II SA/Ol 280/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 lipca 2021 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kary z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony) Decyzją z "[...]’ Starosta na podstawie art. 104mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2020 r., poz. 110), nałożył na R. P. karę pieniężną w wysokości 200 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty, o nabyciu pojazdu marki A nr rej. "[...]" w terminie 30 dni, od dnia jego nabycia. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że strona nabyła pojazd 16 stycznia 2020 r. i do 15 lutego 2020 r. miała obowiązek zgłoszenia jego nabycia. Zgłoszenia takiego dokonano 2 marca 2020 r. Nieznajomość prawa przez stronę nie jest usprawiedliwieniem, zwłaszcza że przepis zobowiązujący właściciela do zawiadomienia o nabyciu pojazdu obowiązywał jeszcze przed II wojną światową. Przy ustaleniu wysokości kary uwzględniono to, że strona nie odniosła korzyści finansowych i było to jej pierwsze tego typu naruszenie. W odwołaniu od powyższej decyzji R. P. (dalej: skarżący) wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że z uwagi na zmianę ustawy dotyczącej COVID-19 z 30 marca 2020 r. termin do dokonania zgłoszenia został wydłużony do 180 dni. Niekaralność, trudna sytuacja majątkowa oraz choroba skarżącego stanowią podstawy do odstąpienia od nałożenia kary. Decyzją z "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 140 mb pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że skarżący nie zawiadomił starosty o nabyciu pojazdu w nieprzekraczalnym terminie 30 dni, gdyż dokonał tego dopiero 2 marca 2020 r. W takiej sytuacji starosta jest zobligowany do nałożenia kary pieniężnej i miarkuje jedynie jej wysokość, która w rozpoznawanej sprawie została określona prawidło (jest najniższa). Bieg terminów przewidziany przepisami prawa administracyjnego zawieszony został na podstawie art. 15zzs ustawy z 31 marca 2020 r., dlatego skarżący miał obowiązek dokonania zawiadomienia w terminie 30 dni. Powyższa decyzja Kolegium została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Skarżący wniósł o uchylenia decyzji wydanych przez organy obu instancji. Zdaniem skarżącego, organ naruszył art. 9 k.p.a., gdyż nie został on powiadomiony o zmianie przepisów. Nadto informował on starostę, że jest po wypadku, od marca przebywa na świadczeniu chorobowym, a dochód w wysokości 159,90 zł nie wystarcza na wykupienie leków. W decyzjach nie uwzględniono tego, że pojazd był uszkodzony nie mógł być przerejestrowany oraz tego, że od dokonania zgłoszenia do wszczęcia postępowania upłynęło ponad 5 miesięcy. Powyższe okoliczności oraz unormowania ustawy o COVID-19 dawały organowi podstawy do zastosowania art.189 d) i f) k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2021 r., poz. 137). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2019 r., poz. 2325 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia "[...]", nakładającą na skarżącego karę w wysokości 200 zł, za naruszenie obowiązku zawiadomienia (w terminie nieprzekraczającym 30 dni) o nabyciu pojazdu. Bezsporne jest przy tym, że skarżący kupił przedmiotowy samochód 16 stycznia 2020 r. wobec czego wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, trzydziestodniowy termin do zawiadomienia starosty o nabyciu samochodu upłynął 15 lutego 2020 r. Poza sporem pozostaje też to, że skarżący nie złożył stosownego zawiadomienia w powyższym terminie, lecz uczynił to kilkanaście dni po jego upływie, tj. w dniu 2 marca 2020 r. Zgodnie z treścią art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Natomiast w myśl art. 140mb pkt 2 tej ustawy, kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Cytowany powyżej art. 140mb pkt 2 wprowadzony został do ustawy Prawo o ruchu drogowym ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (art. 4 pkt 2) i wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2020 r. Ponieważ skarżący zobowiązany był zawiadomić Starostę o zbyciu pojazdu w terminie 30 dni od dnia zakupu pojazdu (16 stycznia 2020 r.), zatem przepis ten niewątpliwie miał w tym wypadku zastosowanie. W rozpoznawanej sprawie miał jednak również zastosowanie przepis art. 189f § 1 k.p.a., pozwalający na odstąpienie od wymierzenia kary w przypadkach w nim wskazanych. Skoro ani przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, ani też przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (do której odsyła art. 140n ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym), nie zawierają uregulowań dotyczących instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, zatem zastosowanie znajdują przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 189a § 1 i 2 k.p.a.). Dlatego też, w ocenie Sądu, organy winny były rozważyć, czego całkowicie zaniechały, możliwość zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Kodeks w § 1 pkt 1 art. 189f wymaga dla odstąpienia od nałożenia kary wystąpienia dwóch przesłanek mianowicie: znikomej wagi naruszenia oraz zaprzestania naruszenia prawa. Jednocześnie ustawodawca nie wskazał okoliczności, którymi organ powinien kierować się przy dokonywaniu oceny czy w danej sprawie mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa, czy też nie. W takiej sytuacji oceniając czy w danej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem o znikomej wadze można odwołać się do rozwiązań obowiązujących w prawie karnym, gdzie stopień ciężkości naruszenia przez sprawcę prawa mierzony jest tzw. stopniem społecznej szkodliwości czynu, którego "znikomość" również stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania karnego (por. S. Dudziak, Zasady wymiaru administracyjnych kar pieniężnych po nowelizacji k.p.a., Samorząd Terytorialny, 2018, nr 6. s. 23-32.). Wskazać zatem trzeba, że zgodnie z art. 115 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1444 ze zm.) przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, a także postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. W piśmiennictwie wskazuje się również, że oceniając czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" należy odwołać się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej określonych w art. 189d pkt 1 k.p.a. (por. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do k.p.a., t. 5 do art. 189d, LEX 2019). Jeszcze inny pogląd nakazuje przy ocenie wagi naruszenia prawa kierować się tym, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną, wskazując że jeżeli konkretne naruszenie prawa: - wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna; - wywołało (lub mogło wywołać) sporadyczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa nie jest znaczna; - wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. A. Cebera i J. Firlus, K.p.a.. Komentarz, WK 2019, t. 4 do art. 1891), W rozpoznawanej sprawie trudno uznać, iż zawiadomienie organu o nabyciu pojazdu z 15 -dniowym uchybieniem terminu, wywołało negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych. Należy zwrócić uwagę na to, że skarżący niezwłocznie po tym jak dowiedział się o obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu obowiązek ten wykonał. Niewiadomym pozostaje również to, czy w dokonaniu tej czynności lub dowiedzeniu się o obowiązku zgłoszenia nie przeszkodziła skarżącemu choroba, na którą powołuje się m.in. w skardze. Z uwagi na czas w jakim skarżący miał zgłosić nabycie pojazdu (do 15 lutego 2020 r.) jego twierdzenia o możliwości dokonania zgłoszenia w ciągu 180 dni, z mocy ustawy z dnia 31 marca 2020 r. są chybione. Zwrócić uwagę jednak należy na rzecz powszechnie wiadomą, iż w czasie panującej pandemii, niezależnie od tego, czy w danym czasie bieg terminów był wstrzymany, czy wydłużony to dostęp do urzędów pozostawał utrudniony, w związku z tym utrudnione mogło być również dokonanie zgłoszenia nabycia pojazdu. Nie sposób wreszcie opóźnienia w zgłoszeniu nabycia pojazdu wynoszącego 15 dni i ewentualnych negatywnych skutków nie zestawić z czasem reakcji organu na powyższe naruszenie. Zgłoszenia nabycia samochodu skarżący dokonał 2 marca 2020 r. natomiast decyzja nakładająca na niego karę pieniężną wydana została po sześciu miesiącach, bo "[...]", na skutek postępowania wszczętego 18 sierpnia 2020 r. Organy winny rozważyć jaki jest sens zaniechania odstąpienia od nałożenia kary i jej nakładanie po tak długim czasie od dokonania zgłoszenia skoro z uzasadnienia projektu przywoływanej wyżej ustawy zmieniającej z dnia 19 lipca 2019 r., wynika iż wprowadzone zmiany mają na celu poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, w ocenie Sądu wagę naruszenia prawa do jakiego doszło w tym wypadku należy uznać za znikomą, a przy tym niewątpliwie strona zaprzestała naruszania prawa składając zawiadomienie o nabyciu pojazdu w dniu 2 marca 2020 r. Nadto bardziej z teoretycznego punktu widzenia niż realiów sprawy gdyby przyjąć, iż w rozpoznanej sprawie nie mogła mieć zastosowania przesłanka odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej określona w art. 189f § 1 k.p.a., z uwagi na jednorazowe naruszenie przez stronę skarżącą ustawowego obowiązku, to zasadne było ustalenie czy w sprawie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 189f § 2 i 3 k.p.a. Przepisy te (§ 2 i 3) dają możliwość odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd w pkt I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponieważ skarga została uwzględniona Sąd pkt II wyroku na zasadzie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. - zasądził od organu na rzecz skarżącego poniesione przez niego koszty postępowania, które sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez organ a skarżący temu nie oponował.