II SA/Ol 254/13

Dnia 7 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2013 roku sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 21 stycznia 2013r. K. D. złożył 13 wniosków, w których zwrócił się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie w lutym 2013r. kosztów pobytu w hotelu "[...]" w kwocie 960 zł, na zakup środków czystości i higieny, na zakup piżamy, 5 par kalesonów, 2 toreb turystycznych lub walizek, 5 swetrów wełnianych, 5 koszulek na krótki i długi rękaw, 1 pary butów sportowych i 1 pary obuwia zimowego, 2 koszulek polo, 2 bluz dresowych oraz 2 par dżinsów. W dniu 22 stycznia 2013r. pracownik socjalny dokonał aktualizacji wywiadu środowiskowego, w wyniku której ustalił, że wnioskodawca ma 36 lat, jest kawalerem, nie ma dzieci, jego rodzice nie żyją, a zamieszkujące w O. trzy siostry nie chcą utrzymywać z nim kontaktów. Nie posiada on także własnego mieszkania, od 10 kwietnia 2012r. przebywa w hotelu "[...]" w pokoju jednoosobowym z dostępem do łazienki (wspólna na piętrze), a opłaty za pobyt w tym hotelu w całości ponosi MOPS. Wnioskodawca ma wykształcenie podstawowe, a podczas pobytu w Zakładzie Karnym, z którego został zwolniony w dniu 5 marca 2012r., ukończył kurs ogólnobudowlany, nie pracuje, nie nabył także uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych z ZUS. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym orzeczonym na okres do 30 kwietnia 2015r. Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta, przyznał K. D. zasiłek celowy w łącznej kwocie 990 zł, w tym 960 zł z przeznaczeniem na opłacenie pobytu w hotelu "[...]" oraz 30 zł na zakup środków czystości i higieny. Ponadto organ I instancji odmówił przyznania K.D. zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup wnioskowanej odzieży i obuwia oraz toreb turystycznych lub walizek. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji przytoczył przepisy regulujące zasady i tryb przyznawania zasiłku celowego oraz ustalenia dotyczące sytuacji życiowej wnioskodawcy zawarte w aktualizacji wywiadu środowiskowego. Wskazał, że dochód wnioskodawcy w styczniu 2013r. wyniósł łącznie 542 zł i składał się na niego zasiłek stały w kwocie 243,83 zł oraz uzyskane środki pieniężne z depozytu Zakładu Karnego w kwocie 298,17 zł. Organ zaznaczył, że wnioskodawca otrzymuje systematycznie dodatkową pomoc finansową w formie zasiłków celowych od miesiąca kwietnia. W tym czasie otrzymał pomoc finansową w łącznej kwocie 11.834,27 zł, co daje średnio na miesiąc 1.295,07 zł. W styczniu 2013r. przyznano mu zasiłek celowy w kwocie 960 zł z przeznaczeniem na opłacenie pobytu w hotelu "[...]", a ponadto zasiłek celowy w kwocie 20 zł na zakup środków higienicznych, środków czystości oraz 60 zł na zakup posiłku lub żywności. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że żądana przez wnioskodawcę pomoc jest niewspółmierna do kwot jakie pozostają w dyspozycji organu pomocy społecznej. Wskazał, że budżet na realizację świadczeń na rok 2013 jest niższy od budżetu jakim dysponował Ośrodek w 2012r. Wyszczególnił jakimi środkami dysponował w miesiącu styczniu, jaką ilość osób objęto pomocą oraz jaka była w tym czasie średnia wysokość przyznanego zasiłku. Podkreślono, że była to kwota 225,10 zł. Dodatkowo organ wskazał, że proponowano beneficjentowi wielokrotnie wydanie skierowania do magazynu odzieżowego MOPS, jednak nie wyrażał on chęci do korzystania z pomocy w formie odzieży używanej. W odwołaniu od powyższej decyzji K. D. zażądał przyznania wyższego zasiłku na zakup środków czystości i higieny oraz przyznania pomocy pieniężnej na zakup odzieży i obuwia. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, w całości podzielając przedstawione w niej argumenty. Organ odwoławczy podkreślił, że zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, przyznawanym przez organy administracji publicznej w zakresie tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że organ pomocy społecznej ma możliwość wyboru jednego z dopuszczonych prawem rozstrzygnięć w konkretnej, indywidualnej sprawie. Przyjął więc, że skoro organ I instancji, dokonując oceny wszystkich okoliczności sprawy, uznał, że sytuacja bytowa i finansowa strony uzasadnia przyznanie mu pomocy w kwocie 990 zł, to wobec wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji motywów tego rozstrzygnięcia, nie można uznać, że decyzja ta narusza prawo. Stwierdził przy tym, że o wysokości przyznanego świadczenia decydowały nie tylko potrzeby strony, ale również możliwości finansowe Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych pomocą tego Ośrodka. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, K. D. stwierdził, że wnioskowana pomoc mu przysługuje i wniósł o nakazanie przyznania mu pomocy pieniężnej na zakup odzieży i obuwia oraz zwiększenia pomocy na zakup środków czystości i higieny.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia "[...]"