II SA/Ol 268/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S.B. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. S.B., skarżąc decyzję w przedmiocie odmowy wymeldowania, zwrócił się o zwolnienie go z kosztów sądowych i ustanowienie dla niego radcy prawnego. Z oświadczenia złożonego na formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący utrzymuje się wraz z żoną z emerytur w łącznej wysokości 3808,08 zł netto miesięcznie a jedyny ich majątek stanowi: dom o powierzchni 58 m2 wraz z zabudowaniami gospodarczymi o pow. 16 m2, "0,33 ha nieruchomość z domem o współwłasności nie zniesionej sądownie i nie podzielonej" oraz spółdzielcze własnościowe prawo żony do lokalu mieszkalnego o pow. 61,4 m2. W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, iż: "emerytury w podanej wysokości z trudem zabezpieczają potrzeby utrzymania domu, zaspokajania własnych potrzeb jako minimalnych i niezbędnych dla funkcjonowania rodziny. Nie uzyskuj(e) żadnych dochodów z nieruchomości (...) jako jej współwłaściciel a jedynie opłaca(-) podatek od gruntu i zabudowań". Według załącznika, na stałe miesięczne wydatki, wynoszące ogółem 2366,09 zł składają się: czynsz mieszkaniowy (649, 90 zł), abonamenty telefoniczne (101,84 zł), abonament RTV (17 zł), wydatki na lekarstwa (196,24 zł), utrzymanie dwóch kotów (220 zł), pranie i magiel (50 zł), środki czystości (50 zł), prasę (30 zł), prąd (282,81), gaz (161,47 zł); kredyty na potrzeby utrzymania i wyposażenia mieszkania (606,83 zł). Prawną podstawę negatywnego rozpatrzenia przedmiotowego wniosku stanowi art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stanowi on, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 2 w/w ustawy, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 3 w/w ustawy, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z regulacji tej wynika jednoznacznie, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, tj. udowodnienia, przedstawienia w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Należy mieć jednak przy tym na uwadze, iż nie wystarczające jest wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną rodziny skarżącego, bowiem w przepisie tym chodzi o taką sytuację, gdy posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb. Dlatego też udzielenie prawa pomocy, stanowiące wyjątek od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 w/w ustawy), winno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe, jako że ze względu na okoliczności życiowe jest ona pozbawiona środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. O tym, iż w rozpatrywanej sprawie skarżący z pewnością nie znajduje się podobnej sytuacji w sposób ewidentny świadczą przedstawione na wstępie informacje o wysokości dochodów i rodzajach wydatków. Z tej przyczyny - w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy - orzeczono jak w sentencji.