II SA/Ol 248/24
WyrokWSA w Olsztynie2026-03-03
Skład orzekający: Bogusław Jażdżyk, Tadeusz Lipiński, Grzegorz Klimek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci do polskiego rejestru stanu cywilnego, oparta na sprzeczności z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP (art. 18 Konstytucji RP), jest zgodna z prawem Unii Europejskiej, w szczególności z prawem do swobodnego przemieszczania się i pobytu (art. 21 TFUE) oraz prawem do poszanowania życia rodzinnego (art. 8 EKPCz), w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci, oparta na sprzeczności z polskim porządkiem prawnym (art. 18 Konstytucji RP), narusza prawo Unii Europejskiej, w szczególności art. 21 TFUE i prawo do poszanowania życia rodzinnego. W świetle wyroku TSUE w sprawie C-713/23, państwo członkowskie pochodzenia obywateli UE, którzy zawarli małżeństwo w innym państwie członkowskim, nie może odmówić uznania tego małżeństwa poprzez transkrypcję aktu stanu cywilnego, jeśli jest to jedyny przewidziany środek, gdyż może to stanowić przeszkodę w wykonywaniu prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu oraz prowadzenia życia rodzinnego. Klauzula porządku publicznego musi być interpretowana wąsko i nie może być podstawą do naruszenia prawa UE.Stan faktyczny
Skarżący i jego małżonek, obywatele polscy, zwrócili się o transkrypcję zagranicznego aktu małżeństwa zawartego za granicą. Organ I instancji i Wojewoda odmówili transkrypcji, uznając ją za sprzeczną z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP, w szczególności z art. 18 Konstytucji RP regulującym małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc naruszenie przepisów prawa krajowego i międzynarodowego, w tym EKPCz i TFUE. WSA zawiesił postępowanie w oczekiwaniu na wyrok TSUE, a następnie podjął je po wydaniu wyroku w sprawie C-713/23.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant referent Natalia Stemplewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2026 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przeniesienia do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na rzecz D. O. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 16 sierpnia 2023 r. D.O. (dalej: "skarżący") i D.M. zwrócili się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w O. (dalej: "organ I instancji") o wpisanie do rejestru stanu cywilnego aktu małżeństwa zawartego przez nich w N. w dniu [...] r.
Decyzją z dnia 3 października 2023 r. organ I instancji orzekł o odmowie przeniesienia do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa zawartego w N. przez skarżącego (posiadającego obywatelstwo polskie) i D.M. z uwagi na fakt, że transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie zarzucając naruszenie:
1. art. 104 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1378) – dalej: "p.a.s.c." poprzez jego niezastosowanie i odmowę dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa skarżącego w sytuacji, gdy jej dokonanie jest obligatoryjne w związku z rejestracją w polskim rejestrze stanu cywilnego zdarzeń wcześniejszych;
2. naruszenie art. 107 pkt 3 p.a.s.c. poprzez jego błędna wykładnię i przyjęcie, że transkrypcja aktu małżeństwa, w którym jako małżonkowie wskazane są dwie osoby tej samej płci stanowi naruszenie zasad porządku publicznego oraz uznanie, że zasadą porządku publicznego w Polsce są przepisy ustawowe regulujące przesłanki zawarcia małżeństwa;
3. naruszenie art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 503) – dalej: "p.p.m.", poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy art. 7 p.p.m. umożliwia jedynie odmowę zastosowania prawa obcego, a nie odmowę odnotowania zagranicznego aktu stanu cywilnego w rejestrze stanu cywilnego;
4. naruszenie art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61 poz. 284 ze zm.) – dalej: "EKPCz", poprzez jego niezastosowanie i tym samym naruszenie prawa do poszanowania życia rodzinnego skarżącego poprzez nieuznanie zawartego przez niego za granicą związku małżeńskiego i nieudzielenie mu jakiejkolwiek ochrony prawnej w Polsce;
5. naruszenie art. 14 w zw. z art. 8 EKPCz poprzez jego niezastosowanie i odmowę dokonania transkrypcji aktu małżeństwa wyłącznie z tego powodu, że jako małżonkowie są w nim wskazane dwie osoby tej samej płci;
6. naruszenie art. 18 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnie i przyjęcie, że obowiązek ochrony małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny oznacza zakaz odnotowania w rejestrze stanu cywilnego związku małżeńskiego osób tej samej płci zawartego za granicą;
7. naruszenie art. 21 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia
25 marca 1957 r. (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864 ze zm.) – dalej: "TFUE", poprzez nieproporcjonalne ograniczenie swobody przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich skarżącego z powodu konieczności funkcjonowania w Polsce i w N. w dwóch różnych stanach cywilnych, a także poprzez uniemożliwienie kontynuowania w Polsce życia rodzinnego prowadzonego w N. z obywatelem państwa trzeciego, wyłącznie ze względu na fakt, że Polska nie przewiduje małżeństw osób tej samej płci.
Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej: "Wojewoda") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji stwierdzając, że transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP. W uzasadnieniu wskazano, iż co prawda transkrypcja aktu stanu cywilnego ma charakter deklaratoryjny, to jednak wpisanie aktu do polskiego rejestru stanu cywilnego skutkuje uznaniem małżeństwa zawartego za granicą i tym samym zrównuje je z małżeństwem zawartym w Polsce. Z tych względów transkrypcja aktu stanu cywilnego musi być zgodna z polskim porządkiem prawnym. Przy transkrypcji aktu do polskiego rejestru stanu cywilnego stosuje się przepisy prawa polskiego. Wojewoda wyjaśnił ponadto, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi, zgodnie z art. 104 ust. 5 p.a.s.c., obowiązek wpisania aktu do rejestru bowiem skarżący (obywatel polski) nie wskazał, że żąda dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego lub ubiegał się o polski dokument tożsamości czy nadanie numeru PESEL, a tylko w tych przypadkach transkrypcja jest obligatoryjna.
Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne Wojewoda wskazał, iż funkcją klauzuli porządku publicznego określonej w art. 107 pkt 3 p.a.s.c. jest ochrona krajowego porządku prawnego przed jego naruszeniem w postaci uznania aktu stanu cywilnego nieodpowiadającemu fundamentalnym zasadom polskiego prawa. W ramach przesłanki porządku publicznego, kierownik urzędu stanu cywilnego zobligowany jest do zbadania skutków prawnych uznania danego aktu przedłożonego do transkrypcji. Przez podstawowe zasady porządku prawnego należy rozumieć nie tylko zasady konstytucyjne, ale także naczelne zasady rządzące poszczególnymi dziedzinami prawa cywilnego, rodzinnego czy procesowego. Należy więc uznać, że przepisy regulujące dopuszczalność zawarcia małżeństwa w Polsce stanowią naczelną zasadę zarówno prawa rodzinnego, jak i prawa o aktach stanu cywilnego dotyczącego zawierania małżeństw. Źródłem tych przepisów jest bowiem art. 18 Konstytucji RP, stanowiący, że małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Wojewody, przepis ten nie przesądza o niemożliwości prawnego uregulowania w jakiejkolwiek formie związków osób tej samej płci, ale podkreśla szczególną ochronę małżeństwa, które jest związkiem kobiety i mężczyzny. Polskie przepisy rangi ustawowej stanowią wypełnienie tej zasady konstytucyjnej.