., nr "[...]", w przedmiocie zasiłku celowego. Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2013, poz. 182), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wnioskowana pomoc bezsprzecznie mieści się w zakresie tego przepisu. Bezsporne w sprawie jest również, że skarżący spełnia kryterium dochodowe do przyznania mu pomocy w formie zasiłku celowego. Jego miesięczny dochód to kwota 542 zł, na którą składa się zasiłek stały i środki zwrócone z depozytu Zakładu Karnego. Nie oznacza to jednak obowiązku automatycznego przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy. Zasiłek ten jest bowiem świadczeniem nieobowiązkowym, a jego przyznanie, jak słusznie wskazywały organy obu instancji, pozostawione jest uznaniu organu administracji publicznej. Tym samym, spełnienie przez skarżącego kryteriów przyznania zasiłku celowego nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia. Podkreślenia wymaga, że kwestionowana przez skarżącego decyzja, uwzględniła jego wniosek na kwotę 990 zł, kiedy pozostałe gospodarstwa domowe otrzymały w tym czasie średnio pomoc w kwocie 225,10 zł. Zatem przyznana skarżącemu pomoc finansowa jest znaczna. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżący jest objęty pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej od kwietnia 2012r. W samym tylko styczniu (a więc w miesiącu, w którym złożył rozpoznane w kontrolowanej sprawie wnioski o przyznanie zasiłku celowego) skarżącemu wypłacono zasiłek stały w kwocie 243,83 zł, przyznano zasiłek celowy w kwocie 960 zł z przeznaczeniem na opłacenie pobytu w hotelu "[...]", a ponadto zasiłek celowy w kwocie 20 zł na zakup środków higienicznych, środków czystości oraz zasiłek celowy na zakup posiłków lub żywności w kwocie 60 zł. Co miesiąc MOPS opłaca skarżącemu pobyt w hotelu "[...]". Dodatkowo skarżący otrzymywał zasiłki celowe na zakup środków czystości i higieny, na zakup posiłków. Miesięczna kwota pomocy udzielonej skarżącemu w postaci zasiłków celowych od kwietnia do grudnia była znaczna, gdyż wyniosła (jak wynika z uzasadnienia organu I instancji) 1295,07 zł. Otrzymane kwoty świadczeń z pomocy społecznej przekraczały średnie kwoty zasiłków, jakie w tym okresie otrzymywali inni podopieczni tego Ośrodka. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, w styczniu 2013r.r. średnia kwota zasiłku wypłacanego w tym Ośrodku wynosiła 225,10 zł. W tych okolicznościach przyjąć należy, że odmowa przyznania skarżącemu kolejnego zasiłku celowego na zakup wnioskowanej odzieży i obuwia, czy toreb turystycznych lub walizek jest zgodna z prawem. W szczególności, że jak wskazywał organ I instancji, skarżącemu oferowano skorzystanie z magazynu odzieżowego MOPS, co w jego sytuacji bytowej byłoby uzasadnione. Zauważyć w tym miejscu należy, że skarżący co prawda kwestionował wysokość przyznanego mu świadczenia na zakup środków czystości i higieny, jednakże nie podał jaka kwota w jego ocenie byłaby wystarczająca. To zaś uniemożliwia sądowi szczegółowe odniesienie się do argumentu skarżącego, że przyznana kwota świadczenia jest zbyt niska. Podnieść należy, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z treścią tego przepisu koresponduje art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w świetle którego, organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (zob. wyrok NSA z 11.06.1981r., sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). Z regulacji tej wynika zatem domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. wyrok NSA z 19.01.2006r., sygn. akt I OSK 777/05, LEX nr 194414). W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonał wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych w rozpoznawanej sprawie, a jej wyniki zawarł w uzasadnieniu decyzji i nie budzą one zastrzeżeń. Zaskarżonej decyzji nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organ szczegółowo wskazał, czym kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje na akceptację. Wbrew stanowisku skarżącego,jego trudna sytuacja finansowa nie mogła stanowić wyłącznego kryterium uwzględnianego przy rozstrzyganiu sprawy. O możliwościach świadczenia pomocy społecznej decydują nie tylko potrzeby skarżącego i cel pomocy, ale również możliwości finansowe Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych jego pomocą. Podkreślić należy, iż organ pomocy musi uwzględniać fakt, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Organ ma obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącego, ale także ilości i rodzaju skierowanych do niego form pomocy. Środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są uczące się dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. Organ i instancji wykazał zaś, że środki te są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb. W związku z tym organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków, tak aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.