II SA/Ol 273/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Asesor WSA Irena Szczepkowska (spr.) Protokolant Romualda Gumińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2004 r., sprawy ze skargi D. H. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 22 marca 2004 r., nr "[...]" w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Komendant Miejski Straży Pożarnej w O., decyzją Nr "[...]" z dnia 25 lutego 2004 r. odmówił przyznania D. H. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni posiada lokal mieszkalny w O. przy ul. K. na podstawie umowy użyczenia oraz, że do dnia 6 grudnia 2001 r. posiadała również spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, utracone na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego Wydział Cywilny z dnia 6 grudnia 2001 r., sygn. akt "[...]" w wyniku podziału majątku wspólnego, otrzymując w zamian rekompensatę finansową. Wskazując na § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1999 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania strażakom Straży Pożarnej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu (Dz.U. Nr 15, póz. 67), organ stwierdził, iż przepis ten nie wymienia "użyczenia" jako przesłanki uprawniającej do otrzymania równoważnika pieniężnego, zaś według § 6 rozporządzenia nie przyznaje się równoważnika strażakowi, który utracił lub zrzekł się prawa do zajmowanego dotychczas lokalu mieszkalnego lub domu. W ocenie organu użyte w tym przepisie określenie "utracił" jest pojęciem szerokim i odnoszącym się do każdej utraty, również do przypadku utraty lokalu mieszkalnego w wyniku podziału majątku wspólnego. We wniesionym od tej decyzji odwołaniu D. H. podnosiła, że nigdy nie posiadała lokalu mieszkalnego na zasadach dotyczących przydziału lokali mieszkalnych dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej. Powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego, do którego utraciła prawo na skutek podziału majątku wspólnego, wynosiła 35,6 m2, składała się z dwóch pokoi o łącznej powierzchni 23,6 m2 i nie zaspokajała potrzeb mieszkaniowych jej rodziny, wynikających z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 grudnia 1997 r. dotyczących norm przysługujących strażakom i członkom ich rodzin. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w O., po rozpatrzeniu odwołania D. H., decyzją Nr "[...]" z dnia 22 marca 2004 r., zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy podzielając argumentację w niej zawartą. W skardze wniesionej na powyższą decyzję D. H. ponowiła argumentację z odwołania. Podkreśliła, że powierzchnia izb w mieszkaniu przy ul. J. w O. wynosiła 23,6 m2 (rodzina liczyła cztery osoby), co nie spełniało norm zaludnienia. Zgodnie więc z przepisami mieszkanie to nie zaspokajało potrzeb mieszkaniowych jej rodziny. Podniosła nadto, iż wbrew twierdzeniom organu II instancji nie posiada lokalu mieszkalnego przy ul. K. w O., gdyż nie jest on jej własnością. Jest jedynie użytkownikiem tego mieszkania płacąc wszystkie koszty związane z jego utrzymaniem. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Straży Pożarnej w O. wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. l § l i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stosownie do przysługujących sądom administracyjnym kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym Sąd nie jest związany granicami skargi. Oceniając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Sąd uznał, iż zostały one wydane z naruszeniem prawa materialnego, skutkującym koniecznością ich uchylenia. Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze, że ustawa z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 147 póz. 1230) w art. 74 ust. l ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej stanowi, że strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Natomiast przepis art. 78 ust. l ustawy stanowi, iż strażakowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej. Gramatyczna wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że przysługujące strażakowi prawo do lokalu mieszkalnego jest realizowane w pierwszym rzędzie przez przydzielenie takiego lokalu, a dopiero gdy przydziału takiego nie dokonano strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje równoważnik pieniężny jako zastępcza forma realizacji prawa do lokalu. Przyznanie równoważnika pieniężnego ma zadanie zrekompensować koszty ponoszone w związku z brakiem lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 74 ust. l ustawy. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania strażakom Straży Pożarnej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu (Dz.U. Nr 15, poz. 67) określa sytuacje, w których równoważnik pieniężny strażakowi nie przysługuje. Ma to między innymi miejsce wówczas, gdy strażak utracił lub zrzekł się prawa do zajmowanego dotychczas lokalu lub domu (§6 pkt l rozporządzenia). W ocenie Sądu trafny jest zarzut ze skargi, że ta negatywna przesłanka stanowiąca przeszkodę do otrzymania równoważnika pieniężnego, nie może być stosowana w sytuacji, gdy lokal, który strażak utracił lub zbył, nie odpowiadał normom ustalonym w przepisach wydanych na podstawie art. 83 ust. l powołanej ustawy. Jeśli bowiem strażak posiadał lokal mieszkalny w miejscowości, w której pełnił służbę, lub w miejscowości pobliskiej, ale nie zabezpieczał on przysługujących mu prawnie norm powierzchni mieszkalnej to nie można uznać, że jego prawo do mieszkania zostało zaspokojone w rozumieniu przepisów powołanej ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Straży Pożarnej. Przysługuje mu więc nadal prawo do otrzymania przydziału lokalu mieszkalnego z mieszkalnych zasobów resortowych, a w razie niemożności zrealizowania tej potrzeby, prawo do równoważnika pieniężnego w trybie art. 78 ust. l ustawy. Stanowisko takie prezentowane jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni je podziela (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2001 r., LEX nr 53748). Z akt niniejszej sprawy wynika, że czteroosobowa rodzina D. H., przed podziałem majątku objętego małżeńską wspólnością małżeńską, zajmowała lokal mieszkalny nr "[...]" położony w O. w budynku nr "[...]" przy ul. J., którego powierzchnia mieszkalna wynosiła 23,6 m2. Jak wynika z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 1998 r. Nr 4, poz. 13) norma zaludnienia przysługująca strażakowi wynosi od 7 do 10 m2 przy czym powierzchnią mieszkalną w rozumieniu rozporządzenia jest powierzchnia pokoi. Natomiast § 3 ust. 3 pkt l rozporządzenia stanowi, że przy przydzielaniu strażakom lokali mieszkalnych uwzględnia się następujące normy: 1) dla strażaków posiadających rodziny - po jednej normie zaludnienia dla strażaka i każdego członka jego rodziny wymienionego w art. 75 ustawy, z zastrzeżeniem pkt 2 i 3. W przypadku czteroosobowej rodziny skarżącej minimalna norma zaludnienia wynosiła 28 m2, a więc powierzchnia posiadanego przez D. H. mieszkania była poniżej normatywnej powierzchni mieszkalnej przysługującej członkom tej rodziny na podstawie ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz przepisów wykonawczych do niej. Z tych względów utrata mieszkania, które nie zapewniało skarżącej i jej rodzinie normy mieszkaniowej nie mogła skutkować utratą prawa do uzyskania przydziału lokalu z mieszkalnych zasobów resortowych (art. 74 ust. l i a contrario art. 81 ust. l pkt 2 ustawy), jak również prawa do jego zastępczej formy w postaci równoważnika pieniężnego. Uznając w tych warunkach, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu z przyczyn wyżej wskazanych, należało skargę uwzględnić i orzec o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § l lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270, ze zm.). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego (pkt II sentencji wyroku) oraz orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (pkt III sentencji) uzasadniają przepisy art. 152 i 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.