II SA/Ol 28/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi I.P. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania postanawia: 1. ustanowić dla skarżącej radcę prawnego, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Po uiszczeniu wpisu od skargi w kwocie 100 zł I.P. wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie dla niej radcy prawnego lub adwokata. Skarżąca (l. 77) podała, iż: jest inwalidką I grupy, cierpi na szereg schorzeń i ma problemy z samodzielnym poruszeniem się; prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytury w wysokości 1295, 80 zł (wg załączonej kopii przekazu pocztowego jest to wartość netto) a jedyny jej wartościowy majątek stanowi mieszkanie o pow. 61, 40 m2. Jako potwierdzenie złego stanu załączone zostały kopie trzech zaświadczeń lekarskich. W piśmie z dnia 21 stycznia 2008 r., poprzedzającym złożenie wniosku na urzędowym formularzu skarżąca poinformowała, iż koszty opłat, lekarstw i pampersów wynoszą ok. 1000 zł. Wytłumaczyła, że koszty, jakie byłaby zmuszona ponieść w związku ze swym stawiennictwem w sądzie, przekroczyłyby kwotę, która pozostaje jej na miesięczne utrzymanie. Zwróciła się o udzielenie odpowiedzi na pytanie, w jakiej kwocie przysługuje jej zwrot kosztów. Rozstrzygając w przedmiocie wniosku zważono, co następuje: Zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika, stanowiąc przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania [art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami)]. W orzecznictwie sądowym ugruntował się pogląd, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Dokonując oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni, należy stwierdzić, iż sytuacja ta, choć z pewnością niełatwa, do wyjątkowych nie należy. Uzyskiwanie, co prawda, niskiego, lecz stałego dochodu umożliwia zdobycie środków pozwalających partycypować w kosztach postępowania a to wyklucza dopuszczalność przyznania pomocy w zakresie całkowitym. Niewątpliwie jednak skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. W takim przypadku, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 wskazanej ustawy, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 w/w ustawy). Za najwłaściwsze w rozpatrywanym przypadku przyjęto ustanowienie dla skarżącej profesjonalnego pełnomocnika, jako że samodzielne poniesienie przez skarżącą wiążącego się z tym kosztu z pewnością nie obyłoby się bez uszczerbku w wydatkach służących zaspokojeniu jej niezbędnych potrzeb. Nie da się tego powiedzieć o kosztach sądowych, które w postępowaniu pierwszoinstancyjnym sprowadzają się właściwie do uiszczonego już wpisu od skargi. Uznano iż, w trakcie trwania postępowania przed sądem pierwszej instancji strona będzie również w stanie przygotować się do ewentualnego poniesienia innych kosztów sądowych, które byłoby dla niej odczuwalne finansowo w zasadzie dopiero w razie realizacji prawa do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku (opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem, doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia - 100 zł, wpis od skargi kasacyjnej - 100 zł.). Na poparcie takiegoż wniosku można przywołać słowa samej skarżącej, która w rubryce 11 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, iż "przez wszystkie lata jak jest(-) na emeryturze odkładała(-) po 100 zł by wykupić (...) mieszkanie". Z podanych przyczyn, w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 w/w ustawy postanowiono jak w sentencji. Odpowiadając na przedstawione na wstępie pytanie skarżącej, należy wskazać, iż w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługiwać jej będzie od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 w/w ustawy). W przypadku strony, dla której sąd ustanowił pełnomocnika, są to poniesione koszty sądowe, które ograniczają się w praktyce do opłat sądowych, oraz koszty jej przejazdów do sądu (art. 205 § 1 w/w ustawy).