Wojewoda wskazał również, że znane jest mu orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, który w wyroku z 12 grudnia 2023 r. uznał, iż Polska naruszyła art. 8 EKPCz poprzez nie zapewnienie uznania i ochrony prawnej związków jednopłciowych. W orzeczeniu wskazano, że Polska nie wywiązała się z obowiązku zapewnienia skarżącym ram prawnych zapewniających uznanie i ochronę ich związków jednopłciowych. W tej sytuacji, w ocenie Wojewody, obecnie obowiązujące w Polsce przepisy nie dopuszczają żadnej formy do uznania małżeństwa jednopłciowego, w tym też do dokonania transkrypcji aktu takiego małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu
I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. art. 104 ust. 5 p.a.s.c. poprzez jego niezastosowanie i odmowę dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa skarżącego w sytuacji, gdy jej dokonanie jest obligatoryjne w związku z rejestracją w polskim rejestrze stanu cywilnego zdarzeń wcześniejszych;
2. naruszenie art. 107 pkt 3 p.a.s.c. poprzez jego błędna wykładnię i przyjęcie, że transkrypcja aktu małżeństwa, w którym jako małżonkowie wskazane są dwie osoby tej samej płci stanowi naruszenie zasad porządku publicznego oraz uznanie, że zasadą porządku publicznego w Polsce są przepisy ustawowe regulujące przesłanki zawarcia małżeństwa;
3. naruszenie art. 8 EKPCz poprzez jego niezastosowanie i tym samym naruszenie prawa do poszanowania życia rodzinnego skarżącego poprzez nieuznanie zawartego przez niego za granicą związku małżeńskiego i nieudzielenie mu jakiejkolwiek ochrony prawnej w Polsce, przynajmniej poprzez odnotowanie faktu jego zawarcia w polskim rejestrze stanu cywilnego;
4. naruszenie art. 14 w zw. z art. 8 EKPCz poprzez jego niezastosowanie i odmowę dokonania transkrypcji aktu małżeństwa wyłącznie z tego powodu, że jako małżonkowie są w nim wskazane dwie osoby tej samej płci;
5. naruszenie art. 18 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnie i przyjęcie, że obowiązek ochrony małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny oznacza zakaz odnotowania w rejestrze stanu cywilnego związku małżeńskiego osób tej samej płci zawartego za granicą;
6. naruszenie art. 21 ust. 1 TFUE poprzez nieproporcjonalne ograniczenie swobody przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich skarżącego z powodu konieczności funkcjonowania jako osoba o innym stanie cywilnym w Polsce i w N.;
7. art. 7 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572) – dalej: "k.p.a.", poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego i nieustalenie z jakiego powodu decyzja o odmowie transkrypcji jego aktu małżeństwa ma zagrażać podstawowym zasadom porządku publicznego RP oraz niedostateczne uzasadnienie tej decyzji;
8. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nieproporcjonalne ograniczenie praw skarżącego do poszanowania jego życia rodzinnego poprzez odmowę dokonania transkrypcji jego aktu małżeństwa oraz naruszenie zasady równego traktowania poprzez odmowę dokonania czynności wyłącznie z powodu orientacji seksualnej małżonków, a także poprzez uniemożliwienie kontynuowania w Polsce życia rodzinnego prowadzonego w N. z obywatelem państwa trzeciego, wyłącznie ze względu na fakt, że Polska nie przewiduje małżeństw osób tej samej płci.
W uzasadnieniu podniesiono, że transkrypcja aktu małżeńskiego skarżącego jest obowiązkowa. Bowiem w sytuacji, gdy skarżący posiada akt stanu cywilnego potwierdzający zdarzenia wcześniejsze, sporządzony na terytorium RP, tj. akt urodzenia, istnieje obowiązek dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa w celu zapewnienia ciągłości wiedzy o skarżącym w rejestrach państwowych. Zdaniem skarżącego, obowiązek transkrypcji wynika z art. 8 EKPCz w sytuacji niezapewnienia żadnej innej formy instytucjonalizacji związków osób tej samej płci. Skarżący podniósł również, że dokonanie transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa, w którym jako małżonkowie są wskazane osoby tej samej płci, nie oznacza, że państwo członkowskie zobowiązane jest do wprowadzenia takiej możliwości w swoim prawie krajowym – sprowadza się wyłącznie do uznania małżeństwa osób tej samej płci jedynie dla wykonywania praw zagwarantowanych przez prawo Unii.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 19 czerwca 2024 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zawieszenie postępowania wskazując, iż rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE") nr C-713/23, zainicjowanego pytaniem prejudycjalnym NSA z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 216/21.
Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 248/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 248/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podjął zawieszone postępowanie w związku z wyrokiem TSUE z dnia 25 listopada 2025 r. zapadłym w sprawie C-713/23.
W piśmie procesowym z dnia 24 lutego 2026 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz odniósł się do tez wyroku TSUE z dnia 25 listopada 2025 r. w sprawie C-713/23.
Na rozprawie w dniu 3 marca 2026 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko zajęte w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 24 lutego 2026 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu
(art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 – dalej: "p.p.s.a.").
Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W ocenie sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji odmówiły transkrypcji aktu małżeństwa zawartego za granicą między osobami tej samej płci wskazując, że transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.
W ocenie sądu, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy niezbędne jest uwzględnienie, że dniu 25 listopada 2025 r. TSUE w wyroku w sprawie C-713/23 stwierdził, że art. 20 i art. 21 ust. 1 TFUE, odczytywane w świetle art. 7 i art. 21
ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, należy interpretować w ten sposób, że: stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, które ze względu na to, iż prawo tego państwa członkowskiego nie dopuszcza małżeństw osób tej samej płci, nie zezwalają na uznanie małżeństwa legalnie zawartego przez dwóch mających tę samą płeć obywateli wspomnianego państwa członkowskiego w trakcie korzystania z przysługującej im swobody przemieszczania się i pobytu w innym państwie członkowskim, w którym rozwinęli oni lub umocnili życie rodzinne, ani na transkrypcję w tym celu aktu małżeństwa do rejestru stanu cywilnego tego pierwszego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy transkrypcja ta jest jedynym przewidzianym przez to państwo środkiem umożliwiającym takie uznanie.
W uzasadnieniu powyższego wyroku TSUE wskazał, iż zgodnie z art. 20 ust. 2
lit. a) i art. 21 ust. 1 TFUE obywatelstwo Unii nadaje każdemu obywatelowi Unii w szczególności podstawowe i indywidualne prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, z zastrzeżeniem ograniczeń i warunków ustanowionych w traktacie i środków przyjętych w celu ich stosowania. Obywatel państwa członkowskiego, który jako obywatel Unii skorzystał ze swobody przemieszczania się i pobytu w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie pochodzenia, może powoływać się na związane z tym statusem prawa, w szczególności prawa przewidziane w art. 21 ust. 1 TFUE, w stosownym przypadku również wobec swego państwa członkowskiego pochodzenia. Jednym z praw, które wspomniany przepis przyznaje obywatelom państw członkowskich, jest prawo do tego, by prowadzili swoje życie rodzinne zarówno w przyjmującym państwie członkowskim, jak i w państwie członkowskim, którego przynależność państwową posiadają, ciesząc się w nim obecnością u swego boku członków rodziny, w tym małżonka.
Jednocześnie TSUE zaznaczył w ww. wyroku, iż w obecnym stanie prawa Unii normy dotyczące małżeństwa należą do kompetencji państw członkowskich, a prawo Unii nie może naruszać tej kompetencji. Te państwa członkowskie mają zatem swobodę w zakresie wprowadzenia w ich prawie krajowym małżeństwa dla osób tej samej płci. Jednakże każde państwo członkowskie powinno wykonywać tę kompetencję zgodnie z prawem Unii, a w szczególności zgodnie z postanowieniami TFUE dotyczącymi swobody przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich przyznanej każdemu obywatelowi Unii, uznając w tym celu stan cywilny ustalony w innym państwie członkowskim zgodnie z prawem tego państwa.
TSUE stanął na stanowisku, że odmowa uznania przez organy państwa członkowskiego, którego przynależność państwową posiada dwóch obywateli Unii tej samej płci, małżeństwa zawartego przez nich zgodnie z prawem na podstawie procedur przewidzianych w tym celu w innym państwie członkowskim, w którym ci obywatele Unii skorzystali z przysługującej im swobody przemieszczania się i pobytu, może stanowić przeszkodę w wykonywaniu prawa ustanowionego w art. 21 TFUE, ponieważ taka odmowa może spowodować dla nich poważne niedogodności na płaszczyźnie administracyjnej, zawodowej i prywatnej. W szczególności taka odmowa uniemożliwia wspomnianym obywatelom Unii, którzy rozwinęli lub umocnili życie rodzinne w trakcie pobytu w przyjmującym państwie członkowskim, mieszkając w nim jako osoby pozostające w związku małżeńskim, kontynuowanie tego życia rodzinnego oraz zmusza ich do życia jako osoby stanu wolnego po powrocie do państwa członkowskiego pochodzenia.
Rozpatrując niniejszą sprawę należy zauważyć, że wchodzi ona w zakres stosowania prawa Unii, co skutkuje koniecznością poszanowania zasady pierwszeństwa prawa Unii oraz uwzględnienia orzecznictwa TSUE dotyczącego ww. aspektów.
Zasada pierwszeństwa prawa Unii nakłada na wszystkie organy państw członkowskich obowiązek zapewnienia pełnej skuteczności poszczególnych norm prawa Unii, a prawo państw członkowskich nie może mieć wpływu na skuteczność przyznaną tym poszczególnym normom w obrębie terytorium tych państw. Wynika z tego, że zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa Unii fakt powoływania się przez państwo członkowskie na przepisy prawa krajowego, choćby rangi konstytucyjnej, nie może naruszać jedności i skuteczności prawa Unii (wyrok TSUE z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie C-537/22, Global Ink Trade Kft , ECLI:EU:C:2024:6, pkt 23 i powołane tam orzecznictwo).
Zasada pierwszeństwa prawa Unii wymaga od sądu krajowego, do którego kompetencji należy stosowanie przepisów prawa Unii, by – w razie niemożności dokonania wykładni uregulowania krajowego w sposób zgodny z wymogami określonymi w prawie Unii – zapewnił pełną skuteczność wymogów tego prawa w zawisłym przed nim sporze, w razie konieczności odstępując z własnej inicjatywy od stosowania wszelkich przepisów lub praktyk krajowych, także późniejszych, które są niezgodne z przepisem prawa Unii mającym bezpośrednią skuteczność, bez konieczności zwracania się o wcześniejsze uchylenie tego przepisu krajowego lub praktyki krajowej lub oczekiwania na ich uchylenie w drodze ustawodawczej lub w jakimkolwiek innym trybie ustrojowym (zob. podobnie wyroki: z dnia 24 czerwca 2019 r., Popławski, C-573/17, EU:C:2019:530, pkt 58, 61; a także z dnia 21 grudnia 2021 r., Euro Box Promotion i in., C-357/19, C-379/19, C-547/19, C-811/19 i C-840/19, EU:C:2021:1034, pkt 252). (zob. wyrok z dnia 8 marca 2022 r., C-205/20, NE przeciwko Bezirkshauptmannschaft Hartberg-Fürstenfeld, ECLI:EU:C:2022:168, pkt 37).
Podobnie w przywołanym wyroku C-713/23 TSUE wskazał, że zarówno
art. 20 i art. 21 ust. 1 TFUE, jak i art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty są same w sobie wystarczające i nie muszą być dookreślane przepisami prawa Unii lub prawa krajowego, aby przyznawać jednostkom prawa, na które – jako takie – mogą się one bezpośrednio powoływać. Wobec tego, gdyby sąd odsyłający miał stwierdzić, że nie jest możliwe dokonanie wykładni prawa krajowego w sposób zgodny z prawem Unii, byłby on zobowiązany zapewnić, w ramach swoich kompetencji, ochronę prawną przysługującą jednostkom na podstawie tych postanowień i zagwarantować ich pełną skuteczność, w razie potrzeby poprzez odstąpienie od stosowania odnośnych przepisów krajowych.
Jak zauważył TSUE wyroku C-713/23, transkrypcja aktów małżeństwa do rejestru stanu cywilnego państw członkowskich stanowi tylko jeden ze sposobów umożliwiających uznanie małżeństw zawieranych w innym państwie członkowskim. Jednakże na gruncie prawa polskiego transkrypcja aktu małżeństwa jest jedynym środkiem pozwalającym na uznanie małżeństwa zawartego w innym państwie UE. W tej sytuacji transkrypcja do polskiego rejestru aktów stanu cywilnego powinna być stosowana zarówno wobec małżeństw zawieranych przez osoby o różnej płci, jak i do małżeństw zawieranych przez osoby o tej samej płci.
Jednocześnie w wyroku TSUE wskazał, że pojęcie "porządku publicznego" jako uzasadnienie odstępstwa od podstawowej swobody powinno być interpretowane w sposób wąski, tak aby jego zasięg nie był określany jednostronnie przez każde państwo członkowskie bez kontroli ze strony instytucji Unii. Wynika stąd, że porządek publiczny może być przywołany jedynie w przypadku realnego i wystarczająco poważnego zagrożenia dla jednego z podstawowych interesów społeczeństwa (wyrok z dnia 5 czerwca 2018 r., Coman i in., C-673/16, EU:C:2018:385, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo). A zatem tego rodzaju obowiązek uznania nie narusza tożsamości narodowej ani nie zagraża porządkowi publicznemu państwa członkowskiego pochodzenia.
W rozpoznawanej sprawie podstawą materialnoprawną decyzji organów obu instancji były przepisy p.a.s.c. Z art. 104 p.a.s.c. wynika, że zagraniczny dokument stanu cywilnego, będący dowodem zdarzenia i jego rejestracji, może zostać przeniesiony do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji (ust. 1). Transkrypcja polega na wiernym i literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego zarówno językowo, jak i formalnie, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego (ust. 2).
W wyniku transkrypcji powstaje zatem polski akt stanu cywilnego, który nie różni się treścią od aktu transkrybowanego, a pod względem formy, mocy dowodowej oraz zasad korekty, nie różni się od aktów stanu cywilnego rejestrujących zdarzenia krajowe.
Z kolei przepis art. 107 pkt 3 p.a.s.c. stanowi, że kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ rozpoznając złożony wniosek o transkrypcję zagranicznego aktu małżeństwa oparł się w istocie o dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2021 r. sygn. akt II OSK 2608/19; dostępny w CBOSA) w którym NSA wskazał, że funkcją klauzuli porządku publicznego określonej w art. 107 pkt 3 p.a.s.c. jest ochrona krajowego porządku prawnego przed jego naruszeniem w postaci uznania aktu stanu cywilnego nieodpowiadającego zasadom polskiego prawa. Niemniej jednak jak wskazano wyżej TSUE przyjął, że obowiązek uznania takiego aktu nie narusza tożsamości narodowej ani nie zagraża porządkowi publicznemu państwa członkowskiego pochodzenia.
Mając powyższe na uwadze organ dokona oceny możliwości transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa biorąc pod uwagę wskazania zawarte w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 25 listopada 2025 r. i dokona oceny możliwości wpisania aktu do rejestru stanu cywilnego. Organ winien dokonać także szerszej wykładni art. 104 ust. 5 p.a.s.c., gdyż przedstawiona w zaskarżonej decyzji wykładnia tego przepisu jest lakoniczna i nie wynika z niej z jakich przyczyn organ uznał, że transkrypcja w niniejszej sprawie z uwagi na treść tego przepisu nie jest obligatoryjna, co narusza art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie dokonać oceny sprawy z uwzględnieniem stanowiska sądu. Przy ocenie ww. "sprzeczności" (art. 107 pkt 3 p.a.s.c.) organ winien mieć na uwadze również wyrażony w doktrynie pogląd, że art. 18 Konstytucji RP, przyznając preferencyjną opiekę i ochronę małżeństwu jako związkowi kobiety i mężczyzny, nie wyklucza istnienia (instytucjonalizacji) innych modeli małżeństwa (o innej podmiotowej strukturze), (...). (por. E. Łętowska, J. Woleński, Instytucjonalizacja związków partnerskich a Konstytucja RP z 1997 r., Państwo i prawo nr 6/6/2013, s. 22) i ocenić możliwość dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa skarżącego.
Z tych względów sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło