II SA/Ol 260/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu T. L. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że J. H. (skarżący) złożył w dniu 24 grudnia 2018 r. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na żonę K. H.. Burmistrz działając poprzez Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (organ I instancji) decyzją z dnia "[...]" odmówił przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu decyzji wskazano podstawy prawne zapadłego rozstrzygnięcia oraz ustalenia faktyczne dokonane w toku prowadzonego postępowania. Organ I instancji podał, że K. H. jest żoną skarżącego i nie została ubezwłasnowolniona. Ponadto organ podniósł, że skarżący nie jest osobą uprawnioną do wnioskowania o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na żonę, a ta pobiera dodatek pielęgnacyjny z ZUS z tytułu niepełnosprawności, co wyklucza prawo do równoczesnego otrzymywania zasiłku pielęgnacyjnego. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł skarżący. Podniósł, że należy mu się dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł, gdyż jego żona jest osobą niepełnosprawną i jest całkowicie niezdolna do pracy oraz samodzielnej egzystencji. Wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2014 r. oraz rządowy program wspierania osób otrzymujących świadczenia pielęgnacyjne. Jednocześnie w oświadczeniu z dnia 28 stycznia 2019r. skarżący zarzucił, że organ nie odróżnia dodatku pielęgnacyjnego w kwocie 215,84 zł (dla żony), od dodatku do świadczenia w kwocie 153 zł (dla niego). Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podniosło, że skarżący jest mężem K. H., która ma 65 lat i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. została zaliczona do I grupy inwalidów na stałe. Ponadto zgromadzony materiał wskazuje, że K. H. ma ustalone prawo do dodatku pielęgnacyjnego od dnia 7 kwietnia 1977 r., co potwierdza pismo ZUS z dnia 14 stycznia 2019 r. Brak jest zatem podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. W sprawie zaistniała bowiem negatywna przesłanka z art. 16 ust. 6 ustawy oświadczeniach rodzinnych. Z przywołanego przepisu jednoznacznie wynika, że w przypadku zbiegu dwóch uprawnień (do zasiłku pielęgnacyjnego i do dodatku pielęgnacyjnego) osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Skargę na tę decyzję wywiódł skarżący, podnosząc, że zupełnie nie zgadza się z podjętym rozstrzygnięciem. Stwierdził, że kwestionowana decyzja jest krzywdząca, gdyż jego żona wymaga całkowitej opieki. Podniósł, że jego żona jest podwójnie "losowo" skrzywdzona, ponieważ jest od urodzenia niewidoma oraz ma niepełnosprawność ruchową. Dodał przy tym, że żona jest w zaawansowanym wieku a dodatek jest koniecznością. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2018 r., poz. 2107 j.t). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302 j.t. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", którym to rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]" o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego. Stosownie do art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2220), zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Z treści tego przepisu wynika jednak obowiązek organów orzekających w przedmiocie wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego ustalenia, czy osoba wnioskująca jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego. Wymienione świadczenia uregulowane są w dwóch odrębnych ustawach, przewidujących odmienne kryteria ich przyznawania i inne organy uprawnione do orzekania w przedmiocie tych świadczeń. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że choć oba świadczenia (dodatek pielęgnacyjny i zasiłek pielęgnacyjny) wypłacane są na podstawie odrębnych ustaw, to jest: ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1270) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, to jednak w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż charakter zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego jest porównywalny na gruncie wykładni celowościowej i funkcjonalnej - oba świadczenia przysługują osobom niezdolnym do samodzielnej egzystencji. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków, wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, a przysługuje między innymi osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 16 ust. 2 pkt 2). Przepis art. 16 ust. 2 pkt 3 tej ustawy stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie, która ukończyła 75 lat życia. Natomiast dodatek pielęgnacyjny, stosownie do art. 75 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przysługuje osobie uprawnionej do emerytury i renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Oba wskazane świadczenia nie służą zatem wzbogaceniu się osób do nich uprawnionych, lecz są przeznaczone na pokrywanie przez osoby otrzymujące te świadczenia wydatków wynikających z niepełnosprawności uniemożliwiającej takim osobom samodzielne funkcjonowanie. Cel i charakter oraz funkcja obu świadczeń są podobne. Za twierdzeniem powyższym przemawia fakt, że w art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych uregulowano kwestię zbiegu uprawnień w ten sposób, iż świadczenia te wykluczają się wzajemnie. Rozwiązanie powyższe ma zapobiec pobieraniu świadczenia o tym samym charakterze i spełniającym identyczną funkcję z dwóch źródeł. Ustawodawca nie tylko wykluczył możliwość otrzymywania obu świadczeń jednocześnie przez osobę uprawnioną, ale ponadto wyłączył swobodę decydowania przez osobę uprawnioną, które świadczenie chce otrzymywać i wprowadził regułę kolizyjną wyłączającą przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Organy w niniejszej sprawie w sposób niebudzący wątpliwości ustaliły, że skarżący jest mężem K. H., która ma 65 lat i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. została zaliczona do I grupy inwalidów na stałe. Ponadto K. H. ma ustalone prawo do dodatku pielęgnacyjnego od dnia 7 kwietnia 1977 r., co jednoznacznie wynika z pisma ZUS z dnia 14 stycznia 2019 r. (akta adm., k. - 16). Biorąc zatem pod uwagę mający zastosowanie w niniejszej sprawie art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, trzeba stwierdzić brak podstaw do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wnioskowanego na żonę skarżącego. Wskazać trzeba, że w tak ustalonym stanie faktycznym przedmiotowe świadczenie nie przysługuje ani skarżącemu, ani też jego żonie. Podkreślić należy, że zasiłek pielęgnacyjny nie może być przyznany jako dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego (pobieranego przez skarżącego), jak chciałby tego skarżący. Takiego uprawnienia nie przewiduje żaden przepis prawa. W związku z powyższym, skargę jako niezasadną, należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. O kosztach zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu orzeczono w pkt II na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 pkt 1 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 68).