II SA/Ol 27/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Spółki X na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 22 lutego 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółki X na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]", uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Kolegium na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego. We wniosku z dnia 3 kwietnia 2018 r., złożonym na urzędowym formularzu, uczestnik postępowania – W. D., wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu podniósł, że nie stać go na poniesienie kosztów związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej. Stwierdził, że dochody, które uzyskiwał w ostatnim czasie mogą wydawać się wysokie, lecz ponosi też duże wydatki. Zauważył, że jego rodzice są w bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej - mają problemy zdrowotne, które opisał, a źródłami ich dochodu jest "[...]" w łącznej kwocie ok. "[...]", dlatego też wspiera ich na tyle, na ile może, aby mogli jakoś egzystować i móc wykupić leki, które przyjmują systematycznie. Wnioskodawca wskazał, że mieszka w wynajętym mieszkaniu i obecnie spłaca raty kredytu, który zaciągnął zanim rozpoczęła się cała ta sprawa. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. W skład jego majątku wchodzi działka rolna o powierzchni "[...]" ("nieużytek rolny") o wartości "[...]" oraz "samochód osobowy o wartości "[...]"", wykazane w rubrykach nr 7.1. i nr 7.3. W rubryce nr 10 wnioskodawca wykazał dochód z tytułu umowy o pracę, wskazując, że jego wysokość nie jest stała i waha się od "[...]" do "[...]" w zależności od "[...]", natomiast w rubryce nr 11 jako zobowiązania i stałe wydatki miesięczne: koszty ponoszone na mieszkanie "[...]", raty kredytu "[...]", abonament telefoniczny ok. "[...]", utrzymanie samochodu oraz koszty przejazdów ok. "[...]", co stanowi łącznie ok. "[...]" zł. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej wnioskodawcy oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia, wezwany on został do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do domu, zlokalizowanego pod adresem wskazanym w rubrykach nr 2.1. i 2.2., działki rolnej oraz samochodu osobowego, wykazanych w rubrykach nr 7.1. i nr 7.3.) oraz finansowej (w zakresie odnoszącym się do dochodu wnioskodawcy z tytułu umowy o pracę, ponoszonych przez niego wydatków, w tym w szczególności na "utrzymanie samochodu oraz koszty przejazdów", pomocy finansowej udzielanej rodzicom i ich sytuacji materialnej, a ponadto wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych z okresu od 1 stycznia 2018 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie). W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przedmiotowe wezwanie zostało doręczone w dniu 17 kwietnia 2018 r. Wyznaczony w nim termin upłynął zatem w dniu 24 kwietnia 2018 r. W terminie tym, wnioskodawca nie przedłożył żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, nie złożył też pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, wnioskodawca nie przedłożył ani żadnych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych ani pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Wobec powyższego nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. To, że wnioskodawca, mimo wezwania, nie przedkłada żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej oraz źródeł jego utrzymania i ponoszonych przez niego wydatków, a także wyciągów z rachunków bankowych, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn braku ich złożenia, uniemożliwia zweryfikowanie oświadczenia wnioskodawcy w zakresie sytuacji materialnej i tym samym ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że wnioskodawca nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania. Wskazać należy, że oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawca nie uczynił. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.