II SA/Ol 263/14

Dnia 15 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant Referent-Stażysta Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2014 roku sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia rodzinnego oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 30 września 2013 r. J. G. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie świadczeń rodzinnych na córkę A. G., na okres zasiłkowy 2013/2014. Decyzją z dnia "[...]" organ pierwszej instancji odmówił przyznania stronie świadczeń rodzinnych – zasiłku rodzinnego, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015, dodatku na pokrycie wydatków związanych z zapewnieniem dziecku możliwości dojazdu z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły - z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe. W uzasadnieniu wskazano, że na dochód rodziny w 2012 r. składała się kwota 14 008,46zł (15393,92 zł - 1 385,46 zł) oraz kwota 1400 zł (stypendium). W związku z tym ustalono miesięczny dochód członka rodziny w wysokości 758,69 zł. Odwołanie od tej decyzji zostało złożone przez J. G., który podniósł, że nie zgadza się z decyzją organu pierwszej instancji. Do odwołania została dołączona m.in. umowa o stypendium specjalne dla A. G. na okres od września do grudnia 2012r. w wysokości 350 zł miesięcznie. W odwołaniu wskazano także, że wnioskodawca spłaca zobowiązania względem Funduszu Alimentacyjnego. Nadto strona podała, że aktualnie podjęła starania o ustalenie wobec niej stopnia niepełnosprawności. Wskazała również, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. Kolegium podniosło, że z akt sprawy wynika, iż w 2012 r. A. G. otrzymała z Fundacji A stypendium specjalne w łącznej wysokości 1 400 zł. Jak wynika z umowy o stypendium specjalne pomoc ta jest przyznawana w związku z pobieraną nauką i ma na celu wykorzystanie w pełni możliwości kształcenia oraz zdobywania wiedzy. W związku z charakterem tego stypendium oraz podmiotem je przyznającym, uznano, że nie jest to świadczenie, które - zgodnie z art. 3 ustawy – należało zaliczyć do dochodu rodziny. W tych okolicznościach przyjęto, że dochód rodziny w 2012r. wyniósł 14 008,46 zł (15 393,92 zł - 1 385,46 zł). W stosunku miesięcznym, w przeliczeniu na członka rodziny wyniósł on 583,68 zł, a więc więcej niż określona w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, kwota 539 zł uprawniająca do zasiłku rodzinnego. Skargę na ww. decyzję wywiódł J. G. wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił organowi chaotyczne i wybiórcze przytoczenie przepisów prawa. Ponadto wskazał, że organ niezasadnie nie wziął pod uwagę kosztów jakie ponosi on na utrzymanie córki. W jego ocenie koszty te w kwocie około 250 zł powinny być odjęte od jego dochodu, wówczas wypełniłby wymóg kryterium dochodowego uprawniającego do wnioskowanego przez niego świadczenia rodzinnego. Wskazał również, że faktycznie ma na swoim utrzymaniu 3 osoby. Należy doliczyć bowiem jeszcze mieszkającego z nim syna. W piśmie z dnia 18 marca 2014r. przesłanym droga elektroniczną skarżący uzupełnił swoją skargę, w której podtrzymał w całości argumentacje zaprezentowaną w skardze. Ponadto zwrócił się o "wyjaśnienie interpretacji prawnej, czy moje wpłaty w ratach miesięcznych wcześniej po 100 zł każda, a od niedawna po 50 zł winny być uwzględniane przy ustalaniu kryterium dochodowego do przedmiotowej sprawy, czy też nie". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", którym to rozstrzygnięciem Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]" o odmowie przyznania stronie świadczeń rodzinnych – zasiłku rodzinnego, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015, dodatku na pokrycie wydatków związanych z zapewnieniem dziecku możliwości dojazdu z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły - z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013r., poz. 1456) zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 623 zł (ust. 2). W przypadku zaś gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (ust. 3). Z zaświadczenia z Urzędu Skarbowego z dnia 25 września 2013 r. wynika, że w 2012r. J. G. uzyskał dochód w wysokości 15 393,92 zł (akta adm., k . – 8). Z zaświadczenia z ZUS z dnia 30 września 2013 r. wynika, że strona pobiera emeryturę (akta adm., k . – 8). W 2012 r. składka na ubezpieczenie społeczne wyniosła 1 385,46 zł. Dodatkowo strona wyjaśniła, że w 2012 r. rodzina otrzymała 1400 zł – stypendium pobierane przez A. G. - co stanowiło dochód niepodlegający opodatkowaniem podatkiem dochodowym. Bez uwzględnienia wspomnianego stypendium dochód rodziny w 2012r. wyniósł więc 14 008,46 zł (15 393,92 zł - 1 385,46 zł). W stosunku miesięcznym, w przeliczeniu na członka dochód ukształtował się na poziomie 583,68 zł. a więc więcej niż określona w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, kwota 539 zł uprawniająca do zasiłku rodzinnego. Zaznaczyć trzeba, że w niniejszej sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 5 ust. 3 uprawniający do zasiłku rodzinnego w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego o kwotę niższą lub równą kwocie, odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany (77 zł). W poprzednim bowiem okresie zasiłkowym zastosowano już podwyższone kryterium dochodowe, co wynika z decyzji z dnia "[...]" (akta adm., k . – 48) przyznającej świadczenia rodzinne stronie na okres zasiłkowy 2012/2013, a także z zaświadczenia z US dotyczącego dochodu osiągniętego przez J. G. opodatkowanego podatkiem dochodowym w 2011r. oraz zaświadczenia ZUS dotyczącego składek pobranych w 2011 r. (akta adm., k . - 44, 45). Podkreślić należy, że wspomniane przepisy regulujące możliwość uzyskania wnioskowanych świadczeń rodzinnych mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, nie ma zatem w tego typu sprawach miejsca na tzw. uznanie administracyjne. Organ jest zobligowany przepisami prawa. W niniejszej sprawie zatem zadaniem organów było prawidłowe wyliczenie dochodu na osobę w rodzinie wnioskodawcy i zestawienie go z prawidłowo przyjętym kryterium dochodowym, które w niniejszej sprawie wynosiło 539 zł. W ocenie Sądu organy rzetelnie obliczyły dochód strony w oparciu o art. 3 pkt 1, 2 i 2a. Zasadnie organy nie wzięły pod uwagę stypendium specjalnego uzyskanego przez A. G.w 2012r. z Fundacji A. Słusznie dostrzegło Kolegium, że jak wynika z umowy o stypendium specjalne (akta adm., k . – 40), pomoc ta została przyznana w związku z pobieraną nauką i ma na celu wykorzystanie w pełni możliwości kształcenia oraz zdobywania wiedzy. Z uwagi więc na cel tego stypendium jak i podmiot je przyznający nie kwalifikowało się ono do zaliczenia go do dochodu rodziny skarżącego. Nie można jednak było od dochodu skarżącego odjąć kwot wpłaconych przez niego z tytułu zaległości alimentacyjnych z Funduszu Alimentacyjnego. Art. 3 pkt 1 wskazuje bowiem wyraźnie, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, określone przychody wskazane w tej regulacji prawnej. Trzeba jednak wyraźnie rozróżnić kwotę alimentów od zaległości alimentacyjnych wobec Funduszu Alimentacyjnego, które, tak jak w przypadku strony, nie podlegają odliczeniu od dochodu liczonego dla celów rzeczonej ustawy. Dla obliczenia tego dochodu nie ma też znaczenia deklarowana przez skarżącego kwota (250 zł) jaką przeznacza on na utrzymanie córki. Podobnie dla niniejszej sprawy nie jest istotna wskazywana przez skarżącego okoliczność zamieszkiwania wraz z nim i córką, jeszcze 29 letniego syna. Stosownie bowiem do treści art. 3 pkt 16) przez rodzinę rozumie się odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych syn skarżącego nie może zatem zostać uznany za członka rodziny w rozumieniu tej ustawy. Dlatego też okoliczność zamieszkiwania 29-letniego syna razem ze skarżącym nie ma wpływu na ustalenie sytuacji dochodowej rodziny skarżącego. Skarżący nie może też domagać się obniżenia dochodu rodziny poprzez odliczenie kwot, jakie łoży na utrzymanie syna. Kolejny zaś syn ma 24 lata i jak wskazał na rozprawie przed Sądem sam skarżący, jest osobą pracującą i mieszkającą osobno. Tym bardziej więc nie można go zaliczyć w poczet osób będących na utrzymaniu strony. Reasumując, organy prawidłowo ustaliły liczbę osób wchodzących w skład rodziny skarżącego, jak również dochód tej rodziny w przeliczeniu na osobę. Nie ulega wątpliwości, że kwota ta przekracza bezwzględne kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1, uprawniające do wnioskowanych świadczeń rodzinnych. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.