II SA/Ol 277/20

Dnia 6 października 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2020 roku sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami – wznowienia postępowania - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia "[...]". Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że I. M. (skarżąca) wnioskiem z dnia 25 września 2018 r. zwróciła się do Burmistrza o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2018/2019, na K. M. oraz M. M. Burmistrz A (organ I instancji) decyzją z dnia "[...]", odmówił skarżącej ustalenia prawa do zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2018/2019, na M. M. oraz K. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (Kolegium, organ odwoławczy) w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej decyzją z dnia "[...]" uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało skarżącej prawo do zasiłków rodzinnych na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r., na M. M. i K. M., w kwotach - odpowiednio - 95,00 zł miesięcznie i 124,00 zł miesięcznie, oraz prawo do jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020, na K. M., w kwocie 100 zł. Organ I instancji pismem z dnia 24 maja 2019 r., poinformował Kolegium o możliwości wystąpienia w sprawie przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Do pisma załączono informację z Powiatowego Urzędu Pracy, z której wynika, że na mocy wydanej z upoważnienia Starosty decyzji z dnia "[...]" I. M. została uznana za osobę bezrobotną i w związku z tym przyznano jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 21 maja 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia "[...]", wznowiło postępowanie administracyjne zakończone wydaniem przez Kolegium w dniu "[...]" decyzji ostatecznej. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze - po wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego decyzją z dnia "[...]" uchyliło w całości własną decyzję z dnia "[...]" i orzekło co do istoty sprawy, w ten sposób, że: uchyliło w całości decyzję z dnia "[...]", wydaną przez Burmistrza, w przedmiocie odmowy przyznania I. M. na okres zasiłkowy 2018/2019, prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na M. M. oraz K. M., odmówiło przyznania I. M. prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku do 5 roku życia, na M. M. na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 maja 2019 r.; odmówiło przyznania I. M. prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia, na K. M. na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 maja 2019 r., przyznało I. M. prawo do zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku do 5 roku życia, na M. M. na okres od 1 czerwca 2019 r. do 31 października 2019 r. w kwocie 95,00 zł miesięcznie, przyznało I. M. prawo do zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia, na K. M. na okres od 1 czerwca 2019 r. do 31 października 2019 r. w kwocie 124,00 zł miesięcznie, przyznało I. M. prawo do jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020, na K. M., w kwocie 100 zł. Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie zaistniała określona w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa przesłanka pozwalająca na wznowienie postępowania, gdyż w chwili wydawania przez Kolegium decyzji z dnia "[...]", strona uzyskała dochód z tytułu uzyskania prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych, a okoliczność ta nie była znana Kolegium. Ponadto Kolegium stwierdziło, że fakt uzyskania przez stronę dochodu jest okolicznością mającą niewątpliwy wpływ na wynik sprawy. Dalej Kolegium podniosło, że w związku z przyznaniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych od maja 2018 r. skarżąca uzyskała dochód. Stosownie zatem do postanowień art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z uzyskaniem przez I. M. dochodu w okresie od 1 października 2018 r. do 31 maja 2019 r. dochód jej rodziny przekraczał kryterium dochodowe pozwalające na przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Jednocześnie Kolegium podało, że we wskazanym wyżej okresie stronie nie przysługiwało również prawo do świadczeń rodzinnych na podstawie przepisów art. 5 ust. 3a-3d ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż dochód rodziny przekraczał kryterium dochodowe o kwotę wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących stronie w okresie zasiłkowym 2018/2019 . Na zakończenie Kolegium wskazało, że stosownie do regulacji zawartej w art. 24 ust. 1 i 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych stronie należało przyznać prawo do wnioskowanych świadczeń rodzinnych na okres od 1 czerwca 2019 r. do 31 października 2019 r. (to jest od miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu przez stronę do końca okresu zasiłkowego 2018/2019). Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (zatytułowany "sprzeciw"). Wniosła o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy i zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do zasiłków rodzinnych na M. M. i K. M. na okres od 1 listopada 2018 r. do ,,31 marca 2019 r." Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz błędną interpretację stanu faktycznego. W uzasadnieniu podniosła natomiast, że w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 listopada 2018 r., sygn. akt: II SA/Ol 682/18, pierwsza wypłata zasiłku dla bezrobotnych, a tym samym pierwsze uzyskanie dochodu z tego tytułu nastąpiło w dniu 25 lutego 2019 r. w kwocie 4.409,98 zł, za okres od 21 maja 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. Do wniosku strona załączyła m.in. zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 27 listopada 2019 r., które wskazuje, iż kwoty zasiłku dla bezrobotnych za 2018 r. zostały wypłacone w dniu 25 lutego 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy własną decyzję z dnia "[...]". Kolegium uznało, że niewątpliwie okoliczność osiągnięcia dochodu przez skarżącą, tj. uzyskania zasiłku dla bezrobotnych, skutkuje koniecznością ponownego przeliczenia dochodu rodziny, co w konsekwencji skutkuje utratą prawa do wnioskowanego świadczenia na okres siedmiu miesięcy, tj. od 1 listopada 2018 r. do 31 maja 2019 r. Podnoszone zaś przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy okoliczności, które dotyczą prawidłowości wyliczenia dochodu rodziny w 2017 r., jak również faktycznego uzyskania dochodu dopiero w dniu 25 lutego 2019 r., nie mają znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Kolegium skonkludowało, że w związku z uzyskaniem przez skarżącą dochodu w postaci prawa do zasiłku dla bezrobotnych, stronie nie przysługiwało prawo do świadczeń rodzinnych w okresie od dnia 1 listopada 2018 r. do dnia 31 maja 2019 r. Przy czym w związku z utratą tego dochodu w maju 2019 r. i spełnieniem tzw. kryterium dochodowego – stosownie do art. 24 ust. 1 i 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych – należało przyznać stronie wnioskowane świadczenia od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu. Tym samym Kolegium słusznie ustaliło skarżącej prawo do wnioskowanych świadczeń rodzinnych na okres od 1 czerwca 2019 r. do 31 października 2019 r. Skargę na decyzję Kolegium wywiodła skarżąca w części w jakiej utrzymuje w mocy własną decyzję z dnia "[...]" dotyczącą odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres od 01.11.2018 r. do 31.05.2019 r. na K. M. i M. M. (punkty II.2 i II.3 decyzji). Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 4b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie, że wypłata zasiłku dla bezrobotnych w miesiącu lutym 2019 r. z wyrównaniem za okres od maja 2018 r. do maja 2019 r. winna skutkować stwierdzeniem uzyskania dochodu począwszy od maja 2018 r. podczas gdy przepis wyraźnie wskazuje, iż do wyliczenia uzyskanego dochodu przyjmuje się dochód osiągnięty za miesiąc następujący po miesiącu w którym nastąpiło uzyskanie, błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie przez organ, iż skarżąca uzyskiwała dochód z tytułu zasiłku dla bezrobotnych od maja 2018 roku, podczas gdy pierwszy dochód z tego tytułu uzyskała w lutym 2019 r. Skarżąca zwróciła się o uchylenie decyzji w zaskarżonej części, jednocześnie na podstawie art. 145a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosła o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji ze wskazaniem sposobu rozstrzygnięcia. Skarżąca podkreśliła, że przyznano jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych od maja 2018 r., jednak świadczenie zostało jej wypłacone z wyrównaniem dopiero w lutym 2019 r. i to dopiero świadczenie za marzec 2019 r. jako dochód za miesiąc następujący po miesiącu w którym uzyskano dochód, winno być podstawą do obliczenia dochodu uzyskanego. Nieuprawnionym jest zaś w jej ocenie, aby organ wyliczał dochód uzyskany za okres, za który ten dochód był przyznany a nie wypłacony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U z 2019 r., poz. 2167). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2019 r., poz. 2325 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest wydana w trybie wznowienia postępowania administracyjnego decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia "[...]" o uchyleniu w całości własnej decyzji z dnia "[...]" i orzeczeniu co do istoty sprawy. W niniejszej sprawie Kolegium wznowiło postępowanie administracyjne, na skutek pisma organu I instancji, który załączył informację z Powiatowego Urzędu Pracy, z której wynika, że na mocy wydanej z upoważnienia Starosty decyzji z dnia "[...]" skarżąca została uznana za osobę bezrobotną i w związku z tym przyznano jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 21 maja 2018 r. Pierwotnie przyznano skarżącej prawo do zasiłków rodzinnych na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r., na M. M. i K. M., w kwotach - odpowiednio - 95,00 zł miesięcznie i 124,00 zł miesięcznie, oraz prawo do jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020, na K. M., w kwocie 100 zł. Natomiast prawo do zasiłku dla bezrobotnych przyznano jej od 21 maja 2018 r. W związku z tym Kolegium uznało, że należy odmówić przyznania skarżącej prawa do rzeczonych zasiłków rodzinnych na dzieci, od dnia 1 listopada 2018 r. do dnia 31 maja 2019 r. Kolegium uznało, że w związku z uzyskaniem przez skarżącą dochodu w postaci prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nie przysługiwało jej prawo do świadczeń rodzinnych w okresie od dnia 1 listopada 2018 r. do dnia 31 maja 2019 r. Przy czym w związku z utratą tego dochodu w maju 2019 r. i spełnieniem tzw. kryterium dochodowego – stosownie do art. 24 ust. 1 i 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych – należało przyznać skarżącej wnioskowane świadczenia od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu. Kolegium stwierdziło również, że okoliczność faktycznego uzyskania dochodu dopiero w dniu 25 lutego 2019 r., nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Stanowisko Kolegium jest błędne. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że skarżąca faktycznie uzyskiwała dochód z tytułu zasiłku dla bezrobotnych dopiero od lutego 2019 r., w którym to miesiącu wypłacono jej wyrównanie za okres od maja 2018 r. Stało się tak dlatego, że sprawa zasiłku dla bezrobotnych przyznanego ostatecznie skarżącej została pozytywnie rozpatrzona przez organ dopiero po uchyleniu pierwotnej decyzji w tym przedmiocie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 listopada 2018 r., sygn. akt: II SA/Ol 682/18). Bezsprzecznie skarżąca uzyskiwała realny dochód z tego tytułu dopiero od lutego 2019 r., co potwierdza zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 27 listopada 2019 r. (akta adm., k. – 82). Tymczasem z art. 5 ust. 4b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2018, poz. 2220 ze zm.), u.ś.r., wynika, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Powiększenie dochodu wskazane w tym przepisie ma nastąpić "o kwotę dochodu osiągniętego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu". W przepisie art. 5 ust. 4b u.ś.r. wskazano więc, że chodzi o miesiąc następny po miesiącu "w którym nastąpiło uzyskanie dochodu" a nie miesiąc następny po miesiącu "za który przyznano dochód". To rozróżnienie jest istotne w przypadku skarżącej, ponieważ faktycznie uzyskała ona dochód z tytułu zasiłku dla bezrobotnych dopiero w lutym 2019 r. Tymczasem Kolegium niezasadnie uznało, że skarżąca uzyskiwała dochód z tego tytułu już od maja 2018 r., chociaż faktycznie właściwy organ ze wskazanych wyżej względów zasiłek ten wypłacił z wyrównaniem dopiero w lutym 2019 r. W ocenie Sądu wskazane uchybienie stanowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 4b u.ś.r. oraz naruszenie prawa procesowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a), mające istotny wpływ na wynik sprawy. Ponowne bowiem przeliczenie dochodu skarżącej, powinno uwzględnić dochód uzyskany z tytułu zasiłku dla bezrobotnych od lutego 2019 r. (a nie od maja 2018 r.), a to spowoduje zmianę okresu, za który przyznano skarżącej przedmiotowe świadczenia rodzinne na mocy zakwestionowanego rozstrzygnięcia Kolegium. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 7 u.ś.r., w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. W sytuacji skarżącej zatem początkiem nieprzysługiwania świadczeń byłby nie listopad 2018 r., ale marzec 2019 r. Wymaga to jednak ponownego, precyzyjnego zweryfikowania dochodów skarżącej w myśl wytycznych zaprezentowanych w niniejszym wyroku, co uzasadniało uchylenie zaskarżonych decyzji. Według wskazanego kryterium uzyskania dochodu, Kolegium również winno ustalić ostatni miesiąc kiedy zasiłek dla bezrobotnych był wypłacony i określić, kiedy nastąpiła utrata dochodu. Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.