II SA/Ol 247/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Marzenna Glabas Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (Spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2004 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku okresowego: I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. II SA/Ol 247/04 Uzasadnienie Decyzją z 19 grudnia 2003r. Nr "[...]" Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. przyznał J. P. w formie bezzwrotnej zasiłek okresowy w kwocie 60zł tytułu bezrobocia na okres od l grudnia 2003r. do 31 grudnia 2003r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż J. P. spełnia warunki określone w art. 31 ust. l ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) do przyznania zasiłku okresowego. Odwołanie od decyzji wniósł J. P. Podniósł on, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej z powodu braku możliwości znalezienia pracy ze względu na chorobę, a przyznana mu pomoc nie jest wystarczająca na zakup niezbędnych leków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z 14 stycznia 2004r. Nr "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przywołało treść art. 31 ust. l ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek okresowy może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 4 ust. l ustawy, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb, między innymi ze względu na brak możliwości zatrudnienia. Odwołujący ze względu na niski dochód w rodzinie spełnił te kryteria, jednak nie oznacza to automatycznego przyznania zasiłku okresowego. Z przepisu tego wynika, iż zasiłek okresowy nie ma charakteru obligatoryjnego a to oznacza, ze zasiłek może, lecz nie musi być przyznany. Rozstrzygając w sprawie przyznania zasiłku okresowego organ administracji musi mieć na względzie nie tylko potrzeby konkretnego wnioskodawcy, ale także całokształt okoliczności sprawy, w tym także środki finansowe, jakimi dysponuje na cele pomocy społecznej oraz ilość osób i rodzin uprawnionych do uzyskania pomocy. Przyznana pomoc jest istotnie niska, ale z pisma przewodniego Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, iż Ośrodek nie był w stanie przyznać odwołującemu większej kwoty niż 60zł. Ponadto z akt sprawy wynika, iż odwołującemu jest udzielana pomoc obejmująca wykup recept, przyznano mu także paczkę żywnościową. Na decyzję tą skargę do sądu administracyjnego wniósł J. P., w której ponownie podkreślił swoją trudną sytuację materialną. Skarżący dodał, iż po zaprzestaniu pobierania renty chorobowej otrzymał zasiłek dla bezrobotnych do dnia 29 sierpnia 2003 r. Od tej daty pozostaje bez środków do życia i jest na wyłącznym utrzymaniu matki. Zasiłek okresowy przyznany decyzją organu I instancji nie jest w stanie pokryć jego niezbędnych potrzeb związanych z wykupem leków i wizytami u lekarzy specjalistów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie natomiast z art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że Sąd rozpatrując sprawę we wskazanych granicach obowiązany jest zbadać z urzędu, czy wydana decyzja nie narusza prawa i została oparta na obowiązujących przepisach prawnych. Sąd obowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję m. in. w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie bezsporne jest, że skarżący spełnia kryteria przewidziane ustawą o pomocy społecznej do przyznania mu zasiłku okresowego. Fakt ten został ustalony w toku przeprowadzonego postępowania. Pomoc taka skarżącemu została też przyznana, w formie zasiłku okresowego na okres od l grudnia 2003r. do 31 grudnia 2003r. w kwocie 60zł. W tym miejscu wskazać należy, że co do zasady prawidłowy jest pogląd prawny wyrażony w motywach zaskarżonej decyzji, że przyznanie zasiłku okresowego, o którym mowa w art. 31 ust. l ustawy, ma charakter fakultatywny. Uzależnione jest ono z jednej strony od potrzeb osoby ubiegającej się o ten zasiłek, z drugiej zaś strony organ pomocy społecznej obowiązany jest wziąć pod uwagę możliwości finansowe, jakimi dysponuje na przyznanie takiej pomocy. Na podstawie art. 31 ust. 4 ustawy zasiłek okresowy ustala się do wysokości stanowiącej różnicę między kryterium osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowym rodziny, ustalonym zgodnie z art. 4 ust. l, a dochodem tej osoby lub rodziny, nie niżej jednak niż 19zł na rodzinę. Wynika z tego, iż ustawodawca dokładnie określił jedynie dolną granicę zasiłku, natomiast górna jego wysokość nie może przekraczać kryterium dochodowego wskazanego w art. 4 ust. l ustawy, ale może być od tego kryterium niższa, zasiłek ustala się bowiem do wysokości, a nie w wysokości określonej w art. 31 ust. 4 ustawy. W niniejszej sprawie mamy więc do czynienia z tak zwanym uznaniem administracyjnym. Uznanie to przejawia się tym, że z jednej strony spełnienie warunków ustawowych do otrzymania zasiłku okresowego nie skutkuje obligatoryjnym jego przyznaniem, z drugiej wysokość zasiłku może być przyznana w granicach określonych w art. 31 ust. 4 ustawy. Nie może to jednak oznaczać dowolności w przyznaniu takiego świadczenia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 1998r. sygn. akt I SA 1682/97 (lex nr 45811) wskazał, że "wydając decyzję uznaniową organ ma obowiązek w szczególności wykazać jakie w istocie miał środki do dyspozycji na pomoc w zakresie zasiłków, w tym zwłaszcza zasiłków okresowych, jaka była wówczas liczba osób ubiegających się o te zasiłki i jakie kryteria zostały wypracowane przy ich przyznawaniu, skoro wysokość posiadanych środków nie dawała możliwości przyznania zasiłku w pełnej wysokości. Zaniechanie wykazania danych w tym zakresie stanowi naruszenie art. 107 §3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej kpa), co zwłaszcza przy decyzji uznaniowej, ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny zgodności prawem kwestionowanej decyzji". W sprawie niniejszej, organ I instancji przy wydaniu decyzji nie podjął żadnych kroków, aby ustalić wyżej wymienione kwestie, podając jedynie ogólnikowo w piśmie przekazującym odwołanie organowi drugiej instancji, że świadczenie w tej wysokości przyznane zostało ze względu na ograniczone środki finansowe z zakresu zadań zleconych i ich brak z zakresu zadań własnych. Organ odwoławczy w motywach zaskarżonej decyzji także w sposób ogólnikowy powołał się na konieczność limitowania wysokości przyznawanych zasiłków ze względu na dużą liczbę osób korzystających ze środków pomocy społecznej. Z tych względów Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § l oraz 103 kpa. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku oraz z mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.