II SA/Ol 258/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (Spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji - oddala skargę. Postanowieniem Burmistrza D. z dnia 7 maja 2004 roku, "[...]" zostało wznowione postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Burmistrza D. z dnia 28 listopada 2002 roku, znak "[...]" nakazującą odłączenie w terminie natychmiastowym pompy umiejscowionej w studni odprowadzającej wody gruntowe na głębokości około l m poniżej ław fundamentowych do kanalizacji deszczowej oraz przywrócenie stanu poprzedniego poprzez likwidację samowolnie wykonanego drenażu, studni oraz przyłącza do istniejącej kanalizacji deszczowej w ulicy J. Postanowieniem z dnia 29 października 2004 roku, znak "[...]", po rozpatrzeniu wniosku J. P. o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia 28 listopada 2002 roku, Burmistrz D. wstrzymał wykonanie przedmiotowej decyzji w części, tj. w zakresie pkt 2 dotyczącego nakazania przywrócenia stanu poprzedniego poprzez likwidację samowolnie wykonanego drenażu, studni oraz przyłącza do istniejącej kanalizacji deszczowej w ulicy J. W uzasadnieniu podniesiono, że wykonanie przez J. P. części decyzji, tj. pkt l dotyczącego odłączenia w terminie natychmiastowym pompy umiejscowionej w studni odprowadzającej wody gruntowe do kanalizacji deszczowej zapewni osiągnięcie celu decyzji, gdyż spowoduje zaprzestanie odprowadzania wód gruntowych z jego działki. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył M. B., właściciel sąsiedniej nieruchomości, nie zgadzając się na wstrzymanie wykonania pkt 2 przedmiotowej decyzji. Zakwestionował zasadność podziału wykonalności decyzji na dwie części. Podniósł, że samo wyłączenie pompy niewiele daje, gdyż J. P. może ją w każdym czasie włączyć. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2005 roku, znak "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i orzekło o wstrzymaniu w całości ostatecznej decyzji z dnia 28 listopada 2002 roku, znak "[...]". W uzasadnieniu organ podniósł, że przedmiotowa decyzja została wydana w zasadzie bez przeprowadzania postępowania dowodowego, z całkowitym pominięciem jednej ze stron – J. i D. P., którym ta decyzja nie została doręczona. Istnieje zatem prawdopodobieństwo, że decyzja zostanie uchylona w wyniku wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 145 § l pkt 4 lub 5 k.p.a. Organ stwierdził, że przed wydaniem przedmiotowej decyzji dokonano jedynie pobieżnych oględzin, w których nie zapewniono możliwości wzięcia udziału J. i D. P. Ponadto w sprawie pojawiły się dokumenty powstałe już po wydaniu decyzji, ale wskazujące na nowe, istniejące w dniu wydania decyzji, istotne w sprawie okoliczności faktyczne, nie znane organowi, który wydał decyzję. Organ II instancji stwierdził, że orzekając o częściowym wstrzymaniu decyzji organ I instancji rażąco naruszył art. 152 k.p.a., gdyż obowiązek wstrzymania odnosi się do decyzji w całości. Prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania odnosi się zarówno do punktu l, jak i 2 przedmiotowej decyzji, dlatego po stwierdzeniu istnienia przesłanek wstrzymania decyzji należało wstrzymać wykonanie decyzji w całości. Wstrzymanie nie jest pozostawione uznaniu organu, dlatego nie ma on możliwości wyboru, którą z części decyzji wstrzymać. W tej sytuacji zaskarżone postanowienie rażąco naruszyło prawo. Na powyższe postanowienie M. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zarzucając naruszenie przepisów art. 7 i 8 oraz 16 § l k.p.a., a także przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podniósł, że przedmiotowe postanowienie podważa wiarygodność organów państwowych i powagę rzeczy osądzonej poprzez nie respektowanie ostatecznej decyzji z dnia 28 listopada 2002 roku. Wskazał, iż wstrzymanie wykonania powyższej decyzji powoduje niszczenie jego domu i stwarza zagrożenie wystąpienia katastrofy budowlanej. Podniósł, że postępowanie w sprawie bezprawnego zainstalowania drenażu studni oraz przyłącza do istniejącej kanalizacji deszczowej było prowadzone w sposób sprzeczny z zasadami k.p.a. Natomiast podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez J. P. po terminie. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto organ stwierdził, iż skarżący nie wykazał, aby doszło do naruszenia art. 7, 8 i 16 § l k.p.a. Z kolei zarzut naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji jest niezasadny, gdyż w trybie wznowienia postępowania nie mają one zastosowania. Organ wyjaśnił, że instytucja wznowienia postępowania administracyjnego stanowi ustawowe odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnych zawartej w art. 16 § l k.p.a., podobnie jak wstrzymanie ostatecznej decyzji w trybie art. 152 k.p.a. Organ przyznał, że istnieją wątpliwości co do daty, w której J. i D. P. dowiedzieli się o decyzji, ale na etapie wstrzymania wykonalności decyzji nie można było przesądzić, że termin na wniesienie podania o wznowienie postępowania został naruszony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 152 § l Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej, właściwy w sprawie wznowienia postępowania, wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Zatem w przypadku wznowienia postępowania wykonanie decyzji nie zostaje wstrzymane z mocy prawa. Ponieważ jednak wykonanie decyzji może doprowadzić do stanu faktycznego lub prawnego, który jest nieodwracalny, to na organ został nałożony obowiązek rozważenia wstrzymania wykonania takiej decyzji. Podstawą wstrzymania wykonania decyzji będzie istnienie prawdopodobieństwa jej uchylenia. Należy zwrócić uwagę, że wstrzymanie wykonania decyzji nie zależy od swobodnego uznania organu. Jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo uchylenia decyzji, a zatem gdy istnieje przekonanie o zasadności przesłanek do wznowienia postępowania i gdy jednocześnie nie występuje przesłanka przedawnienia określona w art. 146 § l k.p.a., organ "wstrzyma", a zatem ma obowiązek wstrzymać wykonanie decyzji dotychczasowej (wyrok NSA z dnia 13 stycznia 1998 roku, sygn. II SA 1154/97, niepubl.). W przedmiotowej sprawie organ II instancji ustalił, że decyzja z dnia 28 listopada 2002 roku została wydana po pobieżnym przeprowadzaniu postępowania dowodowego przez organ I instancji. Opinie przeprowadzone w późniejszym czasie wykazały, że nie ma jednoznacznych podstaw do twierdzenia, że J. P. naruszył stosunki wodne istniejące na działce M. B. Ponadto w postępowaniu pominięto jedną ze stron – J. i D. P. Zatem okoliczności sprawy wskazywały na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § l pkt 4 k.p.a. (z powodu braku udziału strony w postępowaniu bez własnej winy) lub na podstawie art. 145 § l pkt 5 k.p.a. (z powodu ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, ale nieznanych organowi, który wydał decyzję). W tej sytuacji organ miał obowiązek wstrzymać wykonanie przedmiotowej decyzji. Należy się zgodzić ze stanowiskiem organu II instancji, że obowiązek wstrzymania wykonania odnosi się do decyzji w całości. Organ nie ma możliwości wyboru, którą z części decyzji wstrzymać, gdyż prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania odnosi się do wszystkich jej części. Dlatego po stwierdzeniu istnienia przesłanek wstrzymania decyzji należy wstrzymać wykonanie decyzji w całości. Sąd nie podzielił natomiast zdania strony skarżącej, że zaskarżone postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości decyzji ostatecznej z dnia 28 listopada 2002 roku naruszyło zasadę trwałości decyzji ostatecznych określoną w art. 16 § l k.p.a. Zasada ta ustanawia ochronę decyzji ostatecznych przyznając im cechę trwałości. Jednak od tej zasady ustawodawca przewidział wyjątki. Zgodnie z art. 16 § l k.p.a. w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub w ustawach szczególnych decyzja ostateczna może być wzruszona między innymi w wyniku wznowienia postępowania. Zatem czy zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji zostanie zbadane dopiero w toku postępowania wznowieniowego, natomiast zaskarżone postanowienie wstrzymuje jedynie wykonanie tej decyzji. Także pozostałe zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Skarżący stwierdza, że zostały naruszone przepisy art. 7 i 8 k.p.a. W art. 7 k.p.a. została zawarta zasada praworządności, prawdy obiektywnej, a także uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Z kolei w art. 8 k.p.a. została określona zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Skarżący nie wskazał jednak na czym miałoby polegać naruszenie wskazanych zasad przez organ II instancji w trakcie wydawania zaskarżonego postanowienia. W przedmiotowej sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego, gdyż wstrzymanie wykonania decyzji powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie, art. 56 § l pkt l Ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2002 roku, nr 110, poz. 968 ze zm.). Zatem wstrzymanie wykonania decyzji skutkuje czasowym zaniechaniem czynności egzekucyjnych. Natomiast odnośnie zarzutu wniesienia podania o wznowienie postępowania po terminie, to należy wyjaśnić, że na etapie orzekania o wstrzymaniu wykonania decyzji organ nie mógł jednoznacznie stwierdzić, że termin ten został naruszony, gdyż istniały wątpliwości co do daty, w której J. i D. P. dowiedzieli się o decyzji. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.