostałych posiadanych przez niego kategorii. Podniósł także, że jest kierowcą zawodowym i prawo jazdy jest mu niezbędne do wykonywania pracy zarobkowej a na utrzymaniu ma sześcioro dzieci i chorą żonę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy, powołując się na przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, wyjaśnił, że prawo jazdy jako dokument nie może być wydane osobie ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii A, C, i C + E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Kolegium podniosło także, że wyrok sądu zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych tylko jednej kategorii, nie oznacza możliwości prowadzenia pojazdów pozostałych kategorii. Kolegium stwierdziło , iż sąd karny nie musiał zatem orzekać co do zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. A, C i C+E, ponieważ zakaz ten wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o kierujących pojazdami. SKO wskazało także na konieczność przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania dotyczącego wydania prawa jazdy kategorii T z uwagi na nieprecyzyjność wniosku strony w tym zakresie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniósł K. L. domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji. W uzasadnieniu wskazał, ze stan faktyczny sprawy jest między stronami bezsporny, ale zarzucił, że dokonana przez organy wykładnia przepisów ustawy o kierujących pojazdami jest nieprawidłowa, ponieważ skarżący nie ubiega się o przyznanie nowych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu, a jedynie o wydanie dokumentu potwierdzającego już wcześniej posiadane przez niego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, C, C+E. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zm.). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r., poz. 270 ze zm. – powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowił art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r., nr 30, poz. 151 ze zm.) , zgodnie z którym przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stanowiący, że prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii: - AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B (art. 12 ust. 2 pkt 2); - B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E ( art. 12. ust. 2 pkt 3) - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał także art. 12. ust. 3 pkt 1 i 2 powołanej ustawy. Organy orzekające w sprawie uznały, że powyższe przepisy znajdują zastosowanie nie tylko w odniesieniu do osób ubiegających się o nowe uprawnienia, ale także do osób posiadających uprzednio uzyskane uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii w nich wymienionych, które nie zostały wskazane w wyroku sądowym orzekającym o środku karnym określonym w art. 42 Kodeksu karnego, w sytuacji, w której osoby te wnoszą o wydanie dokumentu potwierdzającego ich posiadanie. W początkowym okresie obowiązywania przywołanych wyżej przepisów, w orzecznictwie sądów administracyjnych dochodziło do rozbieżności w ocenie zakresu obowiązywania wprowadzonych zakazów. W niektórych rozstrzygnięciach prezentowane było stanowisko, w myśl którego zakazy te dotyczyły zarówno osób ubiegających się o nowe uprawnienia, jak i osób już wcześniej je posiadających, w innych , że regulacja ta dotyczy wyłącznie osób, które po raz pierwszy ubiegają się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii. Ten ostatni pogląd stał się dominujący w orzecznictwie i Sąd rozpoznający niniejsza sprawę również go podziela. ( por. wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 marca 2014r., sygn. akt II SA/Go 145/14, WSA w Bydgoszczy z dnia 8 kwietnia 2014r., sygn. akt II SA/Bd 2/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2014r., sygn. akt III SA/Po 1428/13 - dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie internetowej baza orzeczeń nsa.gov.pl), Z całą pewnością na utrwalenie tej linii orzeczniczej wpływ miał pogląd Sądu Najwyższego zaprezentowany w postanowieniu z dnia 26 lutego 2014r., sygn. akt I KZP 29/13, w myśl którego, jeżeli sąd orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów, do kierowania którymi potrzebne jest prawo jazdy kategorii B, to kierowca nie dostanie dokumentu w zakresie innych kategorii, ale też zakaz nie rozciąga się na te uprawnienia, które wcześniej posiadał. Dokonując analizy treści art. 12 ust.2 ustawy o kierujących pojazdami Sąd Najwyższy wskazał, że skoro ustawa rozróżnia osoby ubiegające się o uprawnienia do kierowania pojazdami od osób, które takie uprawnienia posiadają, to przyjąć należy, że przepis ten dotyczy osób, które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy, a nie ma zastosowania do osób, które posiadają określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Takie rozumienie przepisu jest na poziomie systemowym zgodne z normą wyprowadzoną z art. 42 k.k., w sytuacji, w której sąd pozbawił sprawcę uprawnień tylko do kierowania niektórymi kategoriami pojazdów. Odmienna interpretacja prowadziłaby do niedopuszczalnego wniosku, że środek karny może być istotnie modyfikowany przez art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. W istocie więc orzeczenie sądu stawałoby się iluzoryczne, gdyż surowsza dolegliwość byłaby tu niejako automatycznie wprowadzana przez ustawodawcę. Nie do przyjęcia jest rozumowanie, że dolegliwość owych skutków (wyznaczona w ustawie) będzie przekraczać dolegliwość odpowiadającego im środka karnego zawartego w rozstrzygnięciu sądu. Oznaczałoby to bowiem, że ustawodawca wkroczył nieproporcjonalnie daleko w zakres kognicji sądu, co budziłoby wątpliwości dotyczące zgodności rozważanych regulacji z Konstytucją. Zatem w konsekwencji wyrażenie "osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy" w rozumieniu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami odnosi się do podmiotu, który ubiega się o wydanie prawa jazdy potwierdzającego istnienie uprawnień, których nie posiadał w chwili prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie karne. W tym znaczeniu przepis ten przewiduje negatywne skutki skazania, ale nie ingerujące w zakres orzeczenia sądu i nie naruszające proporcji między sankcją orzeczoną przez sąd, a jej dalszymi konsekwencjami przewidzianymi ex lege przez ustawodawcę. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skoro w prawomocnym wyroku sąd karny orzekł tylko o zakazie kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii B, a skarżący posiadał inne, wcześniej nabyte uprawnienia do kierowania pojazdami, to tym samym skarżącemu powinno zostać zwrócone prawo jazdy w zakresie tych innych ( poza B) kategorii. W przeciwnym wypadku doszłoby do niedopuszczalnej zmiany przez organ administracji publicznej prawomocnego wyroku sądowego. Reasumując wskazać należy, że prawidłowa wykładnia art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami prowadzi do wniosku, iż w przypadku zastosowania przez sąd powszechny art. 42 § 1 lub § 2 k.k. i orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju, organ administracji publicznej jest zobowiązany wydać (zwrócić) osobie, wobec której orzeczono taki zakaz, prawo jazdy kategorii, której ten zakaz nie obejmuje, jeżeli je ona posiadała. Odmienna interpretacja analizowanego przepisu prowadziłaby do niewykonalności wyroków sądu powszechnego. Gdyby wolą ustawodawcy było uniemożliwienie takim osobom zwrotu prawa jazdy w tym zakresie, wówczas dokonałby on stosownych zmian w kodeksie karnym, czego nie uczynił uchwalając ustawę o kierujących pojazdami. (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 8 kwietnia 2014r., sygn. akt II SA/Bd 2/14). W związku z powyższym Sąd uznał, że organy przy wydawaniu decyzji dokonały niewłaściwej interpretacji art.12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, co doprowadziło do naruszenia prawa materialnego skutkującego koniecznością uchylenia decyzji organów obu instancji - po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto na podstawie art. 152 p.p.s.a., a o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego od organu zwrot kwoty uiszczonego wpisu od skargi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią przedstawioną wyżej wykładnię prawa i rozstrzygną o wniosku skarżącego w sposób z nią zgodny